रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं च दिव्याम्बरं।
नाना रत्न विभूषितम् मृग मदामोदांकितम् चंदनम॥
जाती चम्पक बिल्वपत्र रचितं पुष्पं च धूपं तथा।
दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितम् गृह्यताम्॥1॥
सौवर्णे नवरत्न खंडरचिते पात्र धृतं पायसं।
भक्ष्मं पंचविधं पयोदधि युतं रम्भाफलं पानकम्॥
शाका नाम युतं जलं रुचिकरं कर्पूर खंडौज्ज्वलं।
ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु॥2॥
छत्रं चामर योर्युगं व्यजनकं चादर्शकं निमलं।
वीणा भेरि मृदंग काहलकला गीतं च नृत्यं तथा॥
साष्टांग प्रणतिः स्तुति-र्बहुविधा ह्येतत्समस्तं ममा।
संकल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो॥3॥
आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं।
पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः॥
संचारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो।
यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम्॥4॥
कर चरण कृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम्।
विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करणाब्धे श्री महादेव शम्भो॥5॥
शिवमानस पूजेचा भावार्थ:
हे पशुपती देवा, मी माझ्या मनात कल्पना करतो की तुम्ही या संपूर्ण रत्नांनी बनवलेल्या सिंहासनावर बसावे. मी तुम्हाला हिमालयाच्या थंड पाण्यात स्नान घालत आहे. स्नानानंतर, मी तुम्हाला दिव्य रत्नजडित वस्त्रे अर्पण करतो. मी तुमच्या शरीरावर केशर आणि कस्तुरी मिसळलेला चंदनाचा तिलक लावतो. मी तुम्हाला जुही, चंपा आणि बिल्व पानांचा पुष्पहार अर्पण करतो. मी तुम्हाला सर्व प्रकारचे सुगंधित धूप आणि दिवे मानसिकरित्या दाखवत आहे. कृपया त्यांचा स्वीकार करा.
विविध रत्नांनी जडलेल्या एका नवीन सोन्याच्या पात्रात, मी मानसिकरित्या खीर, दूध आणि दही यासह पाच चवीचे पदार्थ तयार केले आहेत आणि तुम्हाला सादर केले आहेत, तसेच केळीचे फळ, शरबत, भाज्या, कापूरने सुगंधित आणि शुद्ध केलेले मऊ पाणी आणि सुपारी. हे कल्याण देणाऱ्या! कृपया माझी ही इच्छा स्वीकारा.
हे प्रभू, मी तुमच्यावर छत्री ठेवत आहे, पंखा आणि तंबूला हलवत आहे. तुमचे सर्वात सुंदर आणि भव्य स्वरूप प्रकट करणारा एक स्पष्ट आरसा देखील सादर केला आहे. वीणा, भेरी, मृदंग आणि दुंडुभी यांचे मधुर नाद तुम्हाला प्रसन्न करण्यासाठी वाजवले जात आहेत. तुमचे स्तुतीगीते गायल्यानंतर आणि तुमचे प्रिय नृत्य सादर केल्यानंतर, मी तुम्हाला माझे साष्टांग दंडवत आणि संकल्प करतो. प्रभो, कृपया माझी ही विविध प्रकारे केलेली पूजा स्वीकारा.
हे शंकरा, माझा आत्मा तू आहेस. माझी बुद्धी तुझी शक्ती आहे, पार्वती. माझी जीवनशक्ती तुझे अनुयायी आहे. माझे हे पंचमहाभूत भौतिक शरीर तुझे मंदिर आहे. सर्व इंद्रिय सुखांची निर्मिती तुझी पूजा आहे. माझी झोप तुझे ध्यान आहे. माझे चालणे आणि हालचाल तुझी प्रदक्षिणा आहे. माझ्या मुखातून निघणारा प्रत्येक उच्चार तुझा स्तोत्र आणि मंत्र आहे. अशा प्रकारे, मी, तुझा भक्त, जे काही करतो ते तुझी पूजा आहे.
हे प्रभो! मी आतापर्यंत जे काही पाप केले आहे, माझे हात, पाय, वाणी, शरीर, कृती, कान, डोळे किंवा मन, ते तुझी पूजा आहे. ते विहित असोत किंवा अविहित असोत, त्या सर्वांवर तुझी क्षमाशील दृष्टी अर्पण कर. हे करुणेचे सागर, भोले भंडारी श्री महादेवजी, तुझा विजय असो. तुझा विजय असो.
अशा सुंदर, भावनिक स्तुतीद्वारे, आपण कोणत्याही साधनाशिवाय मानसिक शांती आणि देवाची कृपा प्राप्त करू शकतो. शास्त्रांमध्ये मानसिक उपासनेचे वर्णन सर्वोत्तम उपासनेचे रूप असे केले आहे. मानवांना या शिव मानस पूजा कृपेचा दिव्य प्रसाद सतत मिळणे आवश्यक आहे.
