नवरात्रीत वज्रेश्वरी देवीच्या दर्शनाला जात असाल, तर मंदिराचा इतिहास आणि जवळची प्रेक्षणीय स्थळे जाणून घ्या
Maharashtra Tourism : श्री वज्रेश्वरी योगिनी देवी हे महाराष्ट्रातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यात वसलेले एक प्रसिद्ध आणि जागृत शक्तिपीठ आहे. तानसा नदीच्या काठी आणि मंदाकिनी डोंगराच्या पायथ्याशी हे मंदिर वसलेले आहे.
तसेच नवरात्र चैत्र व आश्विन, रामनवमी, वैशाख महिन्याची पालखी मिरवणूक इत्यादींना विशेष गर्दी असते. मंदिरात ५२ दगडी पायऱ्या चढून जावे लागते; एका पायरीवर सोन्याचा कासव (कूर्म अवतार) कोरलेला आहे. गाभाऱ्यात मुख्य वज्रेश्वरी देवी (पार्वतीचे रूप), रेणुका माता आणि महाकाली यांच्या मूर्ती आहे. परिसरात गणपती, हनुमान, दत्त, महादेव इत्यादींची छोटी मंदिरेही आहे.
मंदिराचा इतिहास आणि पौराणिक कथा
पौराणिक कथा: पौराणिक कथेनुसार, कालकासूर नावाच्या असुराचा संहार करण्यासाठी देवी पार्वतीने 'वज्रेश्वरी' रूप धारण केले होते. इंद्राने टाकलेले वज्र रोखून धरल्याने आणि इंद्राची शक्ती पुनर्स्थापित केल्याने या देवीला 'वज्रेश्वरी' हे नाव प्राप्त झाले.
ऐतिहासिक महत्त्व (पेशवेकालीन निर्मिती): सध्याचे मंदिर हे चिमाजी आप्पा (श्रीमंत बाजीराव पेशवे यांचे बंधू) यांनी १८ व्या शतकात बांधले. वसईच्या लढाईत पोर्तुगीजांविरुद्ध विजय मिळवल्यास मंदिर बांधण्याचा नवस त्यांनी वज्रेश्वरी देवीला केला होता. वसई किल्ला जिंकल्यानंतर १७३९ मध्ये चिमाजी आप्पांनी हे भव्य गडकोटासारखे मंदिर उभारले.
दर्शन आणि मंदिराची माहिती
मंदिर रचना: मंदिर एका टेकडीवर असून तिथे पोहोचण्यासाठी ५२ पायऱ्या चढून जावे लागते. मंदिराचे प्रवेशद्वार एखाद्या किल्ल्याच्या बुरुजासारखे भक्कम आहे.
गर्भगृह: गर्भगृहात वज्रेश्वरी देवीची मुख्य मूर्ती आहे. तिच्या बाजूला रेणुका देवी आणि कालिका देवी यांच्याही मूर्ती विराजमान आहेत.
दर्शनाची वेळ: सकाळी ६:०० ते रात्री ९:०० वाजेपर्यंत. (सकाळची आणि संध्याकाळची आरती विशेष आकर्षण असते).
प्रमुख उत्सव: नवरात्रोत्सव, चैत्र जत्रा आणि कोजागिरी पौर्णिमा येथे मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते.
जवळची प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळे
गरम पाण्याचे कुंड-मंदिराच्या अगदी जवळ गणेशपुरी आणि वज्रेश्वरी परिसरात नैसर्गिक गंधकयुक्त गरम पाण्याचे कुंड आहे. या पाण्यात स्नान केल्याने त्वचारोग बरे होतात अशी श्रद्धा आहे.
स्वामी नित्यानंद महाराज आश्रम गणेशपुरी- वज्रेश्वरीपासून २ किमी अंतरावर गणेशपुरी येथे स्वामी नित्यानंद महाराजांचे प्रसिद्ध अध्यात्मिक केंद्र आणि समाधी मंदिर आहे.
तानसा धरण आणि अभयारण्य- निसर्गप्रेमींसाठी आणि वीकेंडला भेट देण्यासाठी उत्तम ठिकाण (सुमारे २५-३० किमी).
अमलोली आणि अकलोली कुंड-वेगवेगळ्या तापमानाचे पाण्याचे कुंड आणि शांत निसर्गरम्य परिसर.
वसई किल्ला (बेसिन फोर्ट)-सुमारे ३०-४० किमी; पोर्तुगीज-मराठा इतिहासाशी संबंधित.
श्री वज्रेश्वरी योगिनी देवी मंदिर ठाणे जावे कसे?
रेल्वेने: मध्य रेल्वेवरील कल्याण किंवा ठाणे स्टेशनवरून आणि पश्चिम रेल्वेवरील वसई रोड स्टेशनवरून वज्रेश्वरीसाठी थेट एसटी बसेस आणि टॅक्सी उपलब्ध आहे.
रस्त्याने: ठाणे, भिवंडी आणि मुंबईहून राज्य महामार्गाने सहज जाता येते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
मंदिराचा इतिहास आणि पौराणिक कथा
पौराणिक कथा: पौराणिक कथेनुसार, कालकासूर नावाच्या असुराचा संहार करण्यासाठी देवी पार्वतीने 'वज्रेश्वरी' रूप धारण केले होते. इंद्राने टाकलेले वज्र रोखून धरल्याने आणि इंद्राची शक्ती पुनर्स्थापित केल्याने या देवीला 'वज्रेश्वरी' हे नाव प्राप्त झाले.
ऐतिहासिक महत्त्व (पेशवेकालीन निर्मिती): सध्याचे मंदिर हे चिमाजी आप्पा (श्रीमंत बाजीराव पेशवे यांचे बंधू) यांनी १८ व्या शतकात बांधले. वसईच्या लढाईत पोर्तुगीजांविरुद्ध विजय मिळवल्यास मंदिर बांधण्याचा नवस त्यांनी वज्रेश्वरी देवीला केला होता. वसई किल्ला जिंकल्यानंतर १७३९ मध्ये चिमाजी आप्पांनी हे भव्य गडकोटासारखे मंदिर उभारले.
मंदिर रचना: मंदिर एका टेकडीवर असून तिथे पोहोचण्यासाठी ५२ पायऱ्या चढून जावे लागते. मंदिराचे प्रवेशद्वार एखाद्या किल्ल्याच्या बुरुजासारखे भक्कम आहे.
गर्भगृह: गर्भगृहात वज्रेश्वरी देवीची मुख्य मूर्ती आहे. तिच्या बाजूला रेणुका देवी आणि कालिका देवी यांच्याही मूर्ती विराजमान आहेत.
दर्शनाची वेळ: सकाळी ६:०० ते रात्री ९:०० वाजेपर्यंत. (सकाळची आणि संध्याकाळची आरती विशेष आकर्षण असते).
प्रमुख उत्सव: नवरात्रोत्सव, चैत्र जत्रा आणि कोजागिरी पौर्णिमा येथे मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते.
जवळची प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळे
गरम पाण्याचे कुंड-मंदिराच्या अगदी जवळ गणेशपुरी आणि वज्रेश्वरी परिसरात नैसर्गिक गंधकयुक्त गरम पाण्याचे कुंड आहे. या पाण्यात स्नान केल्याने त्वचारोग बरे होतात अशी श्रद्धा आहे.
स्वामी नित्यानंद महाराज आश्रम गणेशपुरी- वज्रेश्वरीपासून २ किमी अंतरावर गणेशपुरी येथे स्वामी नित्यानंद महाराजांचे प्रसिद्ध अध्यात्मिक केंद्र आणि समाधी मंदिर आहे.
अमलोली आणि अकलोली कुंड-वेगवेगळ्या तापमानाचे पाण्याचे कुंड आणि शांत निसर्गरम्य परिसर.
वसई किल्ला (बेसिन फोर्ट)-सुमारे ३०-४० किमी; पोर्तुगीज-मराठा इतिहासाशी संबंधित.
श्री वज्रेश्वरी योगिनी देवी मंदिर ठाणे जावे कसे?
रेल्वेने: मध्य रेल्वेवरील कल्याण किंवा ठाणे स्टेशनवरून आणि पश्चिम रेल्वेवरील वसई रोड स्टेशनवरून वज्रेश्वरीसाठी थेट एसटी बसेस आणि टॅक्सी उपलब्ध आहे.
रस्त्याने: ठाणे, भिवंडी आणि मुंबईहून राज्य महामार्गाने सहज जाता येते.
