महिलांनी दरवर्षी कराव्यात या महत्त्वाच्या आरोग्य तपासण्या; गंभीर आजारांपासून राहाल एक पाऊल पुढे

Download

Published By: वेबदुनिया फीचर टीम

Updated: Mon, 3 Aug 2026 (17:42 IST)

आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत महिला अनेकदा कुटुंबाची काळजी घेताना स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र, अनेक गंभीर आजारांची सुरुवात कोणत्याही स्पष्ट लक्षणांशिवाय होते. अशा वेळी नियमित आरोग्य तपासण्या केल्यास आजार सुरुवातीच्या टप्प्यातच शोधून त्यावर योग्य उपचार करता येतात.

तज्ज्ञांच्या मते, प्रत्येक महिलेने वयानुसार काही महत्त्वाच्या तपासण्या दरवर्षी किंवा डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित करून घ्याव्यात.

१. रक्तदाब : 

उच्च रक्तदाबाला "सायलेंट किलर" म्हटले जाते. सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे नसतानाही तो हृदयविकार, स्ट्रोक आणि किडनीच्या आजारांचा धोका वाढवू शकतो.

कोणासाठी?: ८ वर्षांवरील सर्व महिलांनी वर्षातून किमान एकदा

२. रक्तातील साखरेची तपासणी : 

मधुमेहाचे प्रमाण महिलांमध्ये झपाट्याने वाढत आहे. वेळेवर निदान झाल्यास त्यावर नियंत्रण ठेवणे सोपे जाते. विशेषतः आवश्यक जर...

वजन जास्त असेल

कुटुंबात मधुमेहाचा इतिहास असेल

गर्भावस्थेत मधुमेह झाला असेल

३. कोलेस्टेरॉल प्रोफाइल :
वाईट कोलेस्टेरॉल (LDL) वाढल्यास हृदयविकाराचा धोका वाढतो.

कोणासाठी?: २० वर्षांनंतर बेसलाइन तपासणी

४० वर्षांनंतर डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित

४. हिमोग्लोबिन : 

भारतात अनेक महिलांमध्ये रक्तक्षय आढळतो.

लक्षणे: सतत थकवा, चक्कर येणे, केस गळणे, अशक्तपणा.

वर्षातून एकदा हिमोग्लोबिन तपासणे फायदेशीर ठरते.

५. थायरॉईड तपासणी : 

महिलांमध्ये थायरॉईडचे विकार पुरुषांच्या तुलनेत अधिक आढळतात.

लक्षणे: वजन वाढणे किंवा कमी होणे, थकवा, केस गळणे, मासिक पाळी अनियमित होणे

६. स्तनांची तपासणी : 

स्तनाचा कर्करोग लवकर ओळखल्यास उपचार यशस्वी होण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणात वाढते.

काय करावे?: महिन्यातून एकदा Breast Self-Examination
डॉक्टरांकडून Clinical Breast Examination

40 वर्षांनंतर किंवा जोखीम असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने मॅमोग्राफी

७. गर्भाशय मुखाची तपासणी : 

गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग सुरुवातीच्या अवस्थेत शोधण्यासाठी ही महत्त्वाची तपासणी आहे.

कोणासाठी?: २१ ते ६५  वर्षे वयोगटातील महिलांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित तपासणी करावी.

८. व्हिटॅमिन D आणि व्हिटॅमिन B12 :

आजकाल घरात किंवा कार्यालयात जास्त वेळ राहिल्यामुळे अनेक महिलांमध्ये या जीवनसत्त्वांची कमतरता आढळते.

कमतरतेची लक्षणे: हाडे दुखणे, स्नायू कमकुवत होणे, थकवा, हात-पाय बधीर होणे

९. हाडांची घनता तपासणी : 

रजोनिवृत्तीनंतर हाडे कमकुवत होण्याचा धोका वाढतो.

कोणासाठी?: ५० वर्षांनंतर किंवा डॉक्टरांनी सांगितल्यास लवकर

१०. दात आणि डोळ्यांची तपासणी : 

दातांचे आजार आणि दृष्टीतील बदल वेळेवर लक्षात आल्यास भविष्यातील गुंतागुंत टाळता येते.

वर्षातून एकदा 

दंत तपासणी आणि 

डोळ्यांची तपासणी करुन घ्यावी.

वयानुसार तपासण्यांचे नियोजन

२०-३० वर्षे : BP, Blood Sugar (जोखीम असल्यास), Hemoglobin, Thyroid, Pap Smear, Dental, Eye Check-up

३०-४० वर्षे : वरील सर्व + Lipid Profile, Breast Examination

४०-५० वर्षे : वरील सर्व + Mammography (डॉक्टरांच्या सल्ल्याने), Vitamin D, B12

५० वर्षांनंतर : वरील सर्व + Bone Density Test, नियमित हृदय तपासणी

आरोग्यदायी जीवनशैली ही तितकीच महत्त्वाची

केवळ तपासण्या करून उपयोग नाही. त्यासोबत या सवयी जोपासा:

संतुलित आणि पौष्टिक आहार घ्या.

दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे किंवा व्यायाम करा.

पुरेशी झोप घ्या.

धूम्रपान व मद्यपान टाळा.

ताणतणाव कमी करण्यासाठी योग, प्राणायाम किंवा ध्यानाचा सराव करा.

शरीरात कोणतेही असामान्य बदल जाणवल्यास स्वतः औषधे न घेता डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

महिलांचे आरोग्य हे संपूर्ण कुटुंबाच्या आरोग्याशी जोडलेले असते. त्यामुळे "आज काही त्रास नाही, म्हणजे मी पूर्णपणे निरोगी आहे" असा समज करून घेऊ नका. वर्षातून एकदा आवश्यक आरोग्य तपासण्या करून घेतल्यास मधुमेह, उच्च रक्तदाब, कर्करोग, थायरॉईड, रक्तक्षय आणि हाडांचे विकार यांसारखे अनेक आजार सुरुवातीलाच ओळखता येतात आणि योग्य वेळी उपचार सुरू करता येतात.

टीप: कोणती तपासणी किती वेळाने करावी हे वय, वैयक्तिक आरोग्य, कौटुंबिक आजारांचा इतिहास, गर्भधारणा आणि इतर जोखीम घटकांवर अवलंबून असते. त्यामुळे आपल्या फॅमिली फिजिशियन किंवा स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेऊन वैयक्तिक तपासणीचे वेळापत्रक निश्चित करणे योग्य ठरेल.