शुक्रवार, 18 नोव्हेंबर 2022
  1. धर्म
  2. हिंदू
  3. हिंदू धर्माविषयी
Written By
Last Modified सोमवार, 9 मे 2022 (16:57 IST)

जाणून घ्या का घेतात सात फेरे, प्रत्येक वचन आहे खास

हिंदू धर्मात 16 संस्कार आहेत. यापैकी एक म्हणजे लग्नाचा संस्कार, म्हणजे जबाबदारी उचलणे. यामुळेच वधू-वर सात फेरे घेईपर्यंत लग्न पूर्ण मानले जात नाही. या सात फेऱ्यांचा स्वतःचा अर्थ आहे. प्रत्येक फेरीत वधू-वर वचन घेतात. हे सर्व वचन स्वतःमध्ये खास आहेत. विवाह हे जन्मानंतरचे नाते असल्याने हिंदू विवाहात सात फेऱ्यांना विशेष महत्त्व दिले गेले आहे.
 
सात फेऱ्या कशाला?
पण या सात फेऱ्या का घेतल्या जातात याचा कधी विचार केला आहे का? मान्यतेनुसार, 7 क्रमांकाचे मानवी जीवनात महत्त्वाचे स्थान आहे. वास्तविक, भारतीय संस्कृतीत 7 ऋषी, 7 ग्रह, 7 संगीत, 7 मंदिर किंवा प्रदक्षिणा, 7 तारे, 7 दिवस, सप्तपुरी, सप्तद्वीप, इंद्रधनुष्याचे 7 रंग, सप्त लोक, सूर्याचे सात घोडे इत्यादींचा उल्लेख आहे. त्याचप्रमाणे हिंदू विवाहांमध्ये फेऱ्यांची संख्या सात आहे.
 
या फेऱ्या आणि वचनांसह वधू-वर एकमेकांना सात जन्म एकत्र साथ देण्याचे वचनही देतात. या सात फेऱ्या हिंदू विवाहाच्या स्थिरतेचा मुख्य आधारस्तंभ मानल्या गेल्या आहेत.
 
वधू वराच्या डावीकडे का बसते?
अनेकवेळा प्रश्न विचारला जातो की पत्नीला नवऱ्याच्या डाव्या बाजूला का बसवले जाते? मान्यतेनुसार वधूला वामांगी असेही म्हणतात. वास्तविक वामांगी म्हणजे पतीची डावी बाजू. त्यामुळे सात फेरे घेतल्यावर प्रत्येक वचनानंतर वधू म्हणते की मला तुझ्या वामंगात येणे मान्य आहे, याचा अर्थ वधू वराच्या डाव्या बाजूला येण्यास तयार आहे.
 
प्रत्येक वचनाला विशेष अर्थ
सात फेऱ्यांना सप्तपदी असेही म्हणतात. वधू आणि वर प्रत्येक फेरीत दिलेले वचन पाळतात. पहिले वचन अन्न व्यवस्थेसाठी, तर दुसरे वचन शक्ती, आहार आणि संयम यासाठी घेतलं जातं. वधू तिसऱ्या फेरीत वराकडून पैशाच्या व्यवस्थापनाचे वचन घेते. तसेच चौथ्या फेरीत वधू-वर आध्यात्मिक सुखासाठी वचन घेतात. पाचवी फेरी पशुधनासाठी घेतली जाते. त्याच वेळी, सहाव्या फेरीत, वधू प्रत्येक ऋतूत योग्य जीवन जगण्याचे वचन देते. सातव्या फेरीत, वधू आपल्या पतीच्या मागे जाते आणि कायमचे सोबत चालण्याचे वचन देते.