इस्रो ईओएस-०५ प्रक्षेपण: भारताची अंतराळातील नवी झेप, ईओएस-०५ चे वैशिष्ट्य जाणून घ्या

Download

Published By: धनश्री नाईक

Updated: Fri, 4 Sep 2026 (09:19 IST)

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (इस्रो) अंतराळ क्षेत्रात आणखी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला आहे. श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून जीएसएलव्ही-एफ१७ रॉकेटद्वारे ईओएस-०५ उपग्रह प्रक्षेपित करण्यात आला. ही मोहीम विशेष आहे कारण ईओएस-०५ हा भारताचा पहिला अत्याधुनिक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह आहे, जो भूस्थिर कक्षेतून प्रतिमा घेण्यासाठी विकसित करण्यात आला आहे.

ईओएस-०५ काय आहे?
ईओएस-०५ हा एक अत्याधुनिक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह आहे. अंतराळातून पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर लक्ष ठेवणे आणि उच्च-गुणवत्तेच्या प्रतिमा प्रदान करणे हे त्याचे मुख्य कार्य आहे. इस्रोच्या मते, भूस्थिर कक्षेतून पृथ्वीचे निरीक्षण करणारा हा भारताचा पहिला प्रतिमा उपग्रह आहे.

पृथ्वीच्या निरीक्षणासाठी अनेक उपग्रह सामान्यतः खालच्या कक्षेत वापरले जातात. भूस्थिर कक्षेतून EOS-05 द्वारे घेतलेली प्रतिमा ही भारताच्या उपग्रह प्रतिमा क्षमतेतील एक महत्त्वपूर्ण तांत्रिक प्रगती मानली जाते.

GSLV-F17 ने मोहीम यशस्वी केली
इस्त्रोने EOS-05 ला अवकाशात प्रक्षेपित करण्यासाठी आपल्या भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यानाचा (GSLV-F17) वापर केला. हे GSLV चे १९ वे उड्डाण आहे. रॉकेटने EOS-05 ला त्याच्या निर्धारित उप-भूस्थिर हस्तांतरण कक्षेत यशस्वीरित्या स्थापित केले.

ही मोहीम महत्त्वपूर्ण का आहे?

Mission Success!

GSLV-F17 has successfully accomplished its mission, placing EOS-05 into the intended orbit.

Sharing a few memorable moments from the lift-off.

For more information:https://t.co/VneB2jgZoY#GSLVF17 #EOS05 #ISRO pic.twitter.com/kv0zB6V5Vi

— ISRO (@isro) September 3, 2026

EOS-05 हे भारताच्या पृथ्वी निरीक्षण क्षमतेसाठी एक नवीन मैलाचा दगड आहे. अवकाशातून मिळालेल्या प्रतिमा आणि माहितीचा उपयोग पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर आणि बदलत्या परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी केला जाऊ शकतो. भूस्थिर कक्षेतून प्रतिमा घेण्याची क्षमता देखील महत्त्वपूर्ण आहे, कारण अशा कक्षेत असलेले उपग्रह पृथ्वीच्या मोठ्या भागावर सतत लक्ष ठेवू शकतात. यामुळे मोठ्या भागांचे अधिक प्रभावीपणे निरीक्षण करणे आणि कालांतराने होणाऱ्या बदलांचा अभ्यास करणे शक्य होते.

भारताची वाढती अंतराळ क्षमता
ईओएस-०५ मोहीम ही भारताच्या विस्तारत असलेल्या पृथ्वी निरीक्षण आणि अंतराळ-आधारित निगराणी पायाभूत सुविधांचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग आहे. यापूर्वी, इस्रोने अनेक ईओएस मालिकेतील उपग्रहांच्या माध्यमातून पृथ्वीची संसाधने, हवामान, पर्यावरण आणि इतर घडामोडींशी संबंधित माहिती गोळा करण्याची क्षमता विकसित केली आहे. ईओएस-०५ ची अद्वितीय कक्षीय प्रतिमा क्षमता हे या दिशेने एक नवीन तांत्रिक यश आहे. ही मोहीम इस्रोसाठी देखील महत्त्वाची आहे, कारण भूस्थिर कक्षेतून प्रतिमा घेण्याच्या क्षेत्रात भारताने मिळवलेले हे पहिलेच यश आहे.
या मोहिमेमुळे इस्रोने पृथ्वी निरीक्षणाच्या क्षेत्रात भारताच्या क्षमतांचा विस्तार केला आहे. विशेषतः, भूस्थिर कक्षेतून प्रतिमा घेण्याची क्षमता ईओएस-०५ ला भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमासाठी एक महत्त्वपूर्ण तांत्रिक यश बनवते.

Edited By- Dhanashri Naik