दिवाळीत किती दिवे लावावेत? हे दिवे कुठे लावले जातात? या परंपरेचे महत्त्व जाणून घ्या
दिवाळीचा सण प्रकाश, आनंद आणि सकारात्मकतेचे प्रतीक मानला जातो. या दिवशी घरे दिव्यांनी सजवण्याची परंपरा शतकानुशतके चालत आलेली आहे. असा विश्वास आहे की दिवे लावल्याने अंधार दूर होतो आणि जीवनात आनंद, समृद्धी, शांती आणि कल्याण येते. दिवाळीच्या रात्री, लोक आपल्या घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारापासून ते पूजास्थळ, अंगण, तुळशी चौरा आणि छतापर्यंत दिवे लावतात. चला जाणून घेऊया, दिवाळीत किती दिवे लावणे शुभ मानले जाते? ते घरात कुठे लावावेत आणि दिवे लावण्याशी कोणत्या धार्मिक श्रद्धा निगडित आहेत?
दिवाळीत किती दिवे लावणे शुभ मानले जाते?
दिवाळीत सर्व कुटुंबांसाठी किंवा परंपरांसाठी दिव्यांची कोणतीही निश्चित संख्या अनिवार्य नाही. दिव्यांची संख्या प्रदेश आणि धार्मिक श्रद्धेनुसार बदलू शकते. साधारणपणे, लोक ५, ११, २१, ५१ किंवा १०८ दिवे लावणे शुभ मानतात.
पृथ्वी, पाणी, अग्नी, वायू आणि आकाश या पाच तत्त्वांचे प्रतीक म्हणून पाच दिवे लावले जातात. हे दिवे प्रार्थनास्थळी, मुख्य प्रवेशद्वाराजवळ आणि घरातील प्रमुख ठिकाणी ठेवता येतात.
धार्मिक परंपरांमध्ये ११ हा अंक शुभ मानला जातो. काही समजुतींनुसार, हा अंक एकादश रुद्राशी देखील जोडला जातो.
२१ दिवे लावणे हे शुभशकुन, समृद्धी आणि सुस्थितीचे प्रतीक मानले जाते. अनेक कुटुंबे आपली घरे उजळण्यासाठी एवढे दिवे लावतात.
५१ हा अंक शक्ती उपासना आणि देवी परंपरेशी संबंधित आहे. काही कुटुंबांमध्ये या अंकात दिवे लावण्याची एक विशेष धार्मिक परंपरा आहे.
हिंदू धर्मात १०८ या संख्येला विशेष आध्यात्मिक महत्त्व आहे. हा अंक मंत्रोच्चार आणि विधी करण्यासाठी देखील वापरला जातो. काही लोक शांतता, सुख आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना म्हणून दिवाळीत १०८ दिवे लावतात.
दिवाळीत घरात दिवे कुठे लावावेत?
दिवाळीच्या संध्याकाळी घराच्या मुख्य दारावर दिवा लावणे विशेष शुभ मानले जाते. असा विश्वास आहे की दिव्यांनी सजवलेले दार हे देवी लक्ष्मीच्या स्वागताचे प्रतीक आहे. अनेक कुटुंबे दाराच्या दोन्ही बाजूंना दिवे लावतात आणि रांगोळीजवळही दिव्यांची सजावट करतात.
दिवाळीत लक्ष्मी आणि गणेशाची पूजा करताना देवस्थानी दिवा लावणे महत्त्वाचे मानले जाते. पूजेदरम्यान तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा लावून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि कल्याणासाठी प्रार्थना केली जाते. मंदिरात अखंड ज्योत प्रज्वलित ठेवण्याची परंपराही अनेक घरांमध्ये प्रचलित आहे.
हिंदू धर्मात तुळशीच्या रोपाला पवित्र आणि पूजनीय मानले जाते. दिवाळीच्या संध्याकाळी तुळशीच्या रोपाजवळ दिवा लावण्याची परंपरा आहे. यामुळे घरात सकारात्मकता आणि शांती येते, असा विश्वास आहे.
अंगण असलेल्या घरांमध्ये दिवाळीच्या रात्री घर दिव्यांनी सजवण्याची परंपरा खूप जुनी आहे. अंगणात दिव्यांची रांग लावल्याने घरात उत्सवाचे वातावरण निर्माण होते. रांगोळीच्या भोवतीही छोटे दिवे लावता येतात.
स्वयंपाकघर हे समृद्धी आणि समृद्धीची देवी अन्नपूर्णा यांच्याशी संबंधित आहे. त्यामुळे, काही कुटुंबे दिवाळीत स्वयंपाकघरात दिवे लावतात. हे अन्न आणि धान्याप्रती आदराचे प्रतीक आणि घरात निरंतर समृद्धीच्या इच्छेचे द्योतक मानले जाते.
दिवाळीत खिडक्या, बाल्कनी आणि बाहेरील भिंतींवर दिवे लावल्याने घर उजळून निघते. पारंपरिक मातीच्या दिव्यांसोबतच, लोक या ठिकाणी सजावटीच्या दिव्यांचाही वापर करतात.
दिवाळीच्या रात्री अनेक कुटुंबे आपल्या घरांच्या छतावर दिवे लावतात. पूर्वीच्या काळी, छतावर आणि उंच ठिकाणी दिवे लावल्याने निर्माण होणारा प्रकाश दूरवरूनही दिसायचा.
वास्तुशास्त्रानुसार, ईशान्य दिशा पूजा आणि आध्यात्मिक कार्यांसाठी महत्त्वाची मानली जाते. काही लोक या दिशेत दिवा देखील लावतात.
दिवाळीत देवी लक्ष्मीच्या पूजेदरम्यान तिजोरी, कपाट किंवा पैसे ठेवलेल्या इतर ठिकाणी दिवा लावण्याचीही परंपरा आहे. हे समृद्धी आणि आर्थिक स्थैर्याचे प्रतीक मानले जाते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
