सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांमध्ये वसलेले ''भवानी माता मंदिर प्रतापगड'' सातारा
Maharashtra Tourism : प्रतापगड भवानी माता मंदिर हे महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वरजवळ असलेल्या ऐतिहासिक प्रतापगड किल्ल्यावर वसलेले अत्यंत पवित्र आणि ऐतिहासिक स्थान आहे.
प्रतापगड किल्ल्यावरील भवानी माता मंदिर हे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापन केलेले अत्यंत पवित्र आणि ऐतिहासिक स्थळ आहे. हे मंदिर महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वरजवळ सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांमध्ये वसलेले आहे.
इतिहास आणि स्थापनास्थापना
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी इ.स. १६६१ मध्ये या मंदिराची स्थापना केली. श्री छत्रपती शिवाजी महाराज तुळजापूरच्या तुळजाभवानी देवीचे परमभक्त होते. परंतु, राजकीय आणि युद्धाच्या परिस्थितीमुळे दरवेळी तुळजापूरला जाणे शक्य होत नव्हते. त्यामुळे त्यांनी प्रतापगडावरच भवानी मातेच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली.
मूर्तीची वैशिष्ट्ये
या मंदिरातील भवानी मातेची मूर्ती नेपाळमधील गंडकी नदीतून आणलेल्या शालिग्राम शिळेपासून घडवण्यात आली आहे. मूर्ती अष्टभुजा (आठ हात असलेली) असून महिषासुरमर्दिनीच्या रूपात आहे.
मंदिराची रचना आणि परिसरस्थापत्यशैली
मंदिर पारंपरिक लाकडी आणि दगडी कामात बांधलेले असून अतिशय प्रसन्न आणि शांत आहे.मंदिरासमोर लाकडी खांबांचा एक सुंदर सभामंडप आहे.
इतर आकर्षणे:
मंदिराच्या परिसरात छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वापरलेली ऐतिहासिक तलवार आणि इतर अवशेष जपून ठेवण्यात आले आहे. तसेच अश्विन महिन्यातील नवरात्रीत येथे मोठा उत्सव साजरा केला जातो. देवीची घटस्थापना, छबिना, आणि धार्मिक विधी पारंपरिक पद्धतीने पार पडतात.या काळात देशभरातून आणि महाराष्ट्रातून हजारो भाविक आणि इतिहासप्रेमी देवीच्या दर्शनासाठी प्रतापगडावर येतात. येथे दर्शन घेतल्याने शिवरायांच्या श्रद्धेचा आणि हिंदवी स्वराज्याच्या इतिहासाचा अनुभव येतो.
कसे पोहोचावे?
महाबळेश्वरपासून सुमारे २४ किमी आणि साताऱ्यापासून सुमारे ९० किमी अंतरावर प्रतापगड आहे.
महाबळेश्वर किंवा वाई येथून बस, खासगी टॅक्सी किंवा गाड्यांनी गडाच्या पायथ्यापर्यंत जाता येते.
पायथ्याशी गाडी पार्क केल्यानंतर गडावरील मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी साधारण ४०० ते ५०० पायऱ्या चढाव्या लागतात.
कसे पोहोचाल?
भेट देण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी – हवामान छान, दृश्य स्पष्ट.
नवरात्रीत विशेष उत्सव आणि गर्दी असते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
