Narasimha Jayanti 2026 : दरवर्षी वैशाख महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या चतुर्दशी तिथीला नृसिंह जयंतीचा उत्सव साजरा केला जातो. अशी श्रद्धा आहे की, याच दिवशी भगवान विष्णूंनी नरसिंहाच्या रूपात अवतार धारण केला होता. या अवतारात, भगवंतांनी अर्धा सिंह आणि अर्धा मानव असे रूप धारण करून दर्शन दिले. आपले भक्त प्रल्हाद यांचे रक्षण करण्यासाठी आणि हिरण्यकशिपू या राक्षसाचा वध करण्यासाठी भगवान विष्णूंनी हा अवतार धारण केला होता.
हा दिवस भगवान नरसिंहांना—म्हणजेच भगवान विष्णूंच्या उग्र रूपाला—समर्पित आहे. हा प्रसंग 'सत्याचा असत्यावर विजय' आणि 'भक्तांचे रक्षण' यांचे प्रतीक म्हणून साजरा केला जातो. या वर्षी नरसिंह जयंती ३० एप्रिल रोजी साजरी केली जाईल; ही तारीख वैशाख महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या चतुर्दशी तिथीलाच येते. हिंदू धर्मात नरसिंह जयंतीला अत्यंत विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी भक्त उपवास करतात आणि विशेष पूजा-अर्चा व धार्मिक विधी पार पाडतात. या उपवासाचे 'पारणे' दुसऱ्या दिवशी सूर्योदयांनंतर केले जाते. नरसिंह जयंती हा एक अत्यंत शुभ आणि पवित्र प्रसंग मानला जातो.
नृसिंह जयंती कधी
चतुर्दशी तिथी आरंभ: २९ एप्रिल २०२६, सायं. ७:५१
चतुर्दशी तिथी समाप्त: ३० एप्रिल २०२६, रात्री ९:१२
उत्सवाची तारीख (उदय तिथीनुसार): ३० एप्रिल २०२६ (गुरुवार)
नृसिंह जयंती पूजा विधी
सकाळी लवकर उठा, स्नान करा आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा.
पूजेचे स्थान स्वच्छ करा आणि पवित्र गंगाजलाने ते शुद्ध करून घ्या.
एका चौरंगावर किंवा आसनावर लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे वस्त्र अंथरा.
भगवान नरसिंहांची मूर्ती स्थापित करा.
जर भगवान नरसिंहांची मूर्ती उपलब्ध नसेल, तर त्याऐवजी तुम्ही भगवान विष्णूंची प्रतिमा (चित्र) स्थापित करू शकता.
पूजा सुरू करण्यापूर्वी, उपवास पाळण्याचा आणि पूजा संपन्न करण्याचा दृढ संकल्प (प्रतिज्ञा) करा.
भगवान नरसिंहांच्या मूर्तीला पंचामृताने (पाच पवित्र पदार्थांचे मिश्रण) स्नान घाला.
चंदन, कुंकू, हळद आणि गुलाल यांसारख्या वस्तू अर्पण करा.
त्यांना पिवळ्या किंवा लाल रंगाच्या वस्त्रांनी सजवा आणि पिवळ्या फुलांचा हार अर्पण करा.
भगवान नरसिंहांना फळे आणि मिष्टान्न—विशेषतः गूळ आणि भाजलेले हरभरे (फुटाणे)—यांचा नैवेद्य दाखवा.
पूजेच्या विधीमध्ये तुळशीच्या पानांचा समावेश आवर्जून करा.
तुपाचा दिवा प्रज्वलित करा.
भगवान नरसिंहांना समर्पित असलेल्या मंत्रांचा जप करा.
शेवटी भगवान नरसिंहांची आरती करा.
पूजेदरम्यान आपल्याकडून काही चुका किंवा त्रुटी राहिल्या असल्यास, त्याबद्दल क्षमा मागा.
आपल्या कुवतीनुसार गरीब आणि गरजू लोकांना दान करा.
नरसिंह जयंती मंत्र
ॐ उग्रं वीरं महाविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्। नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्यु मृत्युं नमाम्यहम्।।
ॐ नृम नरसिंहाय शत्रुबल विदीर्नाय नमः
ॐ नृम मलोल नरसिंहाय पूरय-पूरय
नृसिंह जयंती पौराणिक कथा
पौराणिक कथांनुसार, भगवान विष्णूंनी आपला भक्त प्रल्हाद याचे रक्षण करण्यासाठी 'नरसिंह' अवतार धारण केला होता. या अवतारात, भगवान नरसिंहांचे शरीर अर्धे मानवी आणि अर्धे सिंहाचे होते. हिरण्यकशिपूच्या अत्याचारांतून जगाची मुक्तता करण्यासाठी, ते सांयकाळी एका स्तंभातून प्रकट झाले.
हिरण्यकशिपूला घराच्या उंबरठ्यावर आपल्या मांडीवर घेऊन, त्यांनी आपल्या दोन्ही हातांच्या नखांनी त्याचे पोट विदीर्ण केले. हिरण्यकशिपूला असा वर मिळाला होता की, त्याचा मृत्यू कोणत्याही मानवाच्या किंवा प्राण्याच्या हातून होणार नाही; तसेच दिवसा किंवा रात्री, आणि कोणत्याही शस्त्राने किंवा हत्यारानेही त्याचा वध होणार नाही. याच कारणामुळे, भगवान हरींनी नरसिंहाचे हे अद्वितीय रूप धारण केले होते.
