१७ खेळाडूंना अर्जुन पुरस्कार मिळेल, पण एकालाही खेळरत्न मिळणार नाही
क्रीडा मंत्रालयाने मंगळवारी अर्जुन पुरस्कारासाठी १७ खेळाडूंची निवड करताना, २०२५ सालासाठी कोणत्याही खेळाडूला प्रतिष्ठित ध्यानचंद खेल रत्न पुरस्कार न देण्याचा निर्णय घेतला. या पुरस्कारांसाठीच्या शिफारसी सहा महिन्यांपूर्वी करण्यात आल्या होत्या, ज्यांचे क्रीडा मंत्रालयाने मूल्यांकन केले आणि कोणत्याही खेळाडूला खेल रत्न पुरस्कार न देण्याचा निर्णय घेतला.
सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायाधीश अरुण कुमार मिश्रा यांच्या अध्यक्षतेखालील निवड समितीने हॉकीपटू हार्दिक सिंगला देशाच्या सर्वोच्च क्रीडा पुरस्कारासाठी नामांकित केले होते, परंतु त्याने अखेरीस माघार घेतली. यापूर्वी, २०१४ मध्ये खेल रत्न पुरस्कार देण्यात आला नव्हता. विश्वचषक विजेती बुद्धिबळपटू दिव्या देशमुख, डेकॅथलॉन आणि उंच उडीपटू तेजस्विन शंकर आणि बॅडमिंटनपटू गायत्री गोपीचंद यांचा मंगळवारी प्रतिष्ठित अर्जुन पुरस्कारासाठी नामांकित झालेल्या १७ खेळाडूंमध्ये समावेश होता.
अर्जुनपुरस्काराच्या नामांकितांमध्ये ग्रँडमास्टर विदित गुजराती, गायत्री गोपीचंदची महिला दुहेरीतील सहकारी त्रिशा जॉली, ग्लासगो राष्ट्रकुल खेळांतील रौप्यपदक विजेता बॉक्सर नरेंद्र आणि तरुण कर्णबधिर रायफल नेमबाज धनुष श्रीकांत यांचाही समावेश आहे. १९६२ च्या आशियाई खेळांमध्ये सुवर्णपदक जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा भाग असलेल्या फुटबॉलपटू आय. अरुमनयगम यांना जीवनगौरव कामगिरीसाठी अर्जुन पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
यावर्षी निवड समितीने अर्जुन पुरस्कारासाठी २४ नावांची शिफारस केली, परंतु मंत्रालयाने केवळ १७ नावांना मंजुरी दिली. पुरस्कारांच्या घोषणेला लक्षणीय विलंब झाला. क्रीडा मंत्रालयाने केवळ योग अभ्यासकांना सन्मानित करण्यासाठी पुनर्मूल्यांकन प्रक्रिया अवलंबली आहे.
१९ वर्षीय बुद्धिबळपटू देशमुख ही विश्वचषक जिंकणारी पहिली भारतीय महिला आहे. २०२४ च्या बुद्धिबळ ऑलिम्पियाडमध्ये सुवर्णपदक जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा विदित गुजराती एक भाग होता. २०२३ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत डेकॅथलॉनमध्ये ऐतिहासिक रौप्यपदक जिंकणाऱ्या आणि गेल्या वर्षी आशियाई चॅम्पियनशिपमध्ये दुसरे स्थान मिळवणाऱ्या तेजस्विन शंकरने गुडघ्याच्या समस्येशी झुंज देत राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कांस्यपदक जिंकले.
पुरस्कार जाहीर करण्यास होणाऱ्या विलंबावर टीका करणाऱ्या खेळाडूंमध्ये त्याचा समावेश होता, आणि त्याने हा खेळाडूंचा अपमान असल्याचे म्हटले होते. २०२४ मध्ये, विक्रमी ३२ खेळाडूंना अर्जुन पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते, त्यापैकी १७ जण पॅरा-क्रीडा क्षेत्रातील होते. यावेळी, पॅरा-क्रीडा क्षेत्रातील केवळ दोन नावांना अंतिम यादीत स्थान मिळाले आहे.
२०२४ च्या पॅरा वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारी पॅरा क्लब थ्रोअर एकता भ्यान आणि २०२४ च्या पॅरा वर्ल्ड कपमधील सुवर्णपदक विजेता नेमबाज रुद्रांश खंडेलवाल यांची अर्जुन पुरस्कारासाठी निवड झाली आहे. मात्र, या यादीत एकाही क्रिकेटपटूचे नाव नाही. २०२३ मध्ये मोहम्मद शमी यांना अर्जुन पुरस्कार मिळाल्यापासून या पुरस्कारासाठी कोणत्याही क्रिकेटपटूची निवड झालेली नाही.
मंत्रालयाने तीन द्रोणाचार्य पुरस्कार विजेत्यांची नावे जाहीर केली आहेत. खेळरत्न, जो देशाचा सर्वोच्च क्रीडा सन्मान आहे, त्यामध्ये एक पदक, प्रशस्तिपत्र आणि २५ लाख रुपयांचे रोख पारितोषिक दिले जाते, तर अर्जुन पुरस्कार विजेत्याला १५ लाख रुपयांचे पारितोषिक मिळते. गेल्या वर्षी चार खेळाडूंना खेळरत्न पुरस्कार देण्यात आला होता. यामध्ये विश्वविजेता बुद्धिबळपटू डी. गुकेश, पुरुष हॉकी संघाचा कर्णधार हरमनप्रीत सिंग, पॅरा-ॲथलीट प्रवीण कुमार आणि नेमबाज मनू भाकर यांचा समावेश होता. हे पुरस्कार पारंपरिकरित्या दरवर्षी २९ ऑगस्ट रोजी राष्ट्रीय क्रीडा दिनानिमित्त दिले जातात, जो भारताच्या महान खेळाडूंपैकी एक असलेल्या हॉकीपटू मेजर ध्यानचंद यांचा जयंती दिवसही असतो. पण आता यासाठी कोणतीही निश्चित तारीख नाही. यावर्षी पुरस्कार निवड समितीत भारतीय ऑलिम्पिक संघटनेचे (IOA) उपाध्यक्ष गगन नारंग, माजी बॅडमिंटनपटू अपर्णा पोपट आणि माजी हॉकीपटू एम. एम. सोमैया यांचाही समावेश होता.
अर्जुन पुरस्कार : तेजस्वीन शंकर (ॲथलेटिक्स), प्रियांका गोस्वामी (ॲथलेटिक्स), नरेंद्र (बॉक्सिंग), विदित गुजराथी (बुद्धिबळ), दिव्या देशमुख (बुद्धिबळ), धनुष श्रीकांत (बधिर नेमबाजी), राजकुमार पाल (हॉकी), सुरजीत (कबड्डी), रुद्रांश खान (बधिर खान), बलिदान खान (बधिर) (पॅरा-ॲथलेटिक्स), अरविंद सिंग (रोइंग), अखिल शेओरन (नेमबाजी), त्रिशा जॉली (बॅडमिंटन), गायत्री गोपीचंद (बॅडमिंटन), लालरेमसियामी (हॉकी), मोहम्मद अजमल (ॲथलेटिक्स), पूजा (कबड्डी).
अर्जुन पुरस्कार (आजीवन): श्री आय. अरुमायनायगम (फुटबॉल).
द्रोणाचार्य पुरस्कार: परवीर सिंग, छोटे लाल यादव, नेहा चव्हाण. द्रोणाचार्य पुरस्कार (आजीवन): धर्मेंद्र यादव, वीरेंद्र कुमार.
Edited By - Priya Dixit
