तुकाराम मुंडे यांनी भेसळ रोखण्यासाठी देशातील पहिले 'उत्सव अंमलबजावणी दिनदर्शिका' प्रसिद्ध केले
Festival Enforcement Calendar: महाराष्ट्र एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंडे यांनी भेसळ रोखण्यासाठी एक 'उत्सव अंमलबजावणी दिनदर्शिका' तयार केली आहे. उत्पादनापासून ते बाजारपेठेपर्यंत कडक देखरेख ठेवली जाईल.
महाराष्ट्रात अन्न भेसळीविरोधातील कारवाई अधिक पद्धतशीर होणार आहे. तुकाराम मुंडे यांच्या नेतृत्वाखालील अन्न व औषध प्रशासनाने राज्यातील सण, जत्रा, उर्स आणि धार्मिक कार्यक्रमांदरम्यान होणाऱ्या अन्न भेसळीवर लक्ष ठेवण्यासाठी वर्षभराची 'उत्सव अंमलबजावणी दिनदर्शिका' तयार केली आहे. महाराष्ट्रातील अशा प्रकारची ही पहिलीच दिनदर्शिका आहे. महाराष्ट्राचे अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंडे यांनी पदभार स्वीकारल्यापासून भेसळीविरोधात सुरू असलेल्या कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर ही प्रणाली सुरू करण्यात आली आहे.
एफडीएच्या (FDA) स्थायी आदेशानुसार, उत्सवांची त्यांच्या व्याप्ती आणि भौगोलिक वितरणाच्या आधारावर तीन श्रेणींमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे. कोणत्या खाद्यपदार्थांची तपासणी केली जाईल, कोणत्या प्रकारच्या भेसळीचा संशय आहे, नमुने कसे गोळा केले जातील आणि उल्लंघन आढळल्यास काय कारवाई केली जाईल, हे आगाऊ ठरवले जाईल. संपूर्ण कार्यवाहीचे चक्र सणापूर्वी २१ दिवस आधी सुरू होऊ शकते आणि ३० दिवसांपर्यंत चालू शकते.
अधिकारी सणापूर्वी १४ दिवस आधी उत्पादन युनिट्स, गिरण्या, बाजारपेठा, शीतगृहे, गोदामे आणि घाऊक बाजारपेठांची तपासणी करतील. रात्री आणि पहाटेच्या वेळी होणाऱ्या अन्न वाहतुकीचीही तपासणी केली जाईल. सणादरम्यान बाजारपेठांवर देखरेख ठेवली जाईल, तपासणी केली जाईल आणि खाद्यपदार्थांची जागेवरच तपासणी केली जाईल. सण संपल्यानंतर, प्रयोगशाळेचे अहवाल मिळवणे, व्यक्तींवर खटला चालवणे आणि जप्त केलेल्या खाद्यपदार्थांची विल्हेवाट लावणे यासाठी कारवाई केली जाईल.
दूध, मावा, मांस आणि उपवासाच्या वस्तूंवर बारकाईने लक्ष ठेवले जाईल
सणासुदीच्या काळात महाराष्ट्र एफडीए दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ, मांस, मिठाई, उपवासाचे पदार्थ, खाद्यतेल, फळे, सुका मेवा, बेसन, पाणी आणि बर्फ, तसेच बेकरी उत्पादने यांसारख्या वस्तूंवर बारकाईने लक्ष ठेवेल. याव्यतिरिक्त, उपवासादरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या भागर, कुट्टू, शिंगाड्याचे पीठ, साबुदाणा आणि राजगिरा (लाल चण्याचे पीठ) यांसारख्या पदार्थांचीही मायकोटॉक्सिनसाठी तपासणी केली जाईल. दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांची वाहतुकीदरम्यान पहाटे तपासणी केली जाईल. ईदच्या काळात मांसाची दुकाने, कोल्ड चेन्स आणि कत्तलखाने विशेष देखरेखीखाली असतील.
ज्या तळण्याच्या तेलात २५% पेक्षा जास्त टीपीसी आढळेल, ते तेल नष्ट केले जाईल
प्रमुख सणांच्या आधी आणि दरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या तळण्याच्या तेलाची टोटल पोलर कंपाऊंड्ससाठी (TPC) तपासणी केली जाईल. जर तेलातील टीपीसीचे प्रमाण २५% पेक्षा जास्त असेल, तर ते तेल नष्ट केले जाईल. तुकाराम मुंडे यांचे एफडीए मिठाईच्या दुकानांवरही बारकाईने लक्ष ठेवेल. ते प्रतिबंधित किंवा अनधिकृत रंग आणि भेसळयुक्त चांदीच्या कामाची तपासणी करतील. अन्नपदार्थांच्या पॅकेजिंगसाठी वर्तमानपत्र किंवा छापील कागद वापरणाऱ्यांवरही एफडीए कारवाई करेल.
बेकरींपासून ते जलद-विक्रीच्या गोदामांपर्यंत तपासणी
प्राधिकरण बेकरी, रेस्टॉरंट आणि जलद-विक्रीच्या गोदामांमध्येही विशेष तपासणी करेल. महाप्रसाद, इफ्तार, अन्नछात्र, लंगर आणि भंडारा यांसारख्या मोठ्या मेळाव्यांमध्ये दिल्या जाणाऱ्या अन्नाचीही तपासणी केली जाईल. या कार्यक्रमांच्या आयोजकांना परवानाधारक केटरर्सचा वापर करणे आणि एफडीएला आगाऊ माहिती देणे बंधनकारक असेल.
Edited By- Dhanashri Naik
एफडीएच्या (FDA) स्थायी आदेशानुसार, उत्सवांची त्यांच्या व्याप्ती आणि भौगोलिक वितरणाच्या आधारावर तीन श्रेणींमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे. कोणत्या खाद्यपदार्थांची तपासणी केली जाईल, कोणत्या प्रकारच्या भेसळीचा संशय आहे, नमुने कसे गोळा केले जातील आणि उल्लंघन आढळल्यास काय कारवाई केली जाईल, हे आगाऊ ठरवले जाईल. संपूर्ण कार्यवाहीचे चक्र सणापूर्वी २१ दिवस आधी सुरू होऊ शकते आणि ३० दिवसांपर्यंत चालू शकते.
ALSO READ: एफडीएच्या नवीन नियमानुसार कोणत्याही भंडारा किंवा इफ्तारसाठी सात दिवसांची पूर्वपरवानगी आवश्यक
१४ दिवस आधी कारखाने आणि बाजारपेठांची तपासणीअधिकारी सणापूर्वी १४ दिवस आधी उत्पादन युनिट्स, गिरण्या, बाजारपेठा, शीतगृहे, गोदामे आणि घाऊक बाजारपेठांची तपासणी करतील. रात्री आणि पहाटेच्या वेळी होणाऱ्या अन्न वाहतुकीचीही तपासणी केली जाईल. सणादरम्यान बाजारपेठांवर देखरेख ठेवली जाईल, तपासणी केली जाईल आणि खाद्यपदार्थांची जागेवरच तपासणी केली जाईल. सण संपल्यानंतर, प्रयोगशाळेचे अहवाल मिळवणे, व्यक्तींवर खटला चालवणे आणि जप्त केलेल्या खाद्यपदार्थांची विल्हेवाट लावणे यासाठी कारवाई केली जाईल.
सणासुदीच्या काळात महाराष्ट्र एफडीए दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ, मांस, मिठाई, उपवासाचे पदार्थ, खाद्यतेल, फळे, सुका मेवा, बेसन, पाणी आणि बर्फ, तसेच बेकरी उत्पादने यांसारख्या वस्तूंवर बारकाईने लक्ष ठेवेल. याव्यतिरिक्त, उपवासादरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या भागर, कुट्टू, शिंगाड्याचे पीठ, साबुदाणा आणि राजगिरा (लाल चण्याचे पीठ) यांसारख्या पदार्थांचीही मायकोटॉक्सिनसाठी तपासणी केली जाईल. दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांची वाहतुकीदरम्यान पहाटे तपासणी केली जाईल. ईदच्या काळात मांसाची दुकाने, कोल्ड चेन्स आणि कत्तलखाने विशेष देखरेखीखाली असतील.
ज्या तळण्याच्या तेलात २५% पेक्षा जास्त टीपीसी आढळेल, ते तेल नष्ट केले जाईल
प्रमुख सणांच्या आधी आणि दरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या तळण्याच्या तेलाची टोटल पोलर कंपाऊंड्ससाठी (TPC) तपासणी केली जाईल. जर तेलातील टीपीसीचे प्रमाण २५% पेक्षा जास्त असेल, तर ते तेल नष्ट केले जाईल. तुकाराम मुंडे यांचे एफडीए मिठाईच्या दुकानांवरही बारकाईने लक्ष ठेवेल. ते प्रतिबंधित किंवा अनधिकृत रंग आणि भेसळयुक्त चांदीच्या कामाची तपासणी करतील. अन्नपदार्थांच्या पॅकेजिंगसाठी वर्तमानपत्र किंवा छापील कागद वापरणाऱ्यांवरही एफडीए कारवाई करेल.
बेकरींपासून ते जलद-विक्रीच्या गोदामांपर्यंत तपासणी
प्राधिकरण बेकरी, रेस्टॉरंट आणि जलद-विक्रीच्या गोदामांमध्येही विशेष तपासणी करेल. महाप्रसाद, इफ्तार, अन्नछात्र, लंगर आणि भंडारा यांसारख्या मोठ्या मेळाव्यांमध्ये दिल्या जाणाऱ्या अन्नाचीही तपासणी केली जाईल. या कार्यक्रमांच्या आयोजकांना परवानाधारक केटरर्सचा वापर करणे आणि एफडीएला आगाऊ माहिती देणे बंधनकारक असेल.

