इराणने भारतासह पाच देशांच्या जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्याची परवानगी दिली आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी या यादीत भारत, रशिया, चीन, पाकिस्तान आणि इराक यांचा समावेश केला आहे.
इस्रायल आणि अमेरिकेशी भीषण युद्ध लढणाऱ्या इराणने आपल्या ५ मित्र देशांची यादी जाहीर केली आहे, ज्यांच्या जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. इराणच्या या यादीत भारताचे नाव अग्रस्थानी आहे. इराणने भारत, चीन, रशिया, पाकिस्तान आणि इराक यांसारख्या ५ "मित्र देशांची" यादी प्रसिद्ध केली आहे. इराणने या सर्व देशांना व्यापारी वाहतुकीसाठी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचा वापर करण्याची परवानगी दिली आहे.
जगातील २५% तेल आणि वायूचा व्यापार होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होतो. त्यामुळे, हा एक अत्यंत महत्त्वाचा सागरी व्यापारी मार्ग आहे. सध्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर इराणचे नियंत्रण आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युरोपसह इतर देशांना होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली करण्यासाठी सैन्य पाठवण्याचे आवाहन केले, परंतु कोणताही देश सहमत झाला नाही.
त्यानंतर ट्रम्प यांनी दुसरा डाव खेळण्याचा प्रयत्न केला; जर ४८ तासांच्या आत होर्मुझची सामुद्रधुनी उघडली नाही, तर इराणच्या वीज वितरण प्रणालीवर मोठा हल्ला करण्याची धमकी दिली. तथापि, असे केल्यास मध्य-पूर्वेतील अमेरिकेचे संपूर्ण वीज नेटवर्क नष्ट करण्याची धमकी इराणने दिली. त्यानंतर ट्रम्प यांनी आपली धमकी आणि मुदत मागे घेतली. इराण आपल्या अटींवर कोणत्याही देशाच्या जहाजांना होर्मुझमधून जाण्याची परवानगी देत आहे.
इराणने पाकिस्तानचा आपल्या यादीत समावेश केला असला तरी, इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने (आयआरजीसी) बुधवारी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून एका पाकिस्तानी जहाजाला परत पाठवले. आयआरजीसीने म्हटले आहे की, पाकिस्तान होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या नियमांचे पालन करत नसल्यामुळे त्यांच्या जहाजाला मार्ग नाकारण्यात आला.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी आपल्या मित्र देशांमध्ये भारताला प्राधान्य दिले आहे. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे रोखल्यामुळे जागतिक तेल आणि वायूच्या किमती अनेक पटींनी वाढल्या आहेत. होर्मुझची सामुद्रधुनी हा पर्शियन आखात आणि ओमानच्या आखातादरम्यानचा एक अरुंद सागरी मार्ग आहे, ज्यामधून जगातील सुमारे २०-२५ टक्के तेल आणि एलएनजी (द्रवीकृत नैसर्गिक वायू) ची वाहतूक होते. पश्चिम आशिया हा भारताच्या ऊर्जा खरेदीचा एक प्रमुख स्रोत राहिला आहे.
शत्रूच्या जहाजांना होर्मुझमधून जाण्याची परवानगी नाही
इराणच्या सरकारी दूरचित्रवाणीनुसार, अराघची म्हणाले, "आम्ही आमच्या काही मित्र देशांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्याची परवानगी दिली आहे. आम्ही चीन, रशिया, भारत, इराक आणि पाकिस्तानच्या तेलवाहू जहाजांना आणि इतर जहाजांना त्यातून जाण्याची परवानगी दिली आहे." ते म्हणाले की, होर्मुझची सामुद्रधुनी शत्रू देशांसाठी अजूनही बंदच राहील. "आम्ही युद्धजन्य परिस्थितीत आहोत. हा परिसर युद्धक्षेत्रच आहे आणि आमच्या शत्रू देशांच्या व त्यांच्या मित्र राष्ट्रांच्या जहाजांना त्यातून जाण्याची परवानगी देण्याचे कोणतेही कारण नाही, पण तो इतर देशांसाठी खुला आहे," असे अराघची म्हणाले. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या व्यापारी जलवाहतुकीत व्यत्यय आल्याने जागतिक स्तरावर चिंता वाढली आहे.
Edited By - Priya Dixit
