योगामध्ये करिअर करायचे आहे? जाणून घ्या अभ्यासक्रम, पात्रता, नोकरीच्या संधी आणि पगार
भारताने ५,००० वर्षे जुन्या योग परंपरेला आंतरराष्ट्रीय ओळख मिळवून दिली.आजकाल योग शिक्षक होण्याचा ट्रेंड आहे, लोक योगामध्ये करिअर करत आहेत.चला जाणून घेऊया योगामध्ये करिअर कसे करावे.योग हा जागतिक आरोग्य उद्योगाचा एक मोठा भाग बनला आहे. आज जगात क्वचितच अशी एखादी जागरूक व्यक्ती असेल, जी योगाशी अपरिचित असेल.
तंदुरुस्त राहणे ही जीवनशैलीची एक अत्यावश्यक अट बनली आहे. भारत आणि परदेशातील अनेक मोठे उद्योगपती, प्रसिद्ध बॉलीवूड-हॉलीवूड व्यक्तिमत्त्वे, मोठे व्यावसायिक आणि राजकारणी आज आपला ताण आणि नैराश्य कमी करण्यासाठी योगाची मदत घेतात.
योगाचे फायदे: तुमची लवचिकता वाढवते. स्नायूंची ताकद वाढवण्यास मदत करते. उपास्थी (कार्टिलेज) आणि सांध्यांची झीज होण्यापासून बचाव करते. निरोगी जीवनशैली राखण्यास मदत करते. मनःशांती देते. एकाग्रता वाढवते. तणाव कमी करते. भावनांवर अधिक नियंत्रण मिळवण्यास मदत करते. योगाचे महत्त्व आता समजत आहे. योग लोकांना केवळ शारीरिकच नव्हे, तर मानसिकदृष्ट्याही निरोगी ठेवतो. जेवणानंतर व्यायाम किंवा एरोबिक्स करता येत नाही, पण योगामध्ये अशी काही आसने आहेत जी पचनक्रियेस देखील मदत करतात. योगामध्ये अनेक प्रकारची आसने केली जातात. प्रत्येक आसनाचे स्वतःचे महत्त्व आहे. आसने केल्याने तुम्ही निरोगी होऊ शकता, तुमच्या खाण्याच्या सवयींवर नियंत्रण ठेवू शकता आणि तुमची शरीरयष्टी उत्तम प्रकारे टिकवून ठेवू शकता.
योग प्रवेश: विशाल योग क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी, तुम्ही १२वी उत्तीर्ण झाल्यावर डिप्लोमा करू शकता. यानंतर, तुम्ही सराव सुरू ठेवू शकता. तुमची इच्छा असल्यास, तुम्ही उच्च शिक्षण घेऊन तुमची पात्रता देखील वाढवू शकता. अभ्यासक्रम आणि पात्रता या क्षेत्रात कोणते अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत? या क्षेत्रात असे अनेक अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत जे विद्यार्थ्यांना या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी मदत करू शकतात. येथे काही सर्वाधिक मागणी असलेले अभ्यासक्रम दिले आहेत:
प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम: योग प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम (CCY): हा दीड महिन्यांचा अभ्यासक्रम असून यासाठी किमान शैक्षणिक पात्रता एचएससी (HSC) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. या अभ्यासक्रमासाठी कोणतीही वयोमर्यादा नाही.
योग प्रवेश:
विशाल योग क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी, तुम्ही १२वी उत्तीर्ण झाल्यावर डिप्लोमा करू शकता. यानंतर, तुम्ही सराव सुरू ठेवू शकता. तुमची इच्छा असल्यास, तुम्ही उच्च शिक्षण घेऊन तुमची पात्रता देखील वाढवू शकता.
अभ्यासयोग प्रवेश: विशाल योग क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी, तुम्ही १२वी उत्तीर्ण झाल्यावर डिप्लोमा करू शकता. यानंतर, तुम्ही सराव सुरू ठेवू शकता. तुमची इच्छा असल्यास, तुम्ही उच्च शिक्षण घेऊन तुमची पात्रता देखील वाढवू शकता.
अभ्यासक्रम आणि पात्रता
या क्षेत्रात कोणते अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत? या क्षेत्रात असे अनेक अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत जे विद्यार्थ्यांना या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी मदत करू शकतात. येथे काही सर्वाधिक मागणी असलेले अभ्यासक्रम दिले आहेत:
प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम: योग प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम (CCY): हा दीड महिन्यांचा अभ्यासक्रम असून यासाठी किमान शैक्षणिक पात्रता एचएससी (HSC) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. या अभ्यासक्रमासाठी कोणतीही वयोमर्यादा नाही.
पदवीपूर्व अभ्यासक्रम:
कला स्नातक (योग तत्वज्ञान): या अभ्यासक्रमाचा कालावधी तीन वर्षांचा असून, कोणत्याही शाखेतून किमान ४५% गुणांसह १०+२ उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
योग शिक्षण पदविका: हा एक वर्षाचा अभ्यासक्रम असून, यामध्ये सहा महिन्यांची इंटर्नशिप समाविष्ट आहे. यासाठी योगामध्ये प्रमाणपत्र असलेले कोणत्याही शाखेतील पदवीधर पात्र आहेत.
प्रमुख अभ्यासक्रम:
पदव्युत्तर. योग चिकित्सा पदविका: हा एक वर्षाचा अभ्यासक्रम असून यासाठी मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून कोणत्याही शाखेतील पदवीधर असणे ही किमान पात्रता आहे.
योगातील कला पदव्युत्तर पदवी (एम.ए.): हा दोन वर्षांचा अभ्यासक्रम असून यासाठी कोणत्याही शाखेतील पदवीधर असणे ही किमान पात्रता आहे.
इतर अभ्यासक्रम:
योगामधील प्रगत योग शिक्षक प्रशिक्षण अभ्यासक्रम (AYTTC): एक महिन्याच्या कालावधीचा अभ्यासक्रम, ज्यासाठी योगामधील प्रमाणपत्र, पदविका किंवा पदवी आणि योगामधील दोन वर्षांचा शिकवण्याचा अनुभव ही पात्रता आवश्यक आहे.
आवश्यक पात्रता:
शैक्षणिक पात्रतेव्यतिरिक्त, तुमच्याकडे खालीलपैकी काही कौशल्ये असणे देखील आवश्यक आहे, ज्यामध्ये यांचा समावेश आहे:
उत्तम संवाद कौशल्ये
आंतरवैयक्तिक कौशल्ये
इतरांना योगावर विश्वास ठेवण्यास प्रेरित करण्याची क्षमता
दृढनिश्चय
सर्वात कठीण 'आसने' किंवा योगासने करण्याचा सराव करण्याची इच्छाशक्ती बाळगा.
व्यावसायिक स्तरावर, तुम्ही सहसा खालीलपैकी एका पॅटर्नमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवू शकता:
शारीरिक तंदुरुस्तीसाठी योगाभ्यास
आध्यात्मिक योग
योग थेरपी
मुलांसाठी खास तयार केलेला योग
ज्येष्ठ नागरिकांच्या फायद्यासाठी तयार केलेला योग
जोडप्यांसाठी योग
कॉर्पोरेट योग
प्रसूतिपूर्व आणि/किंवा प्रसूतिपश्चात योग
खाजगी योगा वर्ग
माघार किंवा कार्यशाळा
योगामधील नोकरीच्या संधी:
तुम्ही स्वतःचे ग्राहकवर्ग तयार करून हे काम घरबसल्या सुरू करू शकता. हे असे काम आहे जे कधीही घाईगडबडीत करता येत नाही. तुम्ही ग्राहक मिळवून त्यांना योगा शिकवण्यासाठी त्यांच्या घरी जाऊ शकता. या कामाला साधारणपणे रुग्णालये, शाळा आणि कॉर्पोरेट कंपन्यांमध्ये मागणी असते. योगा शिकवणारी कोणतीही व्यक्ती शाळेत शिक्षक/प्रशिक्षक म्हणून काम मिळवू शकते. त्याचप्रमाणे, विविध प्रकारची उपचार केंद्रे असलेल्या रुग्णालयांमध्येही तुम्हाला प्रशिक्षक म्हणून नोकरी मिळू शकते.
योगामधील नोकरी
योग प्रशिक्षक
योग थेरपिस्ट
योग सल्लागार
योग तज्ञ
योग साधक
योग शिक्षक
संशोधन अधिकारी - योग आणि निसर्गोपचार
योग एरोबिक प्रशिक्षक
योग सल्लागार
प्रकाशन अधिकारी (योग)
योग व्यवस्थापक
प्रमुख भरतीकर्ते:
सरकारी आणि खाजगी शाळा
योग आणि निसर्गोपचार महाविद्यालये किंवा संस्था
ESIC जनरल हॉस्पिटल नरोडा अहमदाबाद
हयात हॉटेल्स कॉर्पोरेशन
होमिओपॅथीमधील संशोधनासाठी केंद्रीय परिषद
केंद्र संशोधन
केंद्र रिसॉर्ट्स
योग प्रशिक्षकाची कर्तव्ये:
अभ्यासक्रम आणि पाठ योजना तयार करा. सर्व सहभागींच्या शारीरिक क्षमतेची पातळी आणि गरजांचे विश्लेषण करा. सहभागींना सर्व योगासने करून दाखवा. विविध प्रकारच्या सहभागींसाठी सुरक्षित आणि सर्वसमावेशक योग कार्यक्रम तयार करा. सहभागींच्या कामगिरीचे निरीक्षण करा आणि विविध योगाभ्यासांची शिफारस करा.
उत्पन्न:
सरकारी आणि खाजगी संस्था योग प्रशिक्षकांना एक निश्चित पगार देत असल्या तरी, फ्रीलान्सिंगमध्ये नेहमीच निश्चित मानधन नसते; तुम्ही तुमच्या प्रदेशानुसार आणि तुमच्या ग्राहकांच्या खरेदी क्षमतेनुसार ते निवडू शकता. साधारणपणे, जर तुम्ही कमी अनुभवी प्रशिक्षक असाल, तर तुम्ही दररोज ₹४०० ते ₹१,००० पर्यंत कमाईची अपेक्षा करू शकता. मध्यम-स्तरीय प्रशिक्षकासाठी, तुमचा मासिक पगार ₹४०,००० ते ₹५०,००० पर्यंत असू शकतो. एक फ्रीलान्सर म्हणूनही तुम्ही या श्रेणीत कमाई करू शकता.
अस्वीकरण : वेबदुनियावर आरोग्य, सौंदर्य प्रसाधने, आयुर्वेद, योग, धर्म, ज्योतिष, वास्तु, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित केलेले व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ जनहित लक्षात घेऊन आपल्या माहितीसाठी आहेत. वेबदुनिया या बाबींच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. यापैकी कोणत्याही गोष्टीचा वापर करण्यापूर्वी नेहमी तज्ञांचा सल्ला घ्या.
Edited By - Priya Dixit
