भारतीयांचा आवडता नाश्ता, पण डॉक्टर का देतात टाळण्याचा सल्ला जाणून घ्या

भारतीय घरांमध्ये नाश्त्याला अतिशय महत्त्व आहे, पण आपण ज्या पदार्थाला 'पौष्टिक' किंवा 'सोपा' समजून रोज खातो, तोच नाश्ता अनेकदा डॉक्टरांच्या आणि आहारतज्ञांच्या (Dietitians) मते आरोग्यासाठी घातक ठरत असतो.

हा नक्की कोणता नाश्ता आहे आणि डॉक्टर तो का टाळतात, याची संपूर्ण माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

तो मुख्य नाश्ता कोणता?

या यादीत सर्वात वर नाव येते ते म्हणजे 'मैदा आणि साखरेने बनवलेले पदार्थ' म्हणजेच:

चहा आणि टोस्ट/खारी/बिस्कीट (Tea-Biscuit/Toast): भारतातील घराघरांत सकाळी चहा आणि बिस्कीट किंवा टोस्ट खाण्याची प्रथा आहे.

पोहे/उपमा (जास्त प्रमाणात आणि भाज्यांविना): फक्त कार्बोहायड्रेट्स (Carbs) असलेले पोहे किंवा उपमा.

मैद्याची पुरी-भाजी / भटुरे: रविवारी किंवा सुट्टीच्या दिवशी खाल्ला जाणारा तळलेला नाश्ता.

यापैकी सर्वात जास्त टाळला जाणारा आणि रोज खाल्ला जाणारा प्रकार म्हणजे "चहा-बिस्कीट/टोस्ट" आणि "अति-प्रोसेस्ड पांढरा पाव/ब्रेड (White Bread)".

२. डॉक्टर हा नाश्ता का टाळतात? (कारणे)

ॲसिडिटी आणि पचनाच्या समस्या

सकाळी उठल्यावर पोट रिकामे (Empty Stomach) असते. अशा वेळी चहा आणि मैद्याचे बिस्कीट/टोस्ट खाल्ल्याने पोटातील ॲसिडचे प्रमाण अचानक वाढते. यामुळे ॲसिडिटी, छातीत जळजळ आणि अपचन होते.

रक्तातील साखर अचानक वाढणे (Spike in Blood Sugar)

बिस्कीट, टोस्ट आणि व्हाईट ब्रेडमध्ये रिफाइंड मैदा आणि गुप्त साखर (Hidden Sugar) भरपूर असते. यामुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी एकदम वाढते (Glycemic Index जास्त असतो) आणि थोड्याच वेळात पुन्हा कमी होते, ज्यामुळे पुन्हा तीव्र भूक लागते.

पोषक तत्त्वांचा अभाव (Zero Nutritional Value)

या नाश्त्यामध्ये फायबर (Fiber), प्रोटीन (Protein) आणि व्हिटॅमिन्स अजिबात नसतात. याला "एम्प्टी कॅलरीज" (Empty Calories) म्हणतात, ज्याने फक्त पोट भरल्यासारखे वाटते पण शरीराला ताकद मिळत नाही.

वजन वाढणे आणि पोटाची चरबी

मैदा आणि वनस्पती तूप/तेल (Trans Fats) वापरून बनवलेले टोस्ट किंवा खारी नियमित खाल्ल्याने पोटावरची चरबी (Visceral Fat) झपाट्याने वाढते.

मग भारतीयांसाठी आरोग्यदायी नाश्ता कोणता असावा?

डॉक्टरांच्या मते सकाळच्या नाश्त्यामध्ये फायबर आणि प्रोटीनचे प्रमाण जास्त असावे, जेणेकरून दिवसभर शरीरात ऊर्जा राहील.

आरोग्यदायी पर्याय काय आहे व ते का खावे ?

अंडी (उकडलेली किंवा आमलेट)-उच्च दर्जाचे प्रोटीन आणि गुड फॅट्स.असतात.

मुगाच्या डाळीचे धिरडे (Chilla)-प्रोटीन आणि फायबरने भरपूर, पचायला हलके.

अंकुरित कडधान्ये (Sprouts)-व्हिटॅमिन्स आणि अँटी-ऑक्सिडंट्सचा उत्तम स्त्रोत.

भाज्या टाकलेले पोहे/उपमा सोबत शेंगदाणे आणि भरपूर भाज्या वापरल्यास न्यूट्रिशन वाढते.

इदली-डोसा (दह्यासोबत किंवा सांबारसोबत) -फर्मेंटेड (Fermented) अन्न पोटातील चांगल्या बॅक्टेरियासाठी फायदेशीर.

टीप: सकाळी उठल्या उठल्या चहा-बिस्कीट खाण्याऐवजी कोमट पाणी, भिजवलेले बदाम/अक्रोड खा आणि अर्ध्या तासाने प्रोटीनयुक्त नाश्ता करा.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By - Priya Dixit