Biodata Maker marathi
✕

नवरात्र महात्म्य : नवरात्रात येणार्‍या विशिष्ट व्रतांबद्दल माहिती

Updated: मंगळवार, 5 ऑक्टोबर 2021 (13:11 IST)
 
ललितादेवीचा हा ध्यानमंत्र आहे.
 
पंचमीला कुंकुमार्चन म्हणजे कुमारिका आणि सुवासिनींकडून देवीला कुंकू वाहतात. कुंकूवाबरोबर दूर्वा, फुले वाहून देवीची आरती म्हणतात. 
 
आश्विन शुध्द अष्टमीला श्रीमहालक्ष्मी व्रतांग पूजा केली जाते. महाराष्ट्रात चित्त्पावन ब्राम्हण समाजात हे व्रत प्रचलित असून लग्न झाल्यानंतर पहिली पाच वर्षे श्रीमहालक्ष्मीची पूजा सुवासिनी मोठया उत्साहाने भक्तिभावे करतात. या दिवशी सकाळी देवीची पूजा- आरती करतात. रात्री तांदुळाच्या पिठाची श्रीमहालक्ष्मीची मूर्ती करुन तिची पूजा करतात. ज्यांच्या घरी ही पूजा असते, त्यांच्या घरी सुवासिनी देवीची पूजा करण्यासाठी जातात.
 
सोळा पदरी रेशमाचा दोरा घेऊन त्याला गाठी मारतात. पहिले वर्षे असेल तर एक गाठ, पाचवे वर्ष असेल तर पाच गाठी असा तातू तयार करुन हा दोरा पूजिकेने आपल्या हातात बांधतात. दुस-या दिवशी सकाळी मूर्तिविसर्जनाच्या वेळी देवीपुढे ठेवतात.
 
रात्री देवीची पूजा झाल्यानंतर सुवासिनी घागरी फुंकतात. दुसर्‍या दिवशी सूर्योदयापूर्वी पंचोपचार पूजा करुन आरत्या, प्रार्थना करुन विसर्जन करतात. 'उदयोऽस्तु' ही या देवीची घोषणा आहे. नवरात्रात महालक्ष्मीची पूजा हा कुलाचार, कुलधर्म आहे.
 
आश्विन शुध्द प्रतिपदेपासून दशमीपर्यंत नवरात्रात बोडण भरण्याची चाल पुष्कळ ठिकाणी आहे. विशेषतः कोकणस्थ व देशस्थ ब्राम्हणांमधील हा एक कुलाचार आहे. बोडण विधी आश्विन शुध्द प्रतिपदेलाच करण्याची वहिवाट काही कुटुंबांत आहे.
 
बोडण म्हणजे कालवणे अर्थात एका मोठया पात्रात घरातील देवीची मूर्ती ठेवून तिची पूजा करुन सभोवती पाच सुवासिनींनी बसून त्या पात्रात दूध, दही, तूप, साखर, मध ही पाच द्रव्ये एकत्र घालून सर्वांनी मिळून कालवायची असा हा विधी आहे. तर काही ठिकाणी पाच सुवासिनी व एक कुमारिका एकत्र बसून देवीची पूजा करतात. पुरणावरणाचा स्वयंपाक देवीला अर्पण केला जातो. नंतर तो स्वयंपाक पाच सुवासिनी मिळून एकत्र कालवतात. कुमारिकेला देवी मानून तिची पूजा केली जाते आणि ती जेव्हा 'खूप झाले' असे म्हणते तेव्हा ते कालवलेले अन्न गायीला नेऊन देतात.
 
आश्विन शुध्द नवमीला खड्‌गानवमी किंवा खांडेनवमी असे म्हणतात. या दिवशी अनेक कुटुंबात शस्त्रपूजा करण्याची पद्धत आहे.
 
विजयादशमी हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक चांगला मुहूर्त असल्याने या दिवशी कोणते ही शुभ कार्यारंभ केले ती सिध्दीस जातात. या दिवशी नक्षत्रांच्या उदयाच्या वेळी विजय हा मुहूर्त असतो. म्हणून कोणत्याही शुभकार्याला या दिवशी मुर्हूत न बघता प्रारंभ करता येतं. हा पराक्रमाचा, विजयाचा दिवस आहे. या दिवशी शमीच्या वृक्षाची पूजा करुन आपटयाची पाने सुवर्णमुद्रा म्हणून लुटण्याची पद्धत आहे. विजयादशमीला श्रीसरस्वती पूजन केले जातं. लहान मुलांना प्रथमच पाटीवर 'श्रीगणेशा' ही अक्षरे गिरवायला लावली जाते. 
 
दसर्‍याला 'अपराजिता' दशमी असेही म्हणतात. ज्या ठिकाणी शमीची पूजा होते, त्या ठिकाणी अष्टदल कमल काढून त्यावर दुर्गेची मूर्ती ठेवून श्रध्देने पूजा केली जाते. दसर्‍याच्या दिवशी
 
'रुप देहि, जयं देहि, यशो देहि, द्विषो जहि'
 
अशी दुर्गेची प्रार्थना करतात.
 
या नऊ दिवसात देव व मानवांचे रक्षण करणार्‍या देवीची भक्तिभावाने पूजा- उपासना केली जाते. देवी सर्वांची इच्छा पूर्ण करुन सर्व संकटांपासून मुक्त करते. 

सर्व पहा

प्रबोधिनी एकादशी कथा Kartik Prabodhini Ekadashi Vrat Katha

विठ्ठल आरती; युगे अठ्ठावीस विटेवर उभा ।

Devuthani Ekadashi 2026: देवउठनी एकादशी नेमकी कधी, २० की २१ नोव्हेंबर? जाणून घ्या अचूक तिथी आणि शुभ मुहूर्त

Sant Namdev Aarti संत नामदेव महाराज आरती

आरती शुक्रवारची- जयदेव जयदेव जय विघ्नाधीशा

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

पुढील लेख
Show comments