Last Modified:
Friday, 19 June 2026 (12:47 IST)
संबंधित माहिती
- डॉ. सेजल पवार कोण आहेत? प्रणित मोरेच्या शोमध्ये वादग्रस्त विधान केल्यानंतर माफी मागत आहेत
- मृतदेहांच्या प्रायव्हेट पार्टवर विनोद? कॉमेडियन प्रणित मोरेच्या शोमधील महिला डॉक्टरचा व्हिडिओ व्हायरल, नेटकरी संतापले
- 370 रुपयांच्या बिर्याणी विधानावरून देशभरात खळबळ, तरुणाला कामावरून काढले
- योजनेचा लाभ घेण्यासाठी 'जेंडर'च बदलला! पैसे लाटण्यासाठी हजारो भाऊ बनले 'लाडकी बहीण'
- राजेश एक्सपोर्ट्सच्या महाघोटाळ्यात LIC चा निधी अडकला; सामान्य गुंतवणूकदारांची कष्टाची कमाई धोक्यात?
जगप्रसिद्ध शेफ गॉर्डन रॅमसेलाही भावली झारखंडची 'लाल मुंग्यांची चटणी'; पाहा येथील ५ भन्नाट आदिवासी पदार्थ!
टीव्हीवरील प्रमुख खाद्य कार्यक्रम अनेकदा आलिशान हॉटेल्स, उत्कृष्ट भोजन आणि प्रसिद्ध शेफ्सनी सादर केलेल्या अनोख्या चवींभोवती फिरतात. मात्र, झारखंडच्या जंगलातून उगम पावलेली एक साधी आदिवासी चटणी सध्या जगभरात चर्चेत आहे. झारखंड पर्यटन विभागाने पोस्ट केलेल्या एका इन्स्टाग्राम रीलमुळे ही बातमी व्हायरल झाली आणि या अनोख्या आदिवासी पदार्थाबद्दल जागतिक स्तरावर उत्सुकता निर्माण झाली. या रीलमध्ये जगातील सर्वात प्रसिद्ध सेलिब्रिटी शेफ, गॉर्डन रॅमसे, झारखंडच्या वैशिष्ट्यपूर्ण, मसालेदार 'लाल मुंग्यांच्या चटणी'ची चव घेऊन तिची प्रशंसा करताना दिसत आहेत.
या महिन्याच्या सुरुवातीला, झारखंड पर्यटन विभागाने त्यांच्या इन्स्टाग्राम हँडलवर एक रील शेअर केली. या पदार्थाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे वर्णन करताना, विभागाने नमूद केले की लाल विणकर मुंग्यांपासून बनवलेली आणि पिढ्यानपिढ्या आदिवासी समुदायांमध्ये प्रिय असलेली ही मसालेदार, आंबट चटणी कमजोर हृदयाच्या लोकांसाठी नाही. खरंतर, रॅमसे यांचे मूल्यांकन अतिशयोक्तीपूर्ण नाही. झारखंड, ओडिशा आणि आसपासच्या वनप्रदेशांतील आदिवासी समुदायांसाठी लाल मुंग्यांची चटणी नवीन किंवा आश्चर्यकारक नाही; उलट, ती त्यांच्या दैनंदिन जीवनाचा, कौटुंबिक परंपरांचा आणि स्थानिक ज्ञानाचा एक अविभाज्य भाग आहे. विविध स्थानिक नावांनी ओळखली जाणारी ही चटणी तिच्या तिखट, आंबट आणि सौम्य लिंबूवर्गीय चवीसाठी प्रसिद्ध आहे. खाद्य इतिहासकार या तीव्र, तिखट चवीचे श्रेय मुंग्यांमध्ये नैसर्गिकरित्या आढळणाऱ्या फॉर्मिक ॲसिडला देतात.
प्रसिद्ध शेफ गॉर्डन रॅमसे यांनी स्वतः या अनोख्या पाककृतीची प्रशंसा केली आहे आणि तिची चव स्वादिष्ट व अविस्मरणीय असल्याचे वर्णन केले आहे. त्यांच्या या समर्थनामुळे या पदार्थाला आंतरराष्ट्रीय ओळख मिळण्यास मदत झाली आहे.
लाल मुंग्यांच्या चटणीपलीकडे, झारखंडची जंगले आणि पारंपरिक स्वयंपाकघरे असे अनेक अनोखे आदिवासी पदार्थ देतात, जे खाद्यप्रेमींनी नक्कीच चाखून पाहिले पाहिजेत:
धुस्का- हा झारखंडचा सर्वात प्रसिद्ध पारंपरिक नाश्ता आहे. धुस्का हा भिजवलेले तांदूळ आणि डाळी वाटून बनवलेल्या पिठापासून बनवला जातो, जो सोनेरी तपकिरी होईपर्यंत तेलात तळला जातो. बाहेरून कुरकुरीत आणि आतून अत्यंत मऊ असलेला हा पदार्थ सहसा मसालेदार बटाट्याच्या भाजी किंवा चटणीसोबत दिला जातो. झारखंडमधील कोणत्याही स्थानिक बाजारातून जाताना त्याच्या सुगंधाकडे दुर्लक्ष करणे अशक्य आहे. प्रसिद्ध शेफ सारांश गोइला यांनीही हा पदार्थ इंस्टाग्रामवर शेअर केला आहे.
रुगडा करी- झारखंडचा "जंगलातील मशरूमचा खजिना" म्हणून ओळखले जाणारे रुगडा हे जंगली, खाण्यायोग्य मशरूम आहेत जे प्रामुख्याने पावसाळ्यात वाढतात. ते स्थानिक मसाले आणि मोहरीच्या तेलात शिजवले जातात. अनेक खाद्यप्रेमी याला राज्यातील सर्वात मौल्यवान आणि दुर्मिळ आदिवासी पदार्थांपैकी एक मानतात.
हंडिया मुर्गा- हंडिया हे तांदळापासून बनवलेले एक पारंपरिक आंबवलेले पेय आहे, जे फार पूर्वीपासून आदिवासी सण-उत्सवांचा केंद्रबिंदू राहिले आहे. याचा वापर असलेली एक अत्यंत लोकप्रिय पाककृती म्हणजे 'हंडिया मुर्गा' (हंडिया चिकन). या पदार्थात, चिकन या आंबवलेल्या तांदळाच्या पेयासोबत मंद आचेवर शिजवले जाते. यामुळे चिकनला एक अनोखी धुरकट आणि किंचित आंबट चव येते — हा एक असा पदार्थ आहे, जो स्थानिक लोक सण आणि सामुदायिक मेजवान्यांचे मुख्य आकर्षण मानतात.
चिल्का रोटी- बनवायला सोपी पण चवीला अप्रतिम असलेली चिल्का रोटी तांदळाचे पीठ आणि बेसन यांच्या मिश्रणाने बनवली जाते. ही पारंपरिकरित्या सण आणि कौटुंबिक मेळाव्यांमध्ये तयार केली जाते. ती सहसा मटण करी, हरभऱ्याची चटणी किंवा मोसमी भाज्यांसोबत दिली जाते.
बांबू शूट करी- झारखंडच्या आदिवासी भागांमध्ये ताजे बांबू शूट्स मोठ्या प्रमाणावर खाल्ले जातात. हे शूट्स प्रथम उकडून घेतले जातात आणि नंतर त्यांची मसालेदार करी बनवली जाते. अनेकदा, ते इतर भाज्या आणि मांसासोबत एकत्र करून तयार केले जातात. जंगलमय वातावरणात रुजलेल्या या पदार्थाला किंचित गोड आणि मातीसारखी चव असते.
