३० मे रोजी हिंदी पत्रकारिता दिन का साजरा केला जातो?

BY: वेबदुनिया फीचर टीम

Publish: Fri, 29 May 2026 (16:35 IST) Updated: Fri, 29 May 2026 (16:38 IST)

हिंदी पत्रकारिता दिन दरवर्षी ३० मे रोजी साजरा केला जाण्यामागे एक अतिशय महत्त्वाचा ऐतिहासिक इतिहास आहे. याच दिवशी, म्हणजे ३० मे १८२६ रोजी, भारतातील पहिले हिंदी वृत्तपत्र 'उदंत मार्तंड' सुरू झाले होते. या ऐतिहासिक घटनेची आठवण म्हणून आणि हिंदी पत्रकारितेतील योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी ३० मे हा दिवस 'हिंदी पत्रकारिता दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

या दिवसाशी जोडलेले काही महत्त्वाचे मुद्दे:

पहिले वृत्तपत्र: 'उदंत मार्तंड' हे साप्ताहिक वृत्तपत्र होते. याचा शाब्दिक अर्थ 'उगवता सूर्य' असा होतो.

संपादक: हे वृत्तपत्र पंडित जुगल किशोर शुक्ल यांनी सुरू केले होते. ते स्वतः या वृत्तपत्राचे प्रकाशक आणि संपादक होते.

सुरुवात कुठे झाली?: हे वृत्तपत्र पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकाता येथून प्रकाशित केले गेले होते.

महत्त्व: ब्रिटीश राजवटीत भारतीय भाषांमध्ये वृत्तपत्र सुरू करणे आणि ते चालवणे अत्यंत कठीण काम होते. त्यातही हिंदी भाषिक नसलेल्या कोलकात्यासारख्या शहरात हे धाडस करण्यात आले होते. पैशांच्या चणचणीमुळे हे वृत्तपत्र साधारण दीड वर्षच चालू शकले आणि डिसेंबर १८२७ मध्ये बंद झाले, परंतु या वृत्तपत्राने भारतातील हिंदी पत्रकारितेचा पाया रचला.

थोडक्यात सांगायचे तर, पंडित जुगल किशोर शुक्ल यांनी लावलेल्या याच रोपट्यामुळे आज हिंदी पत्रकारिता एवढी विशाल झाली आहे, म्हणूनच त्यांच्या या क्रांतीची सुरुवात झालेल्या ३० मे या दिवसाला हिंदी पत्रकारिता दिन म्हणून गौरवण्यात येते.

पत्रकारांचा सन्मान: ज्यांनी मर्यादित संसाधनांमध्येही हिंदी पत्रकारितेचा पाया रचला, अशा त्या सर्व आद्य पत्रकार आणि संपादकांच्या धैर्याला, संघर्षाला आणि योगदानाला आदरांजली वाहण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.