गणेशोत्सवात मंडपात 'महाप्रसाद' वाटण्यापूर्वी सावधगिरी बाळगा, अन्यथा कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते
गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) 'महाप्रसाद' आणि सार्वजनिकरीत्या वाटल्या जाणाऱ्या अन्नाबाबत देखरेख वाढवण्याची तयारी केली आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंडे यांच्या पुढाकारानंतर, अन्नसुरक्षा नियमांबाबत गणेश मंडळांमध्ये हालचाली वाढल्या आहेत. 'महाप्रसाद' वाटपाचे आयोजन करण्यासाठी मंडळांनी त्यांच्या परवान्याची किंवा नोंदणीची स्थिती स्पष्ट करावी, असे आवाहन विभाग करत आहे.
'महाप्रसाद'साठी अन्नसुरक्षा नियमांचे पालन करणे ही काही नवीन अट नाही. तरीही, यावेळी विभागाच्या वाढलेल्या सतर्कतेमुळे संभाव्य कारवाईबाबत आयोजकांच्या चिंतेत भर पडली आहे. मोफत अन्न वाटपासाठीही या नियमांतून कोणतीही सवलत नाही.
FSSAI च्या नियमांनुसार, प्रत्येक अन्न व्यवसाय चालकासाठी परवाना किंवा नोंदणी घेणे अनिवार्य आहे. धार्मिक स्थळांवरील 'प्रसाद', 'भंडारा' किंवा 'लंगर' यांसारख्या कार्यक्रमांबाबतच्या FSSAI च्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये हे स्पष्ट केले आहे की, मोफत अन्न वाटप केल्याने आयोजक अन्नसुरक्षा नियमांचे पालन करण्याच्या जबाबदारीतून मुक्त होत नाहीत.
याचा अर्थ असा की, जर एखादे गणेश मंडळ, मंदिर, संस्था किंवा गट मोठ्या संख्येने लोकांना अन्न तयार करून वाटत असेल, तर लागू असलेल्या नियमांचे पालन करणे अनिवार्य असू शकते. तथापि, आवश्यक असलेला विशिष्ट परवाना किंवा नोंदणी ही कार्यक्रमाचे स्वरूप आणि व्याप्ती यावर अवलंबून असते.
निष्काळजीपणा झाल्यास कारवाई शक्य
अन्नसुरक्षा अधिकारी तपासणी करू शकतात आणि आवश्यक असल्यास अन्नपदार्थांचे नमुने घेऊ शकतात. नियमांच्या उल्लंघनाच्या स्वरूपानुसार, दंडात्मक कारवाई आणि परवान्याशी संबंधित कारवाईपासून ते गंभीर प्रकरणांमध्ये कायदेशीर कारवाईपर्यंतचे परिणाम होऊ शकतात.
धार्मिक कार्यक्रमांदरम्यान अन्नाची स्वच्छता आणि सुरक्षित हाताळणीच्या पद्धतींच्या महत्त्वावरही FSSAI ने भर दिला आहे.
लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी
'महाप्रसाद' तयार करणाऱ्या आणि वाटणाऱ्या आयोजकांनी स्वच्छता, अन्न हाताळणाऱ्यांची वैयक्तिक स्वच्छता, सुरक्षित पाण्याचा वापर आणि अन्नाची योग्य साठवणूक यांकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे. अन्न धूळ, घाण आणि कीटकांपासून सुरक्षित ठेवले पाहिजे. तसेच, शिळे किंवा खराब झालेले अन्न वाटणे टाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मोठ्या प्रमाणावर अन्न तयार करणाऱ्या आयोजकांना कार्यक्रमापूर्वी त्यांच्या लागू असलेल्या परवान्यांची किंवा नोंदणीची स्थिती तपासण्याचा सल्ला दिला जात आहे. परवाना आणि नोंदणी प्रक्रियेबाबतची माहिती FSSAI च्या FoSCoS प्रणालीवर उपलब्ध आहे.
यंदाच्या गणेशोत्सवादरम्यान 'महाप्रसादा'च्या सुरक्षिततेवर FDA किती काटेकोरपणे लक्ष ठेवते, हे आगामी काळात स्पष्ट होईल.

