Early Symptoms of Thyroid थायरॉईडची सुरुवातीची लक्षणे ओळखा; अनेक महिला करतात दुर्लक्ष

BY: वेबदुनिया फीचर टीम

Publish: Mon, 1 Jun 2026 (17:40 IST) Updated: Mon, 1 Jun 2026 (17:51 IST)

थायरॉईड ही आपल्या गळ्याच्या भागात असणारी फुलपाखराच्या आकाराची एक महत्त्वाची ग्रंथी आहे. शरीराची चयापचय क्रिया (Metabolism) नियंत्रित ठेवण्याचे मुख्य काम ही ग्रंथी करते. आजकाल महिलांमध्ये थायरॉईडची समस्या अत्यंत वेगाने वाढताना दिसत आहे. पुरुष आणि महिला या दोघांमध्येही हा आजार होत असला, तरी महिलांमध्ये याचे प्रमाण तब्बल ५ ते ८ पटीने जास्त असते.

अनेकदा महिला थायरॉईडच्या सुरुवातीच्या लक्षणांना कामाचा थकवा किंवा वाढते वय समजून दुर्लक्ष करतात, जे पुढे जाऊन गंभीर रूप धारण करू शकते. थायरॉईड प्रामुख्याने दोन प्रकारचा असतो: हायपोथायरॉईडीझम (थायरॉईड संप्रेरक कमी तयार होणे) आणि हायपरथायरॉईडीझम (थायरॉईड संप्रेरक जास्त तयार होणे).

या दोन्ही प्रकारांची सुरुवातीची लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत, ज्यांच्याकडे महिलांनी अजिबात दुर्लक्ष करू नये:

थायरॉईडची सुरुवातीची प्रमुख लक्षणे (Early Symptoms of Thyroid)

१. अचानक वजन वाढणे किंवा खूप कमी होणे

हायपोथायरॉईडीझम: कोणतीही जास्त कॅलरी नसलेले अन्न खाऊनही अचानक वजन झपाट्याने वाढू लागते.

हायपरथायरॉईडीझम: चांगली भूक असून आणि व्यवस्थित जेवूनही वजन अचानक खूप कमी होऊ लागते.

२. मासिक पाळीत अनियमितता
थायरॉईडचा थेट संबंध महिलांच्या पुनरुत्पादन क्षमतेशी असतो. थायरॉईड बिघडल्यास मासिक पाळी अनियमित होते, रक्तस्त्राव खूप जास्त किंवा अगदीच कमी होतो. काही प्रकरणांमध्ये यामुळे वंध्यत्व किंवा गरोदर राहण्यात अडचणी येऊ शकतात.

३. सतत थकवा आणि ऊर्जेची कमतरता

रात्री ७ ते ८ तासांची पूर्ण झोप घेऊनही सकाळी उठल्यावर प्रचंड थकवा जाणवणे, शरीरात अजिबात ताकद नसणे आणि दिवसभर आळस वाटणे हे थायरॉईडचे सुरुवातीचे मोठे लक्षण आहे.

४. केस गळणे आणि त्वचा कोरडी पडणे

जर तुमचे केस नेहमीपेक्षा खूप जास्त गळत असतील, कोरडे आणि निर्जीव झाले असतील, तसेच त्वचा कोरडी (Dry skin) पडून तिला खाज सुटत असेल, तर हे थायरॉईडचे संकेत असू शकतात.

५. स्वभावात बदल आणि मानसिक ताण

विनाकारण चिडचिड होणे, अचानक नैराश्य येणे, सतत अस्वस्थ वाटणे किंवा अत्यंत छोट्या गोष्टींची चिंता वाटणे (Anxiety) हे थायरॉईड संप्रेरकांच्या असंतुलनामुळे होते.

६. तापमान सहन न होणे

थंडी वाजणे: हायपोथायरॉईडीझम असलेल्या महिलांना इतरांपेक्षा खूप जास्त थंडी वाजते.

उकाडा असह्य होणे: हायपरथायरॉईडीझम असलेल्या महिलांना खूप जास्त घाम येतो आणि जराही उष्णता सहन होत नाही.

७. गळ्याभोवती सूज येणे

गळ्याच्या भागात, जिथे थायरॉईड ग्रंथी असते, तिथे अचानक सूज येणे किंवा काहीतरी अडकल्यासारखे वाटणे (Goiter) हे याचे स्पष्ट लक्षण आहे.

महिलांनी काय करावे?

जर तुम्हाला वरीलपैकी कोणतीही लक्षणे सलग काही आठवडे जाणवत असतील, तर घरगुती उपाय करत बसण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

TSH, T3 आणि T4 टेस्ट: डॉक्टर तुम्हाला रक्ताची एक साधी चाचणी (Thyroid Profile Test) करण्याचा सल्ला देतील, ज्यावरून शरीरातील थायरॉईडची अचूक पातळी समजते.

योग्य उपचार: थायरॉईडचे वेळेत निदान झाल्यास केवळ रोज सकाळी रिकाम्या पोटी एक गोळी घेऊन हा आजार पूर्णपणे नियंत्रणात ठेवता येतो.

टीप: स्वतःचे आरोग्य हीच कुटुंबाची खरी संपत्ती आहे. त्यामुळे शरीराने दिलेल्या या छोट्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष न करता वेळीच काळजी घ्या!

अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहिती प्रदान करत आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.