मृत्यूनंतर किती दिवसांनी आत्म्याचा पुनर्जन्म होतो?

4. पापाची फळे भोगण्यासाठी.

5. बदला घेण्यासाठी : एखाद्याचा बदला घेण्यासाठी आत्मा पुनर्जन्म घेते. फसवणूक किंवा इतर कोणत्याही प्रकारचा यातना देऊन एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाला, तर तो आत्मा निश्चितपणे पुनर्जन्म घेतो.

6. बदला चुकवण्यासाठी.

7. अकाली मृत्यू झाल्यावर.

8. अपूर्ण साधना पूर्ण करण्यासाठी.

7. आपला गतजन्म अशा प्रकारे जाणून घ्या : याला जातस्मरणाचा प्रयोग म्हणतात. त्याबद्दल तुम्ही वाचलेच असेल. जेव्हा मन स्थिर होते म्हणजेच मन भटकणे थांबवून एकाग्र होऊन श्वासात स्थिर होते, तेव्हा जातिस्मरणाचा उपयोग करावा. जात स्मरणाच्या वापरासाठी सतत ध्यान करणे, जेव्हा तुम्ही झोपायला जाल तेव्हा डोळे बंद करा आणि तुमच्या दैनंदिन जीवनातील घटना उलट क्रमाने लक्षात ठेवा. जसे तुम्ही झोपायच्या आधी काय करत होता, मग त्या आधी काय करत होता, मग सकाळी उठेपर्यंत अशा आठवणी घ्या. नित्यक्रमाचा क्रम चालू ठेवून 'मेमरी रिव्हर्स' वाढवत रहा. या जातिस्मरणाचा सराव ध्यानधारणेने सुरू ठेवल्यास काही महिन्यांनी जिथे स्मरणशक्ती वाढेल, तिथे नव्या अनुभवांसोबत गतजन्म जाणून घेण्याची दारेही उघडतील. जैन धर्मात जातिस्मृतीच्या ज्ञानावर सविस्तर उल्लेख आहे. याशिवाय अष्टसिद्धी व्यतिरिक्त इतर 40 प्रकारच्या सिद्धींचे वर्णन योगामध्ये आढळते. त्यापैकी एक पूर्वजन्म ज्ञानप्राप्ती योग आहे. या योगाचा अभ्यास केल्याने माणसाला त्याच्या मागील सर्व जन्मांचे ज्ञान मिळू लागते. हे ध्यान निश्चितच अवघड आहे, पण योग साधकाला ते सोपे आहे. संमोहनाद्वारे गतजन्मही कळू शकतो.

8. मृत्यूनंतर कोण कुठे जातं : यजुर्वेदात म्हटले आहे की, देह सोडल्यानंतर ज्यांनी ध्यान केले ते ब्रह्मलोकात जातात, म्हणजेच ब्रह्मलीन होतात. चांगले कर्म करणारे काही भक्त स्वर्गात जातात. स्वर्गात जाणे म्हणजे ते देव बनतात. आसुरी कृत्ये करणारे काही भुते अनंतकाळ योनीत भटकत असतात आणि काही पृथ्वीवर पुन्हा जन्म घेतात. जे जन्म घेतात त्यांच्यातही ते मानवी रूपातच जन्म घेतात हे आवश्यक नाही. वेगाचे अनेक प्रकार आहेत. प्रेत यानी मिळणे दुर्गती आहे.

9. जन्मचक्र : पुराणानुसार माणसाचा आत्मा सुरुवातीला वृक्ष-वनस्पती, कीटक-पतंग, पशु-पक्षी यांच्या योनीत भटकत खाली उतरतो आणि वर येतो आणि शेवटी मानवजातीत प्रवेश करतो. मनुष्याला स्वतःच्या प्रयत्नाने देव किंवा दानवांच्या वर्गात स्थान मिळू शकते. तिथून पडल्यानंतर तो पुन्हा मानवजातीत येतो. जर तुमच्या कृतीने तुम्ही स्वतःला मानवी चेतनेच्या पातळीपेक्षा खाली नेले असेल तर तुम्ही पुन्हा पक्षी किंवा प्राण्याच्या रूपात जाल. हा क्रम सुरूच राहतो. म्हणजे माणूस त्याच्या कर्मामुळे खाली पडत राहतो किंवा वर येत असतो.

10. प्रारब्ध कर्म : यामुळेच माणसाला त्याच्या कर्मानुसार जीवन मिळते आणि त्याला त्याच्या कर्माचे फळ मिळत राहते. हे कर्माचे तत्व आहे. 'प्रारब्ध'चा अर्थ असा आहे की, मागील जन्मी किंवा भूतकाळात केलेली चांगली-वाईट कर्म, ज्याची फळे वर्तमानात भोगावी लागतात. विशेषत: मागील जन्मी केलेल्या कर्मामुळे प्राप्त होणारा संचित प्ररब्ध आणि या जन्मात केलेल्या कर्मामुळे प्राप्त होणारा क्रियामान प्रारब्ध हे दोन मुख्य भेद आहेत. याशिवाय अनिच्छा प्रारब्ध, परेच्छा प्रारब्ध आणि ऐच्छिक प्रारब्ध असे तीन  दुय्यम भेद आहेत. काही लोक प्रारब्धाच्या कर्माच्या फळाला भाग्य आणि नशीबाचे नाव देतात. पूर्वजन्म आणि कर्माचे तत्व समजून घेणे आवश्यक आहे.