उन्हाळ्याचा वाढता पारा सामान्य माणसाप्रमाणेच मधुमेहींसाठी आव्हानात्मक असतो. उष्णतेमुळे रक्तातील साखर कमी-जास्त होण्याची शक्यता असते, तसेच शरीरातील पाणी कमी होऊन 'डिहायड्रेशन'चा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे मधुमेहींनी उन्हाळ्यात आपल्या आहारात खालील गोष्टींचा समावेश करणे फायदेशीर ठरते:
१. पाणीदार फळे - उन्हाळ्यात अशी फळे निवडा ज्यात पाण्याचे प्रमाण जास्त आणि 'ग्लायसेमिक इंडेक्स' कमी आहे:
कलिंगड: मर्यादित प्रमाणात कलिंगड खाणे फायदेशीर आहे, कारण यात पाण्याचे प्रमाण भरपूर असते.
जांभूळ: मधुमेहींसाठी जांभूळ हे वरदान मानले जाते. हे रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते.
संत्री आणि मोसंबी: यामध्ये फायबर आणि व्हिटॅमिन सी भरपूर असते.
२. थंड पेये (नैसर्गिक स्वरूपात)- साखरयुक्त कोल्ड ड्रिंक्स किंवा पाकीटबंद ज्यूसऐवजी खालील पर्याय निवडा:
ताक : ताक पचनासाठी उत्तम असते आणि शरीर थंड ठेवते. यात जिरेपूड टाकून घेतल्यास अधिक फायदा होतो.
शहाळ्याचे पाणी: हे नैसर्गिक इलेक्ट्रोलाईट आहे. मात्र रक्तातील साखर जास्त असेल तर डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावे.
लिंबू पाणी: साखर न घालता मीठ आणि लिंबू वापरून केलेले पाणी ताजेतवाने करते.
३. पालेभाज्या आणि सॅलड - काकडी: काकडीमध्ये पाण्याचे प्रमाण खूप जास्त असते आणि कॅलरीज कमी असतात. सॅलडमध्ये याचा वापर नक्की करा.
दुधी भोपळा: दुधी भोपळा थंड असतो आणि रक्तातील साखरेवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करतो.
कोबी आणि ब्रोकोली: या भाज्या फायबरने भरपूर असतात.
४. दह्याचा वापर - दही किंवा प्रोबायोटिक पदार्थ पोटासाठी उत्तम असतात. उन्हाळ्यात दुपारी जेवणासोबत एक वाटी ताजे दही खाल्ल्याने शरीर थंड राहते आणि रोगप्रतिकारशक्ती वाढते.
५. ओट्स आणि सातू - उन्हाळ्यात जड जेवणाऐवजी हलका आहार घ्यावा. सातूचे पीठ पाण्यात कालवून घेतल्यास शरीराला थंडावा आणि ऊर्जा मिळते.
महत्त्वाच्या काही टिप्स:
जास्त पाणी प्या: तहान लागण्याची वाट न पाहता थोड्या थोड्या वेळाने पाणी पीत राहा.
कमी मीठ आणि मसाला: उन्हाळ्यात जास्त तिखट, तेलकट आणि मसालेदार पदार्थ खाणे टाळा, कारण यामुळे शरीरातील पाणी लवकर कमी होते.
लहान पण नियमित आहार: एकदम जास्त जेवण्याऐवजी दर ३-४ तासांनी थोडे थोडे खा.
टीप: आहारामध्ये कोणताही मोठा बदल करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला नक्की घ्या, कारण प्रत्येकाच्या रक्तातील साखरेची पातळी आणि शारीरिक गरजा वेगवेगळ्या असू शकतात.
