Pre pregnancy tests गर्भधारणेचे नियोजन करण्यापूर्वी पुरुष आणि स्त्रिया या दोघांनीही या चाचण्या करून घेतल्या पाहिजेत
गर्भधारणेचे (Pregnancy) नियोजन करणे हा कोणत्याही जोडप्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि आनंदाचा टप्पा असतो. निरोगी बाळाला जन्म देण्यासाठी आणि गरोदरपणात उद्भवणारे संभाव्य धोके टाळण्यासाठी, केवळ स्त्रीनेच नव्हे तर पुरुष आणि स्त्री या दोघांनीही काही वैद्यकीय चाचण्या (Pre-conception Screening) करून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.
खालील तक्त्यामध्ये गर्भधारणेपूर्वी स्त्री आणि पुरुषांनी कोणत्या महत्त्वाच्या चाचण्या कराव्यात, याची सविस्तर माहिती दिली आहे:
गर्भधारणेपूर्वी करायच्या आवश्यक वैद्यकीय चाचण्या
|
चाचणीचा प्रकार (Test Type) |
स्त्रीसाठी का महत्त्वाची? |
पुरुषासाठी का महत्त्वाची? |
|
१. रक्तगट आणि आरएच फॅक्टर (Blood Group & Rh Factor) |
जर स्त्रीचा रक्तगट आरएच निगेटिव्ह (Rh-) असेल आणि पुरुषाचा आरएच पॉझिटिव्ह (Rh+) असेल, तर गर्भातील बाळाला धोका निर्माण होऊ शकतो (Rh Incompatibility). |
स्त्रीचा रक्तगट निगेटिव्ह असल्यास, पुरुषाचा रक्तगट तपासून पुढील उपचारांचे नियोजन केले जाते. |
|
२. सीबीसी (Complete Blood Count - CBC) |
शरीरात रक्ताची कमतरता (Anemia) किंवा काही संसर्ग (Infections) आहे का, हे समजते. |
पुरुषाच्या आरोग्याची सर्वसाधारण स्थिती आणि संसर्ग तपासण्यासाठी. |
|
३. थायरॉईड चाचणी (TSH/Thyroid Test) |
थायरॉईडचे प्रमाण कमी-जास्त असल्यास वंध्यत्व (Infertility) किंवा गर्भपाताचा (Miscarriage) धोका वाढतो. |
थायरॉईड असंतुलनाचा परिणाम पुरुषांच्या शुक्राणूंच्या गुणवत्तेवर होऊ शकतो. |
|
४. लैंगिक संसर्गजन्य आजार (STI/STD Screen - HIV, VDRL, Hepatitis B & C) |
हे आजार आईकडून होणाऱ्या बाळाला संक्रमित होऊ शकतात आणि गर्भपातास कारणीभूत ठरू शकतात. |
लैंगिक संबंधांद्वारे हे आजार जोडीदाराला आणि पर्यायाने बाळाला होऊ नयेत म्हणून पुरुषांची चाचणी आवश्यक आहे. |
|
५. अनुवांशिक चाचण्या (Genetic Screening - Thalassemia) |
थॅलेसेमिया किंवा सिकलसेल सारखे अनुवांशिक आजार बाळाला येऊ नयेत यासाठी ही चाचणी केली जाते. |
जर जोडीदारांपैकी दोघेही थॅलेसेमिया मायनर (Carrier) असतील, तर बाळाला थॅलेसेमिया मेजर हा गंभीर आजार होण्याचा ५०% धोका असतो. |
|
६. रक्तातील साखर (Diabetes / HbA1c) |
गरोदरपणात मधुमेह असणे (Gestational Diabetes) आई आणि बाळ दोघांसाठी धोकादायक ठरू शकते. |
अनियंत्रित मधुमेहामुळे पुरुषांमधील शुक्राणूंची संख्या आणि गतिशीलता कमी होते. |
|
७. शुक्राणूंची तपासणी (Semen Analysis) |
लागू नाही. |
पुरुषाच्या शुक्राणूंची संख्या (Sperm Count), त्यांची हालचाल आणि रचना योग्य आहे की नाही, हे पाहण्यासाठी ही सर्वात महत्त्वाची चाचणी आहे. |
इतर महत्त्वाच्या चाचण्या आणि लसीकरण (फक्त स्त्रियांसाठी)
रुबेला आणि टिटॅनस रोगप्रतिकारक शक्ती (Rubella & Tetanus Immunity): गरोदरपणात रुबेला (जर्मन गोवर) संसर्ग झाल्यास बाळाला जन्मतःच गंभीर दोष निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे स्त्रीमध्ये याची अँटीबॉडी आहे की नाही हे पाहिले जाते आणि नसल्यास गर्भधारणेच्या किमान १-३ महिने आधी लस दिली जाते.
अतिरिक्त सल्ला
चाचण्यांशिवाय, गर्भधारणेचे नियोजन करताना जोडप्याने खालील गोष्टींची काळजी घ्यावी:
फॉलिक ॲसिड: डॉक्टरांच्या सल्ल्याने स्त्रीने गर्भधारणेच्या किमान २-३ महिने आधीपासून फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्या सुरू कराव्यात, ज्यामुळे बाळाला न्यूरल ट्यूब डिफेक्ट्स (मेंदू आणि पाठीच्या कण्याचा दोष) होत नाहीत.
व्यसनांपासून दूर राहा: धूम्रपान, मद्यपान किंवा कोणत्याही अंमली पदार्थांचे सेवन स्त्री आणि पुरुष दोघांनीही पूर्णपणे बंद करावे, कारण याचा थेट परिणाम अंडपेशी आणि शुक्राणूंच्या आरोग्यावर होतो.
गर्भधारणेचा प्रवास सुरक्षित आणि सुकर करण्यासाठी कोणत्याही स्त्रीरोग तज्ज्ञांचा सल्ला घेऊन या चाचण्या करून घेणे सर्वात उत्तम ठरते.
