२५ रुपये प्रति लिटरच्या खर्चात धावणार टोयोटाची नवीन ७-सीटर इनोव्हा, १००% इथेनॉलवर चालणारी पहिली हायब्रीड कार
एक ७-सीटर कार जी पेट्रोलवर अवलंबून न राहता १००% इथेनॉलवर चालणार आणि हायब्रीड तंत्रज्ञानाचा वापर करून इलेक्ट्रिक मोटरचाही वापर करणार. हे थोडे आश्चर्यकारक वाटू शकते, परंतु केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांच्या मते, टोयोटाची अशीच इनोव्हा हायक्रॉस ऑक्टोबरमध्ये लॉन्च होणार आहे. गडकरींचा दावा आहे की, या कारचा चालवण्याचा खर्च पेट्रोलच्या दराएवढा, म्हणजेच सुमारे ₹२५ प्रति लिटर असू शकतो. तथापि हे स्पष्टपणे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की ₹२५ प्रति लिटर ही इथेनॉलची किंमत नसून, तो एक अंदाजित चालवण्याचा खर्च आहे. चला तर मग, टोयोटाच्या आगामी फ्लेक्स-फ्यूएल इनोव्हा हायक्रॉस आणि त्यात कोणती नवीन वैशिष्ट्ये असतील ते पाहूया.
दिल्लीतील एका कार्यक्रमादरम्यान, नितीन गडकरी यांनी सांगितले की, त्यांना ऑक्टोबरमध्ये टोयोटाच्या नवीन इनोव्हा फ्लेक्स-फ्यूएलच्या लॉन्चसाठी आमंत्रित करण्यात आले होते. त्यांच्या मते, ही कार १००% इथेनॉलवर चालेल, म्हणजेच शुद्ध इथेनॉलच्या वापरामुळे ती चालवण्यासाठी पेट्रोलची गरज भासणार नाही. तथापि, टोयोटाने ऑक्टोबरमध्ये या कारच्या अधिकृत लॉन्चची तारीख अद्याप जाहीर केलेली नाही.
गडकरी यांनी कारच्या चालवण्याच्या खर्चाबाबतही एक महत्त्वपूर्ण दावा केला आहे. त्यांनी सांगितले की, याचा खर्च अंदाजे पेट्रोल कारइतकाच, म्हणजेच २५ रुपये प्रति लिटर असू शकतो. याचा अर्थ असा नाही की इथेनॉल बाजारात २५ रुपये प्रति लिटर दराने उपलब्ध होईल. येथे, ही तुलना केवळ १ किलोमीटर किंवा १०० किलोमीटरच्या इंधन खर्चाची आहे.
२५ रुपये प्रति लिटरच्या दाव्याचा अर्थ काय?
गडकरी यांच्या दाव्यानुसार, इथेनॉलचा कमी दर आणि कारचे हायब्रिड (इलेक्ट्रिक) तंत्रज्ञान या दोन्हीच्या एकत्र वापरामुळे गाडी चालवण्याचा प्रत्यक्ष खर्च इतका कमी होईल, जणू काही तुम्हाला २५ रुपये प्रति लिटर दराने पेट्रोल मिळत आहे. या योजनेमुळे देशाची महागड्या खनिज तेलावरील (पेट्रोल) अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल.
याचे मुख्य कारण म्हणजे इथेनॉल इंजिनसह शक्तिशाली हायब्रीड प्रणालीचा वापर. पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉलची ऊर्जा घनता कमी असते, म्हणजेच तेवढेच अंतर कापण्यासाठी अधिक इथेनॉलची आवश्यकता भासू शकते. या आव्हानाला सामोरे जाण्यासाठी, टोयोटाने इंजिनमध्ये एक इलेक्ट्रिक मोटर बसवली आहे, ज्यामुळे गाडी अनेक प्रसंगी इलेक्ट्रिक मोडमध्ये चालू शकते.
या दाव्यामागील गणित आणि मुख्य कारणे :
१००% इथेनॉलवर चालणारी इनोव्हा (Innova Flex-Fuel): टोयोटा कंपनी ऑक्टोबर २०२६ मध्ये आपली १०० टक्के इथेनॉलवर चालणारी 'Innova HyCross Flex-Fuel' कार अधिकृतपणे लाँच करत आहे. ही कार चालवण्यासाठी पेट्रोलची अजिबात गरज भासणार नाही.
स्वस्त इंधन (Ethanol): पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉलची किंमत खूपच कमी आहे.
स्ट्रॉन्ग-हायब्रिड तंत्रज्ञान (Strong-Hybrid Technology): हा दावा प्रामुख्याने कारच्या हायब्रिड प्रणालीवर आधारित आहे. ही कार धावताना स्वतःची ६० टक्के वीज स्वतःच निर्माण करते. टोयोटाच्या तंत्रज्ञानानुसार, कार सुमारे ६० टक्के वेळ इंजिन बंद ठेवून 'इलेक्ट्रिक मोड'वर चालू शकते.
टोयोटाने हे तंत्रज्ञान आधीच प्रदर्शित केले आहे
टोयोटाने ऑगस्ट २०२३ मध्ये इनोव्हा हायक्रॉसवर आधारित एक विद्युतीकृत फ्लेक्स-फ्यूएल प्रोटोटाइप सादर केला होता. त्यात फ्लेक्स-फ्यूएल इंजिनसह एक शक्तिशाली हायब्रीड पॉवरट्रेन होती. कंपनीने त्यावेळी दावा केला होता की, ही गाडी E20 पेक्षा जास्त इथेनॉल मिश्रण असलेल्या इंधनावर चालू शकते. टोयोटाने सांगितले की, हे तंत्रज्ञान बाजारात आणण्यापूर्वी कॅलिब्रेशन, होमोलोगेशन आणि सर्टिफिकेशन यांसारख्या प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतील. असे मानले जाते की यापैकी बरेचसे काम पूर्ण झाले आहे आणि कंपनी आता उत्पादन आवृत्ती बाजारात आणण्याची तयारी करत आहे.
या टोयोटा गाडीचे वैशिष्ट्य केवळ हे नाही की तिचे इंजिन १००% इथेनॉलवर चालू शकते. खरा तांत्रिक शोध तिच्या शक्तिशाली हायब्रीड प्रणालीमध्ये आहे. यामध्ये फ्लेक्स-फ्यूएल इंजिन, एक इलेक्ट्रिक मोटर आणि एक लहान बॅटरी यांचा संयोग आहे. प्रोटोटाइप मॉडेलमध्ये अंदाजे १.३ ते १.५ kWh क्षमतेची बॅटरी वापरली होती. ही बॅटरी पूर्णपणे इलेक्ट्रिक कारमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या मोठ्या बॅटरींपेक्षा खूपच लहान आहे. याचा फायदा असा आहे की, ईव्हीप्रमाणे (EV) मोठ्या आणि जड बॅटरीची आवश्यकता न भासता ही कार विजेवर चालवता येते.
हायब्रीड प्रणाली गरजेनुसार इंजिन आणि इलेक्ट्रिक मोटरमध्ये शक्तीचे वितरण करते. कमी वेगात किंवा ड्रायव्हिंगच्या परिस्थितीत, इलेक्ट्रिक मोटर कारला पुढे ढकलते, तर गरजेनुसार इथेनॉल इंजिन कार्यभार स्वीकारते. यामुळे इंधन कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत होऊ शकते, तसेच पेट्रोलऐवजी इथेनॉलचा वापरही वाढतो.
६०% वीज निर्मितीचा दावा समजून घ्या:
नितीन गडकरी यांनी या कारबद्दल आणखी एक महत्त्वपूर्ण दावा केला आहे. त्यांनी सांगितले की इनोव्हा हायक्रॉस फ्लेक्स-फ्यूएल धावताना ६०% वीज निर्माण करेल. तथापि, या विधानाचा थेट अर्थ असा लावणे योग्य ठरणार नाही की, कार तिच्या एकूण ऊर्जा वापरापैकी ६०% ऊर्जा स्वतःच्या विजेद्वारे निर्माण करेल. याचा अर्थ असा की, ही कार इलेक्ट्रिक मोडमध्ये मोठ्या प्रमाणात स्वतःच्या बळावर चालू शकते. सध्याची इनोव्हा हायक्रॉस अंदाजे ६०% वेळेसाठी ईव्ही (EV) मोडमध्ये चालू शकते आणि, विशिष्ट चाचणी परिस्थितीत, अंदाजे ४०% अंतर इलेक्ट्रिक मोडमध्ये कापू शकते.
या वेळेत, गरज भासल्यास गाडीचे इंजिन बंद केले जाते आणि गाडी इलेक्ट्रिक मोटरच्या साहाय्याने चालवली जाते. त्यामुळे, ६०% हा आकडा प्रामुख्याने हे दर्शवतो की ड्रायव्हिंग सायकल दरम्यान गाडी किती वेळ इलेक्ट्रिक मोडमध्ये चालू शकते. याचा अर्थ असा घेऊ नये की गाडी स्वतःची ६०% वीज निर्माण करते.
गाडीमध्ये काय बदल होणार?
जर टोयोटाने ऑक्टोबरमध्ये हे तंत्रज्ञान सादर केले, तर भारतात फ्लेक्स-फ्यूएल आणि हायब्रीड तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल असेल. महत्त्वाचे म्हणजे, ही गाडी १००% इथेनॉलवर चालू शकेल आणि इलेक्ट्रिक मोटरचाही वापर करेल. तथापि, गाडीची किंमत, प्रत्यक्ष मायलेज, १००% इथेनॉलवरील इंधन कार्यक्षमता आणि प्रति लिटर २५ रुपये खर्चाची वास्तविक आकडेवारी अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे, या आकडेवारीचे संपूर्ण चित्र गाडीच्या लॉन्चिंगनंतरच स्पष्ट होईल.
