कृष्णाला का दाखवतात 56 व्यंजनाचा नैवेद्य

56 bhog
श्री श्रीकृष्णाने इंद्राच्या प्रकोपाने ब्रजवासींना वाचवण्यासाठी गोवर्धन पर्वत सतत 7 दिवस स्वत:च्या डोक्यावर उचलून ठेवले होते. एवढेच नव्हे तर या 7 दिवसात श्री-कृष्ण उपाशी होते. ते पाण्याची एक थेंब देखील प्यायले नव्हते. यानंतर गावकर्‍यांनी त्यांना 7 दिवस आणि 8 पहर या हिशोबाने 7X8=56 प्रकाराचे व्यंजन बनवून खाऊ घातले, तेव्हापासून '56 भोग' परंपरा सुरू झाली.
56 सख्या आहे 56 भोग
मान्यतेप्रमाणे गौलोकात श्रीकृष्ण राधिकासोबत एका दिव्य कमळावर विराजित होते, ज्या कमळावर ते विराजित होतात त्या कमळाच्या 3 थरांमध्ये 56 पाकळ्या असतात. प्रथम थरात 8, दुसर्‍यात 16 आणि तिसर्‍यात 32 पाकळ्या असतात. आणि प्रत्येक पाकळीवर एक प्रमुख सखीसह मध्ये प्रभू विराजित असतात. येथे 56 संख्येचा हाच अर्थ आहे. 56 भोगामुळे श्रीकृष्ण आपल्या सखींसह तृप्त होतात.

जेव्हा गोपिकांनी श्रीकृष्णाला भेट दिली 56 भोगाची
श्रीमद्भागवत कथेनुसार कृष्णाच्या गोपिकांनी त्यांना पती रूपात प्राप्त करण्यासाठी 1 महिन्यापर्यंत यमुनेत सकाळी न केवळ स्नान केले बलकी कात्यायिनी देवीची पूजा -अर्चना देखील केली. तेव्हा श्रीकृष्णाने त्यांची मनोकामना पूर्तीसाठी सहमती दर्शवली. तेव्हा व्रत समाप्ती आणि मनोकामना पूर्ण झाल्यावर गोपिकांनी 56 भोगाचे आयोजन केले होते.
56 भोगाचे गणित
सहा रस किंवा स्वाद अर्थात कडू, तिखट, कसैला, अम्ल, नमकीन आणि गोड याच्या मेळ करून 56 प्रकाराचे व्यंजन तयार करता येतात. अर्थात ते सर्व पदार्थ जे देवाला अर्पित करता येतात.

56 भोगात सामील व्यंजनांचे नावे
भात, सूप (डाळ), प्रलेह (चटनी), सदिका (कढी), दधिशाकजा (दह्याची शाकाची कढी), सिखरिणी (शिकरण), अवलेह (सरबत), बालका (बाटी), इक्षु खेरिणी (मोरब्बा), त्रिकोण (शर्करा युक्त), बटक (वडा), मधु शीर्षक (मठरी), फेणिका (फेणी), परिष्टाश्च (पूरी), शतपत्र (खजला), सधिद्रक (घेवर), चक्राम (मालपुआ), चिल्डिका (चोला), सुधाकुंडलिका (जिलबी), धृतपूर (मेसू), वायुपूर (रसगुल्ला), चन्द्रकला (पाकातली), दधि (महारायता), स्थूली (थुली), कर्पूरनाड़ी (लवंगपुरी), खंड मंडल (पाकातले शंकरपाळे), गोधूम (सांजा), परिखा, सुफलाढय़ा (बडीशेप युक्त), दधिरूप (बिलसारू), मोदक (लाडू), शाक (साग), सौधान (लोणचे), मंडका (मोठ), पायस (खीर), दधि (दही), गोघृत, हैयंगपीनम (लोणी), मंडूरी (साय), कूपिका, पर्पट (पापड), शक्तिका (सीरा), लसिका (लस्सी), सुवत, संघाय (मोहन), सुफला (सुपारी), सिता (वेलची), फळं, तांबूल, मोहन भोग, लवण, कषाय, मधुर, तिक्त, कटु, अम्ल।


यावर अधिक वाचा :

राशिभविष्य

महाशिवरात्रीला आज ‘शश योग’

महाशिवरात्रीला आज ‘शश योग’
महाशिवरात्रीच्या निमित्ताने आज एक विशेष योग जुळून आला आहे. तब्बल ५९ वर्षांनतर आज ...

श्रीशिवशंकर द्वादश नामावली

श्रीशिवशंकर द्वादश नामावली
महादेवाचे अनेक मंत्र, श्लोक, स्रोत, चालीसा आणि अष्टक उपलब्ध आहेत परंतू हे महाशिवरात्रीला ...

12 ज्योतिर्लिंग ज्यात आहे महादेवाचा वास

12 ज्योतिर्लिंग ज्यात आहे महादेवाचा वास
Kashi Vishwanath काशी विश्वनाथ मंदिराला वाराणसीचं स्वर्ग मंदिर असे देखील म्हटलं जातं. ...

शिवचरित्रातून काय घ्यावे?

शिवचरित्रातून काय घ्यावे?
छत्रपती शिवाजीराजांच्या जन्माला जवळ जवळ चारशे वर्षे होत आली तरी त्यांची कीर्ती, त्यांची ...

महाशिवरात्री: महादेवाला प्रसन्न करण्यासाठी काय करावे- काय ...

महाशिवरात्री: महादेवाला प्रसन्न करण्यासाठी काय करावे- काय टाळावे
महाशिवरात्रीच्या दिवशी महादेवाची पूजा केल्याने सर्व मनोकामना पूर्ण होतात. या दिवशी काय ...

फक्त राहुल गांधी हेच काँग्रेसला वाचवू शकतात

फक्त राहुल गांधी हेच काँग्रेसला वाचवू शकतात
20- काँग्रेसला उभारी देण्यासाठी पक्षाचा अध्यक्ष लोकशाही पद्धतीने निवडला पाहिजे असे माजी ...

'हाच' खरा सर्वधर्म समभाव, मठाने मु्स्लिम युवकाला मुख्य ...

'हाच' खरा सर्वधर्म समभाव, मठाने मु्स्लिम युवकाला मुख्य पूजारी नेमले
उत्तर कर्नाटकातील हुबळी जिल्ह्यातील गदग येथे लिंगायत धर्माने धर्म परंपरेला छेद देत ...

बाप्परे, चक्क साबणाची किंमत लाख रुपयांमध्ये

बाप्परे, चक्क साबणाची किंमत लाख रुपयांमध्ये
सामान्यपणे बाजारात १० रुपयांपासून १ हजारपर्यंतच्या किंमतीचे साबण बाजारात मिळतात. परंतु एक ...

शिवेंद्रसिंहराजे भोसले यांची प्रकृती ठणठणीत

शिवेंद्रसिंहराजे भोसले यांची प्रकृती ठणठणीत
छत्रपती घराण्यातील सातारा-जावलीचे आमदार शिवेंद्रसिंहराजे भोसले यांची प्रकृती अचानक ...

भीमा-कोरेगाव प्रकरणी पवार यांना समन्स बजावा

भीमा-कोरेगाव प्रकरणी पवार यांना समन्स बजावा
भीमाकोरेगाव हिंसाचार प्रकरणी साक्ष नोंदविण्यासाठी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार ...