कोणत्याही ऋतूत महिलांमध्ये वजन वेगाने वाढणे ही सामान्य समस्या आहे. रोजच्या छोट्या-छोट्या सवयींमुळे हळूहळू कॅलरीज जमा होतात आणि हार्मोनल बदल, तणाव किंवा झोपेच्या कमतरतेमुळे हे वेगाने होऊ शकते. महिलांमध्ये हार्मोनल (एस्ट्रोजन, थायरॉइड, इन्सुलिन, कोर्टिसोल) बदलांमुळे पोटाभोवती चरबी जमा होते. येथे काही रोजच्या सवयी आहेत ज्यामुळे वजन वेगाने वाढू शकते. त्यांची काळजी घ्या:
१. अपुर्या किंवा खराब झोप
रात्री ६ तास किंवा कमी झोप घेणे- भूक वाढवणारे हार्मोन (घ्रेलिन) वाढतात आणि पूर्णता दाखवणारे हार्मोन (लेप्टिन) कमी होतात. परिणामी रात्री जास्त खाणे, साखरेची लालसा आणि दुसऱ्या दिवशी थकवा येतो.
महिलांमध्ये मेनोपॉज किंवा पीरियड्सच्या वेळी हे अधिक होते.
काय करावे? रोज ७-९ तास चांगली झोप घ्या. रात्री स्क्रीन टाळा.
२. सतत तणाव
तणावामुळे कोर्टिसोल हार्मोन वाढते, ज्यामुळे पोटाभोवती चरबी साठते आणि साखर-मिठाईची लालसा वाढते. "कम्फर्ट फूड" खाणे (चिप्स, चॉकलेट, फास्ट फूड) ही सवय वजन वेगाने वाढवते.
काय करावे? ध्यान, योगा, चालणे किंवा हॉबीज करा. तणाव व्यवस्थापन शिका.
३. जास्त प्रोसेस्ड आणि साखरयुक्त पदार्थ खाणे
सोडा, ज्यूस, चिप्स, बिस्किटे, फास्ट फूड, स्वीट ड्रिंक्स – हे "रिकाम्या" कॅलरीज देतात. महिलांमध्ये इन्सुलिन रेझिस्टन्स (PCOS सारखे) असल्यास हे वेगाने वजन वाढवते.
काय करावे? होममेड जेवण, फळे, भाज्या, प्रोटीन (दाळ, अंडी, दही) वाढवा. साखरयुक्त पेये टाळा.
४. कमी पाणी पिणे आणि जास्त कॅलरी पेये पिणे
पाण्याऐवजी चहा, कॉफी (साखर + दूध), कोल्ड ड्रिंक्स किंवा ज्यूस पिणे. डिहायड्रेशनमुळे भूक वाटते आणि तुम्ही जास्त खाता.
काय करावे? दिवसभरात २.५-३ लिटर पाणी प्या. सकाळी लिंबू पाणी घ्या.
५. बसून राहणे
ऑफिस वर्क, मोबाइल/टीव्ही स्क्रीनसमोर जास्त वेळ घालवणे. दिवसात १०,००० पावले न चालणे - मेटाबॉलिझम कमी होते.
काय करावे? दर तासाला ५ मिनिटे उठून चाला. रोज ३०-४५ मिनिटे वेगाने चालणे किंवा व्यायाम करा.
६. जेवण लवकर किंवा माइंडलेस खाणे
टीव्ही/मोबाइल पाहताना खाणे अशाने किती खाल्ले याची कल्पना नसते. मोठ्या प्लेट्स वापरणे किंवा जेवण लवकर संपवणे.
काय करावे? छोट्या प्लेट्स वापरा, जेवताना स्क्रीन बंद ठेवा आणि हळू खा.
७. इतर महिलांसाठी विशेष कारणे
लग्नानंतर जीवनशैली बदल, जास्त घरगुती खाणे किंवा हार्मोनल बदल. PCOS, थायरॉइड समस्या, औषधे (काही प्रकारची) किंवा मेनोपॉज.
काय करावे?
रोज प्रोटीन आणि फायबरयुक्त जेवण घ्या (नाश्त्यात प्रोटीन वाढवा).
स्ट्रेंथ ट्रेनिंग (वेट्स) करा, स्नायू वाढवल्याने मेटाबॉलिझम सुधारते.
छोट्या सवयी बदलून सुरुवात करा. एकेक आठवड्यात एक सवय सुधारा.
वजन अचानक वेगाने वाढत असेल तर डॉक्टरांना भेटा (PCOS, थायरॉइड तपासा). या सवयी बदलल्यास वजन नियंत्रणात राहते आणि आरोग्य सुधारते. छोट्या बदलांमुळे मोठा फरक पडतो!
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ञांचा सल्ला घ्या.
