उष्माघातापासून बचावासाठी ORS ठरू शकते संजीवनी! जाणून घ्या पिण्याचे जबरदस्त फायदे

Download

Written By: वेबदुनिया फीचर टीम

Updated: Mon, 25 May 2026 (15:59 IST)

उन्हाळ्याच्या दिवसात लहान मुलांपासून ते मोठ्यांपर्यंत सर्वांनाच जुलाब, उलट्या किंवा उष्माघाताचा त्रास होणे सामान्य आहे. अशा परिस्थितीत डॉक्टर अनेकदा ओआरएस पिण्याचा सल्ला देतात. पण तुम्हाला माहित आहे का की ओआरएस म्हणजे काय, त्याचे फायदे काय आहेत आणि त्याचा वापर केव्हा करावा?

ओआरएस (ORS) म्हणजे ओरल रिहायड्रेशन सोल्युशन (Oral Rehydration Solution). हे पाणी, मीठ, साखर आणि आवश्यक खनिजे यांपासून बनवलेले एक विशेष द्रावण आहे. शरीरातील पाणी आणि क्षारांची कमतरता त्वरित भरून काढणे हे त्याचे कार्य आहे. जेव्हा अतिसार, उलट्या, ताप किंवा जास्त घाम येण्यामुळे शरीरातील पाणी कमी होते, ज्यामुळे निर्जलीकरण (dehydration) होते, तेव्हा ओआरएस शक्ती परत मिळवण्यास मदत करते.

ओआरएस पिण्याचे फायदे

१. निर्जलीकरणापासून त्वरित आराम

उलट्या, जुलाब किंवा जास्त घाम आल्यामुळे शरीरातील पाणी कमी झाल्यास थकवा, चक्कर येणे, तोंड कोरडे पडणे आणि लघवी कमी होणे यांसारखी लक्षणे दिसू शकतात. ओआरएस प्यायल्याने शरीरातील पाणी आणि आवश्यक खनिजे त्वरित पुन्हा भरली जातात, ज्यामुळे अशक्तपणा कमी होतो आणि चपळता वाढते.

२. अतिसार आणि उलट्यांमध्ये उपयुक्त 

वारंवार उलट्या किंवा जुलाब झाल्यामुळे शरीरातील सोडियम आणि पोटॅशियमसारखी खनिजे कमी होऊ शकतात. याकडे दुर्लक्ष केल्यास ते धोकादायक ठरू शकते. ओआरएस (ORS) शरीरातील हे आवश्यक घटक पुन्हा भरून काढण्यास आणि पुढील बिघाड रोखण्यास मदत करते.

३. ताप किंवा विषाणू संसर्गातील अशक्तपणा दूर करते

ताप किंवा फ्लू दरम्यान जास्त घाम आल्याने शरीर कमजोर होते. ओआरएसमधील ग्लुकोज शरीराला ऊर्जा पुरवते, ज्यामुळे अशक्तपणा कमी होतो आणि बरे होण्याची प्रक्रिया वेगवान होते. त्यामुळे, डॉक्टर ताप असताना हलक्या जेवणासोबत ओआरएस पिण्याचा सल्ला देतात.

४. व्यायाम किंवा ऊन शेकल्यानंतर शरीराला पुन्हा ऊर्जा द्या

जास्त व्यायाम किंवा उन्हामुळे खूप घाम येतो. केवळ पाणी प्यायल्याने तहान लागते, पण त्यामुळे खनिजांची कमतरता भरून निघत नाही. ओआरएस (ORS) शरीरातील पाणी आणि क्षारांचे संतुलन राखण्यास मदत करते. हे विशेषतः खेळाडू आणि बाहेर काम करणाऱ्यांसाठी फायदेशीर आहे.

५. उष्णता आणि उष्माघातापासून संरक्षण 

मे आणि जून महिन्यांतील तीव्र उष्णतेमध्ये उष्माघात सामान्यपणे आढळतो, ज्यामुळे डोकेदुखी, चक्कर येणे आणि बेशुद्धी येऊ शकते. अशा परिस्थितीत, त्वरित ओआरएस (ORS) दिल्यास उष्माघाताचा प्रभाव कमी होऊ शकतो. उन्हाळ्यात मुलांना आणि वृद्धांना दिवसातून एकदा ओआरएस दिल्यास ते सुरक्षित आणि निरोगी राहतात. प्रवास करणारे किंवा उन्हात काम करणारे लोक हे पिऊन आजार टाळू शकतात.

ओआरएसचे उपयोग: ओआरएस केव्हा घ्यावे?

जेव्हा सतत जुलाब होतात किंवा जुलाबासोबत उलट्या होतात.

जेव्हा उलट्या झाल्यामुळे पोटात पाणी किंवा अन्न टिकून राहत नाही.

तापामुळे शरीरात कोरडेपणा आणि अशक्तपणा येऊ शकतो.

खूप घाम आल्यानंतर चक्कर येणे किंवा थकवा जाणवणे.

ओआरएस कसे बनवायचे?

ओआरएसचे एक पाकीट घ्या आणि ते १ लिटर स्वच्छ किंवा उकळलेल्या थंड पाण्यात मिसळा.

पावडर पूर्णपणे विरघळेपर्यंत ते चांगले मिसळा.

हे तयार केलेले द्रावण २४ तासांच्या आत वापरा, त्यानंतर उरलेले द्रावण फेकून द्या.

१ वर्षाखालील मुलांना देण्यापूर्वी नेहमी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषाशी संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री सार्वजनिक हितासाठी सादर केली गेली आहे आणि कोणत्याही वैज्ञानिक पुराव्यांद्वारे समर्थित नाही.

Edited By - Priya Dixit