नवरात्रीत नऊ दिवस उपवास करणाऱ्या महिलांनी आरोग्याची काळजी कशी घ्यावी
नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करताना श्रद्धेसोबतच आरोग्याची काळजी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. सलग नऊ दिवस उपवास केल्यामुळे शरीरातील ऊर्जा कमी होणे, डिहायड्रेशन, अॅसिडिटी किंवा थकवा जाणवणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. यासाठी महिलांनी उपवासाच्या काळात आरोग्याची काळजी कशी घ्यावी. चला जाणून घेऊ या.
१ शरीरात पाण्याची पातळी टिकवून ठेवा (Hydration)
उपवासात कमी पाणी प्यायल्यास चक्कर येणे, डोकेदुखी आणि डिहायड्रेशनचा त्रास होऊ शकतो.
भरपूर पाणी प्या: दिवसभरात किमान ८ ते १० पेले पाणी नक्की प्या.
नैसर्गिक पेये: फक्त साधे पाणी पिण्याऐवजी नारळ पाणी, ताक, लिंबू पाणी, कोकम सरबत किंवा तुळशी-पुदिन्याचे पाणी प्या. यामुळे शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्स संतुलित राहतात.
२. आहाराची योग्य रचना (Nutritious Diet)
उपवासाचा अर्थ उपाशी राहणे नव्हे, तर पचायला हलका आणि पौष्टिक आहार घेणे होय.
फळांचा समावेश: सफरचंद, केळी, डाळिंब, पपई आणि संत्री यांसारखी हंगामी फळे दररोज खा. यामुळे शरीराला जीवनसत्त्वे (Vitamins) आणि फायबर मिळतात.
३ ड्राय फ्रूट्स (सुका मेवा):
सकाळी किंवा संध्याकाळी बदाम, अक्रोड, मखाना (मखाणे) आणि मनुक्यांचे सेवन करा. यामुळे झटपट ऊर्जा मिळते.
पौष्टिक उपवास पदार्थ: रोज साबुदाणा किंवा भगर खाण्याऐवजी राजगिरा (राजगिरा लाडू/भाकरी), रताळे, उकडलेले बटाटे, वरई आणि कुट्‍टूचे पीठ (Buckwheat) यांचा आहारात समावेश करा.
४ . तळलेले आणि जास्त तिखट पदार्थ टाळा
साबुदाणा वडा, बटाटा वेफर्स, तळलेल्या शेव-पापड्या यांमुळे पोटात गॅस, अॅसिडिटी आणि वजन वाढण्याची शक्यता असते.
तळलेल्या पदार्थांऐवजी उकडलेले किंवा भाजलेले पदार्थ (उदा. भाजलेले मखाने, उकडलेले रताळे) खाण्याला प्राधान्य द्या.
५ . योग्य अंतराने थोडे थोडे खा (Small Frequent Meals)
दीर्घकाळ उपाशी राहिल्याने रक्तातील साखरेची पातळी (Blood Sugar) अचानक कमी होऊ शकते आणि अॅसिडिटी वाढते.
दर २ ते ३ तासांनी काहीतरी हलके (फळ, ताक, सुका मेवा) खात राहा.
६ . पुरेशी झोप आणि विश्रांती
उपवासाच्या काळात गरबा/दांडिया खेळणे किंवा उपवासाचे नियम पाळताना शरीरावर ताण येतो.
रात्री किमान ७ ते ८ तासांची शांत झोप घ्या. दिवसभरात खूप जास्त थकवा जाणवल्यास थोडा वेळ विश्रांती घ्या.
७ . 'या' महिलांनी विशेष काळजी घ्यावी
गरोदर आणि स्तनपान देणाऱ्या महिला: डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय नऊ दिवस सलग कडक उपवास करू नये.
मधुमेह (Diabetes) आणि उच्च रक्तदाब (BP) असलेल्या महिला: औषधांच्या वेळा पाळाव्यात आणि रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवूनच फळांचे सेवन करावे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
