मूत्रपिंड शरीरातील कचरा बाहेर काढण्याचे काम करतात. शरीरातील द्रव आणि खनिज संतुलन राखण्यात, रक्तदाब नियंत्रित करण्यात आणि संपूर्ण चयापचय प्रणाली संतुलित करण्यात देखील ते महत्त्वाची भूमिका बजावतात. तथापि, आजकाल चुकीची जीवनशैली, अस्वस्थ खाण्याच्या सवयी आणि अपुरे पाणी सेवन यामुळे मूत्रपिंडाशी संबंधित आजार वाढत आहेत.
मूत्रपिंडाच्या आरोग्याबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी १२ मार्च रोजी जागतिक मूत्रपिंड दिन जगभरात साजरा केला जात आहे. या निमित्ताने, आम्ही तुम्हाला मूत्रपिंड योग्यरित्या कार्य करत आहेत की नाही हे दर्शविणारी लक्षणे सांगत आहोत.
१. शरीरावर सूज येणे
जेव्हा किडनी रक्तातील जास्तीचे सोडियम आणि पाणी बाहेर काढू शकत नाही, तेव्हा ते शरीरात साठू लागते. प्रामुख्याने पावले, घोटा आणि हातांवर सूज येते. सकाळी उठल्यावर डोळ्यांखाली फुगीरपणा जाणवणे हे किडनीच्या आजाराचे सुरुवातीचे लक्षण असू शकते.
२. लघवीमध्ये बदल होणे
किडनी थेट लघवी तयार करण्याच्या प्रक्रियेवर नियंत्रण ठेवते, त्यामुळे यात होणारे बदल महत्त्वाचे आहेत. लघवीमध्ये जास्त फेस येत असेल, तर याचा अर्थ लघवीवाटे 'अल्ब्युमिन' नावाचे प्रथिन शरीराबाहेर जात आहे. लघवीचा रंग गडद होणे, लघवीतून रक्त येणे किंवा रात्रीच्या वेळी वारंवार लघवीला जावे लागणे.
३. सतत थकवा आणि अशक्तपणा
किडनी एरिथ्रोपोयटीन नावाचे संप्रेरक तयार करते, जे लाल रक्तपेशी बनवण्यास मदत करते. किडनी निकामी होऊ लागल्यास या संप्रेरकाचे प्रमाण कमी होते, ज्यामुळे रक्ताल्पता होतो. परिणामी मेंदू आणि स्नायूंना पुरेसा ऑक्सिजन मिळत नाही आणि तुम्हाला सतत थकवा जाणवतो.
४. त्वचेला खाज सुटणे आणि कोरडेपणा
रक्तातील विषारी पदार्थ बाहेर न पडल्यामुळे ते रक्तातच साठू लागतात. रक्तातील खनिजे आणि पोषक तत्वांचे संतुलन बिघडल्यामुळे त्वचा कोरडी पडते आणि प्रचंड खाज सुटू लागते. हे रक्तातील फॉस्फरसचे प्रमाण वाढल्यामुळे होते.
वरील लक्षणे इतर किरकोळ कारणांमुळेही असू शकतात. परंतु, जर तुम्हाला ही लक्षणे वारंवार जाणवत असतील, तर क्रिएटीनिन आणि युरिया यांसारख्या रक्तचाचण्या करून डॉक्टरांचा सल्ला घेणे केव्हाही उत्तम.
मूत्रपिंड निरोगी ठेवण्यासाठी टिप्स
मूत्रपिंडाच्या आरोग्यासाठी योग्य आहार महत्त्वाचा आहे. संतुलित आहार आणि पुरेसे पाणी सेवन केल्याने मूत्रपिंडावरील दबाव कमी होतोच, शिवाय एकूण आरोग्यही राखण्यास मदत होते.
फळे आणि भाज्या खा - फळे आणि हिरव्या भाज्या जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्सने समृद्ध असतात. फळे आणि हिरव्या भाज्या खाल्ल्याने मूत्रपिंडाचे आरोग्य राखण्यास मदत होते.
पाणी - मूत्रपिंड निरोगी ठेवण्यात पाणी महत्त्वाची भूमिका बजावते. पुरेसे पाणी पिल्याने शरीरातील कचरा योग्यरित्या बाहेर पडण्यास मदत होते. यामुळे मूत्रपिंडावरील दबाव कमी होतो आणि रोगाचा धोका कमी होतो.
मीठ मर्यादित करा - जास्त मीठ सेवन केल्याने रक्तदाब वाढतो, ज्यामुळे मूत्रपिंडाचे आजार होऊ शकतात. म्हणून मीठ सेवन मर्यादित केले पाहिजे.
संतुलित प्रथिने - जर तुम्ही व्यायामशाळेतील क्रियाकलापांमुळे जास्त प्रथिने सेवन केले तर यामुळे मूत्रपिंडांवर अतिरिक्त दबाव येऊ शकतो. म्हणून प्रथिने सेवन संतुलित पद्धतीने राखले पाहिजे.
एकंदरीत मूत्रपिंड हे आपल्या शरीरातील एक महत्त्वाचे अवयव आहे. मूत्रपिंडाचा आजार अनेकदा लक्षणांशिवायही होऊ शकतो, म्हणून जागरूकता आणि वेळेवर निदान अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची जबाबदारी घेत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ञांचा सल्ला घ्या.=
