भोजशाळा आणि वसंतोत्सव

वेबदुनिया|
मध्य प्रदेशातील धार हे ऐतिहासिक शहर आहे. येथे फार प्राचीन भोजशाळा आहे. ती राजा भोज याच्या काळातील आहे. येथे वसंत पंचमी अर्थात निसर्गाचा महोत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. माघ महिण्यातील पंचमीला येथे सरस्वतीचे उपासक यात्रेचे आयोजन केले जाते. धारसह मध्य प्रदेशातील भाविक याठिकाणी सरस्वती मातेची या दिवशी पूजा-अर्चा करता‍‍त.
राजा भोज हे सरस्वती देवीचे उपासक होते. त्यांच्या काळी सरस्वती देवीच्या साधनेला विशेष महत्त्व होते. त्या काळात सामान्य लोकही संस्कृतचे विद्वान असायचे. त्यामुळे त्याकाळी धार हे संस्कृत आणि संस्कृती यांचे केंद्रबिंदू होते. राजा भोज, सरस्वतीच्या कृपेने योग, न्याय, ज्योतिष, धर्म, वास्तुशास्त्र, राज्य-व्यवहार शास्त्र यासारख्या बर्‍याच शास्त्रात पारंगत होते.

भोजशाळा एका खुल्या मैदानात बांधली आहे. भोजशाळेच्या समोर एक मुख्य मंडप आणि मागच्या बाजूला एक मोठे प्रार्थना घर आहे. येथे वसंत पंचमीला भव्य यात्रा भरते. येथे होणार्‍या यज्ञवेदीत पडणारी आहुती आणि अन्य अनुष्ठाने पूर्वीच्या वैभवाची आठवण होते. नक्षीदार स्तंभ तसेच प्रार्थनागृहाचे नक्षीदार छत भोजशाळेच वैशिष्ट्य आहे. या ठिकाणी दोन मोठे शिलालेख आहेत. या शिलालेखांवर संस्कृतात नाटक कोरलेले आहे. हे अर्जुन वर्माच्या काळात कोरलेले आहे.

या काव्यबध्द नाटकाची रचना राजगुरू मदन यांनी केली होती. ते विख्यात जैन विद्वान आशाधर यांचे शिष्य होते. या नाटकाचा नायक पूरंमंजरी आहे. हे नाटक धारच्या वसंतोत्सवात अभिनित करण्यासाठी लिहिले गेले आहे.


यावर अधिक वाचा :

दैनिक राशिभविष्य

kartik maas 2021 : कार्तिक महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात ...

kartik maas 2021 : कार्तिक महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात देवी लक्ष्मीकृपेने या राशींवर होईल पैशांचा पाऊस
कार्तिक मास 2021: हिंदू धर्मात कार्तिक महिन्याला खूप महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार ...

Garuda Purana: केवळ वाईट कर्मच नव्हे तर चांगली कर्मे देखील ...

Garuda Purana: केवळ वाईट कर्मच नव्हे तर चांगली कर्मे देखील जीवनात संकट आणू शकतात
महापुराण समजल्या जाणाऱ्या गरूड पुराणात, योग्य जीवन जगण्याबरोबरच प्रत्येक काम करण्याची ...

दिवाळीच्या दिवशी देवी लक्ष्मीला हे नैवेद्य अर्पण करा

दिवाळीच्या दिवशी देवी लक्ष्मीला हे नैवेद्य अर्पण करा
जर तुम्ही दिवाळी, शरद पौर्णिमा आणि शुक्रवारी लक्ष्मीला हे नैवेद्य अर्पण केले तर देवीचा ...

Dhanteras 2021: धनत्रयोदशीच्या दिवशी खरेदी केलेली भांडी ...

Dhanteras 2021: धनत्रयोदशीच्या दिवशी खरेदी केलेली भांडी रिकामी ठेवणे अशुभ, या वस्तूंनी भरा भांडी
धनतेरस 2021: कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या त्रयोदशीला देशभरात धनत्रयोदशीचा सण साजरा ...

या 10 काम करणार्‍यांवर देवी लक्ष्मी रुसुन बसते, असे लोक ...

या 10 काम करणार्‍यांवर देवी लक्ष्मी रुसुन बसते, असे लोक आयुष्यभर गरीब राहतात
शास्त्रानुसार, जरी आई लक्ष्मी नेहमी तिच्या भक्तांवर आशीर्वाद ठेवते, परंतु काही विशेष ...

बॉयफ्रेंडसाठी मुजफ्फरपूरमध्ये 'दंगल', मुलींनी एकमेकांचे केस ...

बॉयफ्रेंडसाठी मुजफ्फरपूरमध्ये 'दंगल', मुलींनी एकमेकांचे केस ओढले
मुजफ्फरपूर: मुलींच्या अफेअरमध्ये तुम्ही मुलांमध्ये अनेकदा मारहाण करताना पाहिले असेल. आता ...

भारतीय सैन्याच्या अपघात: 2 मृत्यू

भारतीय सैन्याच्या अपघात: 2 मृत्यू
जम्मू-काश्मीरच्या पाटणी टॉप भागात एक मोठा अपघात झाला आहे.नागाच्या मंदिराजवळ शिवगडच्या ...

सोनू सूद : इन्कम टॅक्सचे छापे, राज्यसभेची ऑफर आणि बदललेली ...

सोनू सूद : इन्कम टॅक्सचे छापे, राज्यसभेची ऑफर आणि बदललेली शिवसेना
बॉलीवूड अभिनेता सोनू सूदवर इनकम टॅक्स विभागाने 20 कोटींपेक्षा जास्त रूपयांची करचुकवेगिरी ...

कोविशील्ड लस मंजूर, ज्या लोकांनी दोन्ही डोस घेतले आहेत ते ...

कोविशील्ड लस मंजूर, ज्या लोकांनी दोन्ही डोस घेतले आहेत ते USला जाऊ शकतील
कोरोनाव्हायरस विरुद्ध पूर्णपणे लसीकरण झालेल्या सर्व हवाई प्रवाशांसाठी अमेरिका ...

सोयाबीनच्या किमतीत मोठी घसरण, शेतकरी चिंतेत

सोयाबीनच्या किमतीत मोठी घसरण, शेतकरी चिंतेत
महाराष्ट्रातील सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांची समस्या कमी होण्याचे नाव घेत नाही आहे. काही ...