थोडक्यात व प्रभावी: "निशिगंधा लागवड: शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाची सुवर्णसंधी!" Tuberose cultivation
निशिगंध फुलांची शेती हा शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर आणि कायमस्वरूपी उत्पन्न देणारा व्यवसाय आहे. या फुलांचा वापर मुख्यत्वे हार, गुच्छ आणि अत्तर/सुगंधित तेलासाठी होतो.
१. हवामान आणि माती
हवामान: उष्ण आणि दमट हवामान (२०°C ते ३५°C तापमान) सर्वात योग्य.
माती: चांगला निचरा होणारी, सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध मध्यम ते भारी माती (pH ६.५ ते ७.५).
२. प्रमुख जाती
सिंगल (Single): एकाच पाकळीची फुले (उदा. 'प्रज्वल', 'श्रृंगार'). ही फुले अत्तरनिर्मिती व सुट्या फुलांसाठी उत्तम असतात.
डबल: अनेक पाकळ्यांची फुले (उदा. 'सुवासिनी', 'वैभव'). ही फुले मुख्यत्वे गड्ड्यांच्या (कट फ्लॉवर्स) विक्रीसाठी वापरली जातात.
३. लागवड पद्धत
वेळ: एप्रिल ते मे (पावसाळ्यापूर्वी) लागवडीसाठी सर्वोत्तम काळ.
कंद निवड: लागवडीसाठी २ ते ३ सेमी व्यासाचे निरोगी कंद वापरावेत.
अंतर: ३० × ३० सेमी किंवा ३० × २० सेमी अंतरावर लागवड करावी.
कंदाची संख्या: साधारणपणे १ एकरासाठी ४०,००० ते ५०,००० कंद लागतात.
४. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
पाणी: उन्हाळ्यात ५ ते ७ दिवसांच्या अंतराने आणि हिवाळ्यात १० ते १२ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
खत: लागवडीच्या वेळी शेणखत (१०-१२ टन/एकरी) द्यावे. याव्यतिरिक्त रासायनिक खतांचा (NPK) हप्ता नियमित द्यावा.
ALSO READ: शेवंतीची यशस्वी शेती: लागवड ते भरघोस उत्पादन
५. काढणी आणि उत्पन्न
काढणी: लागवडीनंतर ३ ते ४ महिन्यांत फुले येण्यास सुरुवात होते. निशिगंधाचे पीक सलग २ ते ३ वर्षे उत्पन्न देते.
उत्पन्न: दरवर्षी प्रति एकरी सुमारे ४ ते ६ टन सुटी फुले किंवा २ ते ३ लाख गड्ड्यांचे (कट फ्लॉवर्स) उत्पादन मिळू शकते.
