मकर संक्रांती हा एक अतिशय शुभ आणि आनंदमय सण आहे, जो सूर्याच्या उत्तरायण प्रवासाचे प्रतीक आहे. या दिवशी स्नान, सूर्याला अर्घ्य, तिळ-गूळ वाटणे, दान आणि खिचडी/तिळ लाडू यांसारख्या गोष्टींचे विशेष महत्त्व आहे. मासिक पाळी (मासिक धर्म) आल्यास काय करावे, हे प्रश्न अनेक महिलांना पडतात. हिंदू परंपरेत याबाबत वेगवेगळ्या मतांचा आणि प्रथा आहेत-:
पारंपरिक दृष्टिकोन (बहुतेक प्रथा)-
हिंदू धर्मात मासिक पाळीच्या काळात स्त्रियांचा स्पर्श किंवा सहभाग काही धार्मिक विधींमध्ये अशौच मानला जातो.
यामुळे मंदिरात जाणे, देवाची पूजा करणे, सूर्याला अर्घ्य देणे, खिचडी बनवणे/छूणे किंवा दानाचा प्रत्यक्ष स्पर्श यांसारख्या गोष्टी टाळल्या जातात.
पाळीच्या ३-४ दिवसांत विश्रांती घेणे, शारीरिक श्रम टाळणे आणि आराम करणे शिफारस केले जाते (हे आयुर्वेदानुसारही योग्य आहे, कारण पाळीच्या काळात शरीराला विश्रांतीची गरज असते).
मकर संक्रांतीसाठी व्यावहारिक उपाय (आजच्या काळात)- मकर संक्रांतीच्या दिवशी पाळी आली तर तुम्ही अजूनही सणाचा आनंद घेऊ शकता आणि पुण्य मिळवू शकता. काही पर्याय:
स्नान आणि सूर्य नमस्कार - सकाळी स्नान करून सूर्यदेवाला मनोमन प्रार्थना करा. प्रत्यक्ष अर्घ्य देण्याऐवजी घरातूनच "ॐ सूर्याय नमः" म्हणून प्रार्थना करा.
दान - काळे तिळ, गूळ, खिचडी, कपडे, कम्बल किंवा दानाचे पदार्थ कुटुंबातील इतर सदस्य किंवा यांच्यामार्फत द्या. तुम्ही स्वतः स्पर्श न करता दानाचे नियोजन करू शकता.
वाण लुटणे- जर तुम्ही हळदी-कुंकवाचा कार्यक्रम करणार असाल किंवा वाण लुटणार असाल, तर ५ दिवस पूर्ण होईपर्यंत थांबण्याचा सल्ला दिला जातो. तुम्ही संक्रांतीनंतरही (किंवा रथसप्तमीपर्यंत) कधीही वाण लुटू शकता.
तिळ-गूळ खाणे - घरात तयार केलेले तिळ लाडू किंवा तिळगूळ खाऊ शकता. हे आरोग्यासाठीही उत्तम आहे.
पूजा/विधी - जर घरात पूजा करायची असेल तर इतर कुटुंबीय (पुरुष किंवा पाळी नसलेल्या महिला) यांना सांगा की ते पूजा करावी. तुम्ही मनोमन प्रार्थना किंवा मंत्र ऐकू शकता (उदा. सूर्य मंत्र, गायत्री मंत्र).
सुगड पूजेच्या वस्तू (उदा. वाण) देणाऱ्यांकडून घ्या आणि इतरांना द्या, पण मूर्ती किंवा पूजेच्या भांड्यांना स्पर्श करणे टाळा.
विश्रांती आणि सकारात्मकता - हा दिवस विश्रांतीचा आणि स्वतःची काळजी घेण्याचा आहे. पाळी ही नैसर्गिक प्रक्रिया आहे, ती अपवित्र नाही, ती जीवनदायी आहे. तुम्ही सकारात्मक विचार करून सण साजरा करा.
आधुनिक दृष्टिकोन-
आज अनेक विद्वान आणि आध्यात्मिक गुरू सांगतात की पाळी ही अपवित्र नसून अतिशय शक्तिशाली आणि पवित्र असते. काही ठिकाणी (जसे कामाख्या मंदिरात) पाळीला उत्सव म्हणून साजरा केला जातो. म्हणून तुमच्या श्रद्धेनुसार निर्णय घ्या. कठोर नियमांचे पालन करायचे की नाही, हे तुमच्या घरच्या परंपरेनुसार ठरवा.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य! पाळीच्या काळात त्रास होत असेल तर आराम करा, पौष्टिक आहार घ्या आणि आनंदाने सण साजरा करा.
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची जबाबदारी घेत नाही.
