Gold Powder Scam तुमच्या सोन्यात कशी मिसळली जातेय 'चिनी गोल्ड पावडर'; पारंपारिक चाचण्यांनाही बसतोय फटका!
धनत्रयोदशीच्या पार्श्वभूमीवर एक मोठा खुलासा—सोने खरेदी करण्यापूर्वी सावध व्हा!
सोन्याच्या चकाकीमागे एक फसवणुकीचा प्रकार दडलेला आहे—भेसळीची अशी एक अत्यंत प्रगत पद्धत, जी आधुनिक यंत्रसामग्री आणि हॉलमार्किंग प्रक्रियेलाही चकवू शकते. चीनमधून आयात केलेली एक रहस्यमय 'रासायनिक पावडर' सराफा बाजारात उघडपणे विकली जात असून, आता तिचा वापर दागिने बनवताना मोठ्या प्रमाणावर केला जात आहे. सोन्याच्या निम्म्या किमतीत मिळणारी ही पावडर शुद्ध सोन्यात इतक्या अचूकपणे मिसळली जाते की, खरेदी करताना ग्राहकांची फसवणूक होते आणि नंतर जेव्हा ते सोने विकायला जातात, तेव्हा त्यांना मोठे आर्थिक नुकसान सोसावे लागते. इतकेच काय, तर स्वतः सुवर्ण व्यापारीही आपण फसवले जात असल्याचे अनुभवत आहेत. धनत्रयोदशीच्या काळात सोन्याची मोठी उलाढाल होत असल्याने, ग्राहकांनी सोने खरेदी करताना अत्यंत सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.
यंत्रे आणि पारंपरिक चाचणी पद्धतींना चकवा
उद्योगातील जाणकारांच्या मते, ही चिनी पावडर विकणारे मध्यस्थ बाजारात सक्रिय आहेत. ही पावडर विविध दर्जांची असते आणि ती ओळखणे अशक्य असते—मग ती ॲसिड टेस्ट असो, पारंपरिक 'कसौटी' पद्धत असो किंवा सोन्याची शुद्धता मोजणारी यंत्रे असोत. धक्कादायक बाब म्हणजे, अशा भेसळयुक्त सोन्यावरही सहजपणे 'हॉलमार्क' मिळवता येतो, ज्यामुळे ग्राहकांसाठी अस्सल सोने आणि बनावट सोने यांतील फरक ओळखणे जवळजवळ अशक्य होते.
दागिन्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापर
सोने वितळवण्याचे काम करणाऱ्या एका व्यक्तीने, नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितले की, सोन्यात पावडर मिसळण्याचा हा प्रकार बऱ्याच काळापासून सुरू आहे, परंतु २०२६ मध्ये याचा वापर लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. मुळात ही पावडर एक प्रकारचे रसायन आहे, ज्याची किंमत सोन्याच्या निम्मी असते. अनेक व्यापारी दागिन्यांमध्ये भेसळ करण्यासाठी याचा वापर करत आहेत.
ग्राहक आणि व्यापारी दोघांचेही नुकसान
सोने वितळवण्याचे काम करणाऱ्या एका व्यक्तीने, नाव न छापण्याच्या अटीवर खुलासा केला की, जेव्हा अशा प्रकारे (एकूण वजनाच्या ९२% इतकी) पावडर मिसळलेले सोने पुन्हा वितळवले जाते, तेव्हा त्यातून केवळ ८५% ते ८८% इतकेच शुद्ध सोने मिळते. याचा अर्थ असा की, ग्राहकांना खरेदीच्या वेळी जास्त किंमत मोजावी लागते, परंतु जेव्हा ते दागिने पुन्हा विकण्याचा निर्णय घेतात, तेव्हा त्यांना त्याचे योग्य मूल्य मिळत नाही. शुद्ध सोन्यामध्ये अशा प्रकारची भेसळ शोधणे शक्य असले, तरी हॉलमार्क केलेले सोने विकणाऱ्या व्यापाऱ्यांचेही यामुळे मोठे नुकसान होते.
ही भेसळ का वाढत आहे?
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, भेसळीसाठी वापरली जाणारी पावडर सोन्यामध्ये पूर्णपणे मिसळत नाही, ज्यामुळे ही भेसळ ओळखणे अत्यंत कठीण होते. अनेक निरीक्षकांच्या मते, हा वाढता फसवणुकीचा प्रकार 'मेकिंग चार्जेस' (घडणावळ शुल्क) बाबतच्या स्पर्धेशी संबंधित आहे. काही सुवर्णकार ग्राहकांकडून केवळ ३% मेकिंग चार्जेस घेतात, तर दागिने घडवणारे कारागीर ४% शुल्काची मागणी करतात; परिणामी, नफा मिळवण्यासाठी हा 'शॉर्टकट' वापरला जात आहे.
संघटना कठोर भूमिकेत; कारवाईची तयारी
कारागीर आणि प्रामाणिक व्यापाऱ्यांकडून सतत तक्रारी प्राप्त झाल्यानंतर, इंदूर सराफा व्यापारी संघटनेने या बेकायदेशीर प्रकाराविरुद्ध कठोर भूमिका घेतली आहे. या भेसळीत गुंतलेल्या व्यापारी आणि दलालांविरुद्ध कडक कायदेशीर कारवाई करण्याचा निर्णय संघटनेने घेतला आहे.
