Webdunia - Bharat's app for daily news and videos

Install App

उत्तम पीक येण्यासाठी आणि चांगले उत्पादन मिळवण्यासाठी शेतीची महत्त्वाची कामे

Updated: गुरूवार, 6 ऑगस्ट 2026 (18:00 IST)
सरी/वाफे पाडणे: पिकाच्या आवश्यकतेनुसार आणि पाण्याच्या नियोजनानुसार सरी-वरंबे (Furrows) किंवा वाफे तयार करणे.
 
पेरणी व लागवडीची कामे (Sowing & Planting)
बियाण्याची/बेण्याची निवड: रोगास बळी न पडणारे, जास्त उत्पादन देणारे आणि सुधारित वाण निवडणे.
बीजप्रक्रिया : पेरणीपूर्वी बियाण्याला बुरशीनाशक किंवा जिवाणू संवर्धन लावणे, जेणेकरून उगवण क्षमता वाढते.
पेरणी / टोकण / पुनर्लागवड: पिकाच्या अंतरानुसार योग्य खोलीवर बियाणे पेरणे किंवा रोपांची पुनर्लागवड करणे.
 
पीक संरक्षणाची कामे (Crop Care & Maintenance)
पीक उगवून आल्यानंतर काढणीपर्यंत नियमितपणे खालील कामे करावी लागतात:
पाणी व्यवस्थापन : पिकाच्या गरजेनुसार ठिबक (Drip), तुषार (Sprinkler) किंवा पाटाने योग्य वेळी पाणी देणे.
खत व्यवस्थापन: पिकाच्या वाढीच्या टप्प्यानुसार नत्र, स्फुरद, पालाश (NPK) आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची  मात्रा देणे.
कोळपणी व निंदणी: शेतातील नको असलेले तण काढणे, जेणेकरून मुख्य पिकाला पुरेसे अन्नद्रव्य आणि सूर्यप्रकाश मिळेल.
कीड व रोग नियंत्रण : पिकावर पडणाऱ्या किडींचा (अळी, मावा, तुडतुडे) अभ्यास करून सेंद्रिय किंवा रासायनिक कीटकनाशकांची फवारणी करणे.
मातीची भर लावणे: ऊस, बटाटा, हळद यांसारख्या पिकांना मुळांजवळ मातीची भर देऊन आधार देणे.
ALSO READ: दुसऱ्यांच्या शेतात काम करणाऱ्या शेतकऱ्यांना पीएम किसान योजनेचा लाभ मिळू शकतो का?
काढणी आणि काढणीनंतरची कामे (Harvesting & Post-Harvest)
काढणी : पीक पूर्णपणे पक्व (Mature) झाल्यावर योग्य हवामानात त्याची कापणी किंवा काढणी करणे.
मळणी व वाळवणी : धान्य पिकांची मळणी करून धान्य वेगळे करणे आणि ते सुरक्षित राहण्यासाठी उन्हात योग्य प्रमाणापर्यंत (१०-१२% ओलावा) वाळवणे.
प्रक्रिया व प्रतवारी: शेतमालाची आकारानुसार व गुणवत्तेनुसार प्रतवारी करणे आणि पोत्यांमध्ये/करंड्यांमध्ये पॅकिंग करणे.
साठवणूक व विक्री : धान्य कीड-मुंग्यांपासून सुरक्षित राहावे म्हणून गोदाम/कोठारात साठवणे किंवा बाजारातील भावाचा अंदाज घेऊन थेट विक्री करणे.
ALSO READ: सर्वात फायदेशीर शेती व्यवसाय कोणता आहे? Most Profitable Farming Business
महत्त्वाची टीप: आधुनिक काळात शेतीतील मजुरांची टंचाई दूर करण्यासाठी टॅक्टर, पेरणी यंत्र, कोळपे आणि हार्वेस्टर यांसारख्या आधुनिक यंत्रांचा वापर वाढला आहे.
ALSO READ: पावसाळ्यात पिकांमध्ये बुरशी टाळण्यासाठी तज्ज्ञांचा सल्ला
Edited By- Dhanashri Naik

सर्व पहा

शिवलिंगासमोर तीनदा टाळ्या का वाजवतो? प्रत्येक टाळीमागील अर्थ जाणून घ्या

३ ऑगस्टपासून या ५ राशींचे नशीब बदलणार; ग्रहांचे नकारात्मक प्रभाव संपतील आणि शुभ दिवसांची सुरुवात होईल

रोज फक्त २ अंजीर खा आणि पाहा कमाल! हे ३ आरोग्यदायी फायदे तुम्हाला ठाऊक आहेत का?

आठवड्यातून दोनदा कोरफडीची वाफ घेऊन तेजस्वी आणि चमकदार त्वचा मिळवा, कसे ते जाणून घ्या

श्रावण महिन्यात पाले भाज्या खाण्यास मनाई का आहे?

सर्व पहा

रेल्वे प्रवास पूर्ण झाल्यावरही तिकिटाचा परतावा मिळू शकतो; पण हा लाभ कोणाला मिळतो?

तरुण तेजपाल यांना १० वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा, निकालाला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देणार

भारत आणि श्रीलंका यांच्यातील दोन कसोटी सामन्यांची मालिका १५ ऑगस्टपासून सुरू होणार; ७ ऑगस्ट रोजी तीन दिवसांचा सराव सामना

क्रिकेट दक्षिण आफ्रिकेने भारत दौऱ्याच्या वेळापत्रकात मोठा बदल केला; महिला संघ तीन टी२० आंतरराष्ट्रीय सामनेही खेळणार

१९ ऑगस्ट रोजी भारत आणि पाकिस्तान एकमेकांसमोर उभे ठाकतील, हॉकी विश्वचषक संघ जाहीर

पुढील लेख
Show comments