जलद हृदयाचे ठोके (हृदय गती वाढणे) ही एक सामान्य समस्या आहे जी कधीकधी चिंता, ताणतणाव, जास्त कॅफिन, शारीरिक श्रम किंवा इतर आरोग्य समस्यांमुळे होऊ शकते. सामान्यतः, प्रौढ व्यक्तीचे हृदय प्रति मिनिट 60 ते 100 वेळा धडधडते, परंतु जेव्हा हा दर 100 पेक्षा जास्त होतो तेव्हा त्याला टाकीकार्डिया म्हणतात .
जर ही समस्या अधूनमधून उद्भवली आणि लवकर सुटली, तर ती काळजी करण्याचे कारण नाही. तथापि, जर जलद हृदयाचे ठोके वारंवार येत असतील, बराच काळ टिकत असतील किंवा चक्कर येणे, अशक्तपणा, घाम येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होत असेल, तर ते हृदयाच्या गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते.
हृदयाचे ठोके वाढण्याची कारणे काय आहेत, त्याची लक्षणे काय असू शकतात आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी कोणते घरगुती उपाय अवलंबता येतील ते जाणून घ्या.
जलद हृदयाचा ठोका होण्याची कारणे
जर तुमचे हृदय वेगाने धडधडत असेल तर त्याची अनेक कारणे असू शकतात. काही कारणे सोपी आहेत, तर काही गंभीर आरोग्य समस्येचे लक्षण असू शकतात.
1 मानसिक ताण आणि चिंता
जर तुम्ही खूप ताणतणावात असाल किंवा काळजी करण्याची प्रवृत्ती असेल तर त्याचा तुमच्या हृदयाच्या गतीवर थेट परिणाम होऊ शकतो. ताणतणावाच्या काळात, शरीर कॉर्टिसोल आणि एड्रेनालाईन सोडते , ज्यामुळे हृदयाचे ठोके जलद होऊ शकतात.
2. कॅफिन आणि अल्कोहोलचे जास्त सेवन
चहा, कॉफी आणि एनर्जी ड्रिंक्समध्ये कॅफिन असते, जे हृदयाला उत्तेजित करते आणि हृदयाचे ठोके वाढवू शकते. जास्त प्रमाणात मद्यपान केल्याने हृदयाच्या ठोक्यांमध्ये असंतुलन देखील होऊ शकते.
3. उच्च रक्तदाब आणि कमी रक्तदाब
जर तुमचा रक्तदाब असामान्यपणे जास्त किंवा कमी असेल तर त्याचा तुमच्या हृदयाच्या गतीवर परिणाम होऊ शकतो. कमी रक्तदाबामुळे हृदय संपूर्ण शरीरात रक्त पंप करण्यासाठी अधिक काम करते, ज्यामुळे हृदयाचे ठोके जलद होऊ शकतात.
4. अशक्तपणा
जेव्हा शरीरात लोहाची कमतरता असते तेव्हा हिमोग्लोबिनची पातळी कमी होते. यामुळे ऑक्सिजन पुरवठ्यावर परिणाम होतो आणि हृदयाला जास्त काम करावे लागते, ज्यामुळे हृदयाचे ठोके जलद होऊ शकतात.
5. डिहायड्रेशन
जर शरीरात पुरेसे पाणी नसेल तर रक्त जाड होऊ शकते आणि ते पंप करण्यासाठी हृदयाला जास्त काम करावे लागते, ज्यामुळे हृदयाचे ठोके जलद होऊ शकतात.
6. थायरॉईड समस्या
थायरॉईड ग्रंथी संप्रेरक उत्पादन नियंत्रित करते. जर ते अतिक्रियाशील असेल (हायपरथायरॉईडीझम), तर त्यामुळे जलद हृदयाचे ठोके येऊ शकतात.
7. धूम्रपान आणि तंबाखूचा वापर
सिगारेट आणि तंबाखूमधील निकोटीन हृदयाला उत्तेजित करते आणि त्याचे प्रमाण वाढवू शकते.
8. इतर कोणताही हृदयरोग किंवा संसर्ग
जर तुम्हाला आधीच हृदयरोग किंवा शरीरात कोणत्याही प्रकारचा संसर्ग असेल, तर हे देखील हृदय गती वाढण्याचे कारण असू शकते.
जलद हृदयाचा ठोका होण्याची लक्षणे
जर तुमच्या हृदयाचे ठोके अचानक वाढले तर ते इतर लक्षणांसह असू शकते, ज्यात हे समाविष्ट आहे:
छातीत सौम्य वेदना किंवा दाब
हलके डोके किंवा चक्कर येणे
श्वास लागणे किंवा चिंता
घाम येणे आणि शरीराची कमजोरी
कधीकधी मूर्च्छा येणे किंवा अंधुक दृष्टी येणे
जर ही लक्षणे वारंवार होत असतील तर ताबडतोब डॉक्टरांशी संपर्क साधणे महत्वाचे आहे.
जलद हृदयाचे ठोके कमी करण्यासाठी घरगुती उपाय
जर ही समस्या गंभीर नसेल आणि अधूनमधून उद्भवत असेल, तर काही घरगुती उपायांचा अवलंब करून ती नियंत्रित केली जाऊ शकते.
1. दीर्घ श्वास घ्या आणि आराम करा
जेव्हा जेव्हा तुम्हाला तुमचे हृदय जलद गतीने धडधडत असल्याचे जाणवेल तेव्हा लगेच खाली बसा आणि दीर्घ श्वास घेण्याचा सराव करा .
काय करायचं:
चार सेकंद हळूहळू आणि खोलवर श्वास घ्या.
नंतर चार सेकंद श्वास रोखून ठेवा.
यानंतर, आठ सेकंद हळूहळू श्वास सोडा.
हे 5 ते 10 वेळा पुन्हा करा.
ही पद्धत तात्काळ ताण कमी करते आणि हृदयाचे ठोके सामान्य करण्यास मदत करते.
2. थंड पाणी प्या किंवा चेहरा धुवा.
थंड पाणी पिल्याने शरीराच्या नसा आराम मिळतात आणि हृदयाचे ठोके सामान्य होतात.
काय करायचं:
एक ग्लास थंड पाणी हळूहळू प्या.
थंड पाण्याने चेहरा धुवा किंवा मानेवर थंड पाणी स्प्रे करा.
तोंडात बर्फाचे तुकडे ठेवल्यानेही आराम मिळू शकतो.
3. इलेक्ट्रोलाइटयुक्त पदार्थ खा.
हृदयाचे कार्य योग्यरित्या राखण्यासाठी पोटॅशियम, मॅग्नेशियम, कॅल्शियम आणि सोडियम आवश्यक आहेत
आपण काय खावे:
केळी, नारळ पाणी, खजूर आणि पालक
दूध, दही आणि ताक
बदाम आणि अक्रोड सारखे सुके फळे
4. चहा आणि कॅफिनचे सेवन कमी करा.
जर तुम्हाला ही समस्या वारंवार येत असेल तर चहा, कॉफी, कोल्ड्रिंक्स आणि एनर्जी ड्रिंक्स टाळा . यातील कॅफिन हृदयाला उत्तेजित करते आणि तुमचे हृदय गती वाढवू शकते.
5. प्राणायाम आणि योगासने करा
योगासने आणि प्राणायाम केल्याने हृदयाचे ठोके नियंत्रित होतात आणि ताण कमी होतो.
काय करायचं:
अनुलोम-विलोम आणि भ्रामरी प्राणायाम करा.
शवासन आणि वज्रासन करा, ज्यामुळे शरीराला आराम मिळतो.
नियमित ध्यान केल्याने हृदय गती संतुलित राहण्यास देखील मदत होते.
6. लसूण आणि मध खा.
लसूण आणि मध हृदयाला बळकटी देतात आणि रक्ताभिसरण सुधारतात.
काय करायचं:
दररोज सकाळी रिकाम्या पोटी लसूणची एक पाकळी खा.
एका ग्लास कोमट पाण्यात एक चमचा मध मिसळून ते प्या.
7. कोमट पाण्यात तुळस आणि आले घाला आणि ते प्या.
तुळस आणि आले हृदय शांत करण्यास आणि हृदय गती नियंत्रित करण्यास मदत करतात.
काय करायचं:
एका कप पाण्यात 4-5 तुळशीची पाने आणि थोडे आले उकळवा.
ते कोमट प्या.
निष्कर्ष
जर हृदयाचे ठोके जलद गतीने कमी होत असतील तर ते सामान्य असू शकते, परंतु जर ते वारंवार होत असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. घरगुती उपायांनी ते नियंत्रित केले जाऊ शकते, परंतु जर ही समस्या बराच काळ टिकून राहिली तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे.
जर तुम्हाला तुमचे हृदय गती तपासायची असेल, तर रेडक्लिफ लॅब्समध्ये अपॉइंटमेंट बुक करा. वेळेवर तपासणी केल्याने तुमचे आरोग्य सुरक्षित राहण्यास आणि गंभीर गुंतागुंत टाळण्यास मदत होऊ शकते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By - Priya Dixit
