श्री संत सेना महाराज पुण्यतिथी निमित्त त्यांच्याबद्दल माहिती

संत सेना महाराजांची काव्यरचना आणि शिकवण

संत सेना महाराजांनी आपल्या दैनंदिन न्हावी व्यवसायातील साधनांचा आणि रूपकांचा वापर करून अध्यात्माचे सुंदर तत्त्वज्ञान मांडले आहे.

प्रसिद्ध अभंग:

"आम्ही वारीक वारीक । करू हजामत बारीक ॥

विवेक दर्पण आयना दाऊ । वैराग्य चिमटा हालऊ ॥

उदक शांती डोई घोळू । अहंकाराची शेंडी पिळू ॥

भावार्थाच्या बगला झाडू । काम क्रोध नखे काढू ॥

चौवर्णा देऊनी हात । सेना राहिला निवांत ॥"

या अभंगात ते सांगतात की, जसे न्हावी शरीराची स्वच्छता करतो, तसेच आम्ही ज्ञानाच्या आरशात (विवेक दर्पण) आत्मदर्शन घडवतो, वैराग्याचा चिमटा वापरतो आणि माणसातील काम, क्रोध, अहंकार आणि विकार कापून टाकतो.

सकल संत गाथा: 'सकल संत गाथेत' संत सेना महाराजांचे सुमारे १२५ ते १३३ अभंग उपलब्ध आहेत. श्री गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये स्थान: संत नामदेवांप्रमाणेच संत सेना महाराजांच्या भक्तीरचनेला शीख धर्माच्या पवित्र 'श्री गुरू ग्रंथ साहिब' मध्येही समाविष्ट केले गेले आहे, जे त्यांच्या व्यापक लोकप्रियतेची आणि प्रभावाची साक्ष देते.

सामाजिक व आध्यात्मिक संदेश

कर्मातच ईश्वर: त्यांनी कर्म आणि परमार्थ यांची सांगड घातली. "दोन प्रहर धंदा करावा आणि उरलेला वेळ नामस्मरणात घालवावा," असा आचारधर्म त्यांनी स्वतः पाळला आणि समाजाला दिला.

विषमतेचे खंडन: ईश्वरभक्तीमध्ये कोणतीही जात-पात किंवा उच्च-नीच भेद नसतो. भगवंत केवळ भाव आणि भक्तीचा भुकेला असतो, हे त्यांनी आपल्या कृतीतून दाखवून दिले.

अंधश्रद्धा निर्मूलन: त्यांनी समाजातील ढोंग, अंधश्रद्धा आणि निष्फळ कर्मकांडांवर आपल्या अभंगांतून टीका केली.

समाधी आणि पुण्यतिथी

संत सेना महाराजांचे अंतिम दिवस पंढरपूर आणि उत्तर भारतात व्यतीत झाले. त्यांनी श्रावण वद्य द्वादशी या दिवशी विठ्ठलचरणी देह अर्पण केला. पंढरपूर येथे प्रदक्षिणा मार्गावर त्यांचे मंदिर व स्मृतीस्थान आहे, जिथे श्रावण महिन्यात त्यांचा पुण्यतिथी उत्सव मोठ्या श्रद्धेने साजरा केला जातो.