मुन्शी प्रेमचंद : स्मृतिदिन विशेष

munshi premchand
Last Modified बुधवार, 8 ऑक्टोबर 2014 (11:15 IST)
हिंदी साहित्यविश्वात ‘उपन्यास सम्राट’ म्हणून गौरविल्या गेलेल्या मुन्शी प्रेमचंद यांचा आज स्मृतिदिन. युगप्रवर्तक हिंदी-उर्दू कादंबरीकार व कथालेखक असणार्‍या प्रेमचंदांचा जन्म 31 जुलै 1880 रोजी झाला. लमही, जि. पांडेपूर, या उत्तर प्रदेशातील गावी जन्मलेल्या या प्रतिभावंताने ‘नबाबराय’ या टोपणनावाने लेखन सुरू केले होते. पण 1909 मध्ये प्रसिद्ध झालेला ‘सोजे वतन’ हा त्यांचा उर्दू काव्यसंग्रह त्यातील प्रखर राष्ट्रवादी विचारसरणीमुळे ब्रिटिशांनी जप्त केला आणि मग आपले मित्र दया नारायण निगम यांच्या सूचनेवरून त्यांनी ‘प्रेमचंद’ हे नाव धारण केले.


शिक्षण खात्यात नोकरी करणार्‍या प्रेमचंदांनी 1921 मध्ये गांधीजींच्या प्रभावामुळे नोकरी सोडली. ‘असरारे मआविद’ (देवालयाचे रहस्य) ही त्यांची पहिली कादंबरी ‘आवाजे खल्क’ या बनारसच्या उर्दू साप्ताहिकातून प्रसिद्ध झाली. 15 कादंबर्‍या आणि 300 कथा लिहिणार्‍या प्रेमचंदांच्या ‘सेवासदन’, प्रेमाश्रम’, ‘रंगभूमी’, ‘निर्मला’, ‘कायाकल्प’, ‘गबन’,‘कर्मभूमी, ‘गोदान’ या महत्त्वाच्या कादंबर्‍या व ‘संग्राम’, ‘कर्बला’, ‘प्रेम की वेदी’ ही नाटके. या ‘उपन्यास सम्राटा’चे 8 ऑक्टोबर 1936 रोजी निधन झाले.


यावर अधिक वाचा :

ज्ञानवापी सर्वेक्षणावर बंदी घालण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचा ...

ज्ञानवापी सर्वेक्षणावर बंदी घालण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचा नकार, शिवलिंगाची जागा सील करून नमाज अदा सुरू ठेवण्याचे आदेश
ज्ञानवापी मशिदीच्या सर्वेक्षणाला स्थगिती देण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने नकार दिला या ...

विवाहितेवर दिवसाढवळ्या बलात्कार; दोघा भावांना अटक

विवाहितेवर दिवसाढवळ्या बलात्कार; दोघा भावांना अटक
मुंबई: अनोळखी क्रमांकावरून मिस कॉल आला. मिस कॉलवरून संवाद रंगला. पुढे फेसबुकवरून मैत्री ...

कर्नाटकातील शालेय पुस्तकातून भगतसिंग यांच्याशी संबंधित ...

कर्नाटकातील शालेय पुस्तकातून भगतसिंग यांच्याशी संबंधित मजकूर काढून टाकणे म्हणजे शहीदांचा अपमान : केजरीवाल
दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी मंगळवारी शालेय पुस्तकातून भगतसिंग यांच्यावरील ...

माडसांगवीत पतीने केला पत्नीचा निघृण खून

माडसांगवीत पतीने केला पत्नीचा निघृण खून
नाशिक nashik शहरालगत असलेल्या माडसांगवी गावात भीषण प्रकार घडला आहे. संतापलेल्या पतीने ...

शरद पवारांकडूनच राज्यातील महाविकास आघाडी सरकार अस्थिर ...

शरद पवारांकडूनच राज्यातील महाविकास आघाडी सरकार अस्थिर करण्याचा डाव? भाजपचा गंभीर आरोप
महाराष्ट्रात सध्या शरद पवार यांच्या मूक संमतीने सरकार पुरस्कृत दहशतवाद माजला असून ...

महाराष्ट्रात 81 दिवसांनंतर पुन्हा एकदा कोरोनाचे रुग्ण ...

महाराष्ट्रात 81 दिवसांनंतर पुन्हा एकदा कोरोनाचे रुग्ण पीकवर, मुंबईतही रुग्णांमध्ये 35 टक्क्यांनी वाढ
बुधवारी महाराष्ट्रात 81 दिवसांत सर्वाधिक कोरोनाबाधित रुग्णांची नोंद झाली, तर मुंबईत 102 ...

सर्व मशिदींचे उत्खनन करा, शिवलिंग सापडले तर आमचे आणि मृतदेह ...

सर्व मशिदींचे उत्खनन करा, शिवलिंग सापडले तर आमचे आणि मृतदेह सापडले तर तुमचे; भाजप नेत्याचे ओवेसींना आव्हान
वाराणसीतील ज्ञानवापी मशीद परिसराच्या सर्वेक्षणात शिवलिंग कथितरित्या आढळल्यानंतर वक्तृत्व ...

मंकीपॉक्सचं पुरळ कसं ओळखायचं?

मंकीपॉक्सचं पुरळ कसं ओळखायचं?
तुमच्या अंगावर बर्‍याच कारणांमुळे पुरळ उठू शकतं. अगदी मंकीपॉक्स या नव्या विषाणूमुळे ...

Weather Forecast: उष्णतेच्या लाटेपासून पुढील 5 दिवस दिलासा ...

Weather Forecast: उष्णतेच्या लाटेपासून पुढील 5 दिवस दिलासा मिळण्याची शक्यता
कडाक्याच्या उकाड्याशी झुंजणाऱ्या उत्तर भारतातील नागरिकांना वेस्टर्न डिस्टर्बन्समुळे ...

खंजिराची भाषा करताना सांभाळून बोला - संजय राऊत

खंजिराची भाषा करताना सांभाळून बोला - संजय राऊत
राज्यसभेच्या सहाव्या जागेसाठी अपक्ष म्हणून रिंगणात उतरलेल्या संभाजीराजे छत्रपती यांना ...