रथ सप्तमी २०२६ ही रविवार, २५ जानेवारी २०२६ रोजी साजरी केली जाईल. ही तिथी हिंदू पंचांगानुसार माघ महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील सप्तमी तिथीवर आधारित आहे (ज्याला रथसप्तमी, माघ सप्तमी, भानु सप्तमी, अचला सप्तमी किंवा आरोग्य सप्तमी असेही म्हणतात). सप्तमी तिथी २४ जानेवारी २०२६ रात्री १२:३९ वाजता सुरू होईल आणि २५ जानेवारी २०२६ रात्री ११:१० वाजता संपेल. उदय तिथी (सूर्योदयाच्या आधारावर) असल्याने मुख्य दिवस २५ जानेवारी हाच मानला जातो.
काशी (वाराणसी) मध्ये कशी साजरी केली जाते?
वाराणसीमध्ये रथ सप्तमीला विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी गंगा नदीत अरुणोदय काळात स्नान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. हजारो भक्त गंगाघाटावर स्नान करून सूर्यदेवाला अर्घ्य देतात. काशीतील सूर्यकुंड किंवा दशाश्वमेध घाट येथे मोठ्या प्रमाणात पूजा-अर्चना होते. येथे सूर्य मंदिरात विशेष पूजा आणि हवन केले जाते. काशीमध्ये या दिवशी सूर्यदेवाच्या जन्माची कथा सांगितली जाते आणि दान-पुण्य केले जाते. काशीमध्ये रथ सप्तमीला सूर्य जयंती म्हणूनही साजरे केले जाते.
रथ सप्तमी २०२६ शुभ मुहूर्त
स्नान मुहूर्त (अरुणोदय स्नान): सकाळी ५:२६ ते ७:१३ (सुमारे १ तास ४७ मिनिटे). हा काळ अत्यंत शुभ आहे, कारण यात स्नान केल्याने सर्व रोग दूर होतात.
सूर्योदय / अर्घ्यदान मुहूर्त: सकाळी अंदाजे ७:१३ वाजता (सूर्याला अर्घ्य देण्याचा मुख्य वेळ).
पूजा मुहूर्त: सूर्योदयानंतर सकाळी ७:१५ ते ९:०० पर्यंत (किंवा दिवसभर शुभ योग असल्यास).
रथ सप्तमी २०२६ पूजा विधी (संक्षिप्त पद्धत)
सकाळी ब्रह्म मुहूर्तात उठून स्वच्छ स्नान करा (शक्यतो गंगा/पवित्र नदीत, अन्यथा घरात).
स्वच्छ लाल/पिवळे कपडे घाला.
पूर्व दिशेला तोंड करून सूर्यदेवाची मूर्ती किंवा चित्र समोर ठेवा.
तांब्याच्या लोट्यात पाणी, अक्षता, रोळी, लाल फुले घेऊन अर्घ्य द्या (पाणी सूर्याकडे ओतताना १२ आदित्यांचे नाव घ्या) किंवा ॐ ह्रां ह्रीं ह्रौं सः सूर्याय नमः मंत्राचा जप करा.
आदित्य हृदय स्तोत्र, सूर्य अष्टक, सूर्य कवच किंवा सूर्य चालीसा पठन करा.
तुपाचा दिवा, धूप, अगरबत्ती, लाल फुले, फळे, मिठाई अर्पण करा.
सूर्याला रथाची आकृती (चित्र किंवा मातीची) काढून पूजा करा.
व्रत किंवा उपवास ठेवा (फलाहार किंवा एकभुक्त).
गरीबांना गूळ, तांदूळ, तांबे, लाल कपडे, गव्हाचे धान्य दान करा.
रथ सप्तमी महत्त्व
रथ सप्तमीला सूर्यदेवाच्या जन्मदिन म्हणून साजरे केले जाते. या दिवशी सूर्यदेव सात घोड्यांच्या रथावरून उत्तरायणाकडे प्रवास सुरू करतात, म्हणून हिवाळा संपतो आणि उन्हाळा सुरू होतो असे मानले जाते.
पूजा केल्याने आरोग्य, दीर्घायुष्य, यश, संपत्ती आणि पापांचा नाश होतो.
विशेषतः त्वचा रोग, डोळ्यांचे विकार, रक्त विकार दूर होतात.
आदित्य हृदय स्तोत्र पठन केल्याने सर्व संकटांपासून मुक्ती मिळते (रामायणात श्रीरामाला वशिष्ठ ऋषींनी हे स्तोत्र सांगितले).
दान-पुण्यासाठी सूर्यग्रहणाइतके शुभ मानले जाते.
