कमवा लाखांचे उत्पन्न: शिंगाडा लागवड संपूर्ण मार्गदर्शन!
शिंगाड्याची लागवड ही प्रामुख्याने तलाव, तळी किंवा पाण्याचा साठा असलेल्या दलदलीच्या जमिनीत केली जाते. हे एक अत्यंत फायदेशीर आणि कमी खर्चात चांगले उत्पन्न देणारे पीक आहे. शिंगाडा लागवडीची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.....
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: उष्ण आणि दमट हवामान शिंगाड्याच्या वाढीसाठी उत्तम असते.
जमीन/तलाव: ज्या तलावामध्ये किंवा शेतात वर्षभर किंवा किमान ६ ते ८ महिने पाणी साचून राहते (१.५ ते ६ फूट खोल पाणी), अशी जागा योग्य ठरते. चिकणमाती किंवा गाळाची जमीन शिंगाड्यासाठी सर्वोत्तम मानली जाते.
२. सुधारित वाण
हिरवा शिंगाडा: याचा आकार मोठा असतो आणि गर गोड असतो.
लाल / लाल-जांभळा शिंगाडा: याचे उत्पादन चांगले मिळते आणि बाजारात मागणी असते.
काळा शिंगाडा: स्थानिक पातळीवर प्रसिद्ध असणाऱ्या जाती.
३. रोपवाटिका व लागवडीची वेळ
रोपवाटिका : जानेवारी ते फेब्रुवारी महिन्यात जुने शिंगाडे (बियाणे) पाण्याने भरलेल्या लहान खड्ड्यांमध्ये टाकून रोपे तयार केली जातात.
लागवडीची वेळ: जून ते जुलै (पावसाळ्याच्या सुरुवातीला) रोपे तलावात किंवा साचलेल्या पाण्यात पुनर्लागवडीसाठी तयार होतात.
४. लागवड पद्धत
मे-जून महिन्यात तलावातील तण आणि कचरा पूर्णपणे काढून तलाव स्वच्छ करावा.
जुलै महिन्यात तयार झालेली रोपे तलावात १ ते १.५ मीटरच्या अंतरावर लावली जातात.
रोपांची मुळे तलावाच्या तळाशी असलेल्या चिखलात व्यवस्थित रुजवली जातात.
५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
शिंगाड्याला वेगळे सिंचन करण्याची गरज नसते; फक्त तलावातील पाण्याची पातळी १.५ ते ३ फूट कायम राहील याची काळजी घ्यावी लागते.
गरजेनुसार शेणखत किंवा योग्य प्रमाणात एनपीके (NPK) खतांचा वापर चिखलात मिसळून केला जातो.
६. काढणी आणि उत्पादन
काढणी: ऑक्टोबर ते जानेवारी या काळात शिंगाड्याची काढणी टप्प्याटप्प्याने (दर ८-१० दिवसांनी) केली जाते.
उत्पादन: योग्य व्यवस्थापन केल्यास प्रति हेक्टरी सुमारे ८ ते १२ टन (८० ते १२० क्विंटल) ताजे शिंगाडे मिळतात.
शिंगाडा शेतीचे फायदे:
पडीक किंवा साचलेल्या पाण्याचा योग्य वापर होतो.
कीटकनाशके आणि खतांचा खर्च अतिशय कमी असतो.
नवरात्री आणि सणासुदीच्या काळात शिंगाड्याला बाजारात मोठी मागणी आणि चांगला भाव मिळतो.
हवामान: उष्ण आणि दमट हवामान शिंगाड्याच्या वाढीसाठी उत्तम असते.
जमीन/तलाव: ज्या तलावामध्ये किंवा शेतात वर्षभर किंवा किमान ६ ते ८ महिने पाणी साचून राहते (१.५ ते ६ फूट खोल पाणी), अशी जागा योग्य ठरते. चिकणमाती किंवा गाळाची जमीन शिंगाड्यासाठी सर्वोत्तम मानली जाते.
२. सुधारित वाण
हिरवा शिंगाडा: याचा आकार मोठा असतो आणि गर गोड असतो.
लाल / लाल-जांभळा शिंगाडा: याचे उत्पादन चांगले मिळते आणि बाजारात मागणी असते.
काळा शिंगाडा: स्थानिक पातळीवर प्रसिद्ध असणाऱ्या जाती.
३. रोपवाटिका व लागवडीची वेळ
रोपवाटिका : जानेवारी ते फेब्रुवारी महिन्यात जुने शिंगाडे (बियाणे) पाण्याने भरलेल्या लहान खड्ड्यांमध्ये टाकून रोपे तयार केली जातात.
लागवडीची वेळ: जून ते जुलै (पावसाळ्याच्या सुरुवातीला) रोपे तलावात किंवा साचलेल्या पाण्यात पुनर्लागवडीसाठी तयार होतात.
मे-जून महिन्यात तलावातील तण आणि कचरा पूर्णपणे काढून तलाव स्वच्छ करावा.
जुलै महिन्यात तयार झालेली रोपे तलावात १ ते १.५ मीटरच्या अंतरावर लावली जातात.
रोपांची मुळे तलावाच्या तळाशी असलेल्या चिखलात व्यवस्थित रुजवली जातात.
५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
शिंगाड्याला वेगळे सिंचन करण्याची गरज नसते; फक्त तलावातील पाण्याची पातळी १.५ ते ३ फूट कायम राहील याची काळजी घ्यावी लागते.
गरजेनुसार शेणखत किंवा योग्य प्रमाणात एनपीके (NPK) खतांचा वापर चिखलात मिसळून केला जातो.
६. काढणी आणि उत्पादन
काढणी: ऑक्टोबर ते जानेवारी या काळात शिंगाड्याची काढणी टप्प्याटप्प्याने (दर ८-१० दिवसांनी) केली जाते.
उत्पादन: योग्य व्यवस्थापन केल्यास प्रति हेक्टरी सुमारे ८ ते १२ टन (८० ते १२० क्विंटल) ताजे शिंगाडे मिळतात.
पडीक किंवा साचलेल्या पाण्याचा योग्य वापर होतो.
कीटकनाशके आणि खतांचा खर्च अतिशय कमी असतो.
नवरात्री आणि सणासुदीच्या काळात शिंगाड्याला बाजारात मोठी मागणी आणि चांगला भाव मिळतो.
