इतिहास आणि निसर्गाची आवड असेल तर दिवाळीत अजिंठा-वेरूळची सहल ठरवा; जाण्यापूर्वी ही माहिती वाचा
Maharashtra Tourism : दिवाळीच्या सुट्ट्यांमध्ये इतिहास, वास्तुकला आणि निसर्गाचा सुंदर संगम अनुभवायचा असेल, तर अजिंठा आणि वेरूळ ही अत्यंत उत्तम निवड आहे.
छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) जवळील या दोन्ही ऐतिहासिक लेण्या जागतिक वारसा स्थळ म्हणून ओळखल्या जातात. जर तुम्ही दिवाळीत येथे जाण्याचा प्लॅन करत असाल, तर प्रवासाला निघण्यापूर्वी खालील महत्त्वाची माहिती नक्की जाणून घ्या:
१. अजिंठा लेण्या (Ajanta Caves)
वैशिष्ट्य: अजिंठा येथील ३० लेण्या प्रामुख्याने बौद्ध धर्माशी संबंधित असून, त्यातील भित्तीचित्रे (Paintings) आणि शिल्पकला जगप्रसिद्ध आहेत.
निसर्ग सौंदर्य: वाघूर नदीच्या वळणावर, डोंगराच्या कुशीत यू-आकारात (Horseshoe shape) वसलेल्या या लेण्यांच्या सभोवतालचा परिसर अत्यंत निसर्गरम्य आहे.
अनोखी गोष्ट: लेण्यांमधील चित्रे अंधारात स्पष्ट दिसावीत यासाठी विजेचा प्रकाश वापरला जातो, पण ऐतिहासिक चित्रांच्या जतन-संवर्धनासाठी फोटोग्राफी करताना फ्लॅश वापरण्यास सक्त मनाई आहे.
२. वेरूळ लेण्या (Ellora Caves)
वैशिष्ट्य: वेरूळ येथे एकूण ३४ मुख्य लेण्या असून त्यात बौद्ध (१-१२), हिंदू (१३-२९), आणि जैन (३०-३४) या तीनही धर्मांचा अद्भुत संगम पाहायला मिळतो.
मुख्य आकर्षण: १६ क्रमांकाचे 'कैलास मंदिर'. हे संपूर्ण मंदिर एकाच प्रचंड खडकातून वरून खाली अशा पद्धतीने कोरले गेले आहे. प्राचीन भारतीय अभियांत्रिकी आणि वास्तुकलेचा हा एक अद्भूत चमत्कार मानला जातो.
जाण्यापूर्वी लक्षात ठेवावयाच्या महत्त्वाच्या गोष्टी
बंद असण्याचे वार
अजिंठा लेण्या: दर सोमवारी बंद असतात.
वेरूळ लेण्या: दर मंगळवारी बंद असतात.(प्रवासाचे नियोजन करताना हे वार आवर्जून लक्षात ठेवा, जेणेकरून तुमचा वेळ वाया जाणार नाही.)
प्रवास आणि नियोजन
मुक्काम: छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) शहरात मुक्काम करणे सोयीचे पडेल. शहरातून दोन्ही ठिकाणी जाण्यासाठी एसटी बसेस, टॅक्सी आणि खासगी वाहने सहज उपलब्ध होतात.
अंतर:छत्रपती संभाजीनगर ते वेरूळ: सुमारे ३० किमी (जवळपास ४५ मिनिटे ते १ तास)
छत्रपती संभाजीनगर ते अजिंठा: सुमारे १०० किमी (जवळपास २ ते २.५ तास)
तिकिटे आणि बुकिंग
लेण्यांच्या प्रवेशासाठी ऑनलाइन तिकीट बुकिंग (ASI Portal) करणे अधिक सोयीचे आणि फायदेशीर ठरते. यामुळे रांगेत उभे राहण्याचा वेळ वाचतो.
पायपीट आणि खबरदारी
दोन्ही ठिकाणी फिरण्यासाठी बरीच पायपीट करावी लागते. त्यामुळे सखल आणि आरामदायी शूज वापरा.
सोबत पाण्याची बाटली, टोपी आणि सनग्लासेस नक्की ठेवा.
अजिंठा लेण्यांपर्यंत मुख्य पार्किंगवरून जाण्यासाठी प्रशासनाच्या विशेष ई-बसेस (Eco-friendly buses) चालवल्या जातात.
जवळील इतर पर्यटन स्थळे
जर तुमच्याकडे अतिरिक्त वेळ असेल, तर छत्रपती संभाजीनगरजवळील पुढील ठिकाणीही भेट देऊ शकता:
देवगिरी किल्ला (दौलताबाद): भेदता न येणारा ऐतिहासिक आणि अजिंक्य किल्ला.
बीबी का मर्कबरा: महाराष्ट्राचा 'ताजमहाल' म्हणून ओळखली जाणारी वास्तू.
पंचक्की: प्राचीन जल-अभियांत्रिकीचा सुंदर नमुना.
घृष्णेश्वर मंदिर: १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक पवित्र स्थान (वेरूळ लेण्यांच्या अगदी जवळ).
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
