वेलची थंड की उष्ण? दिवसातून किती वेलची खावी?

Download

Publish: Tue, 10 Mar 2026 (17:26 IST) Updated: Tue, 10 Mar 2026 (17:34 IST)

सामान्यतः बोलायचे झाल्यास हिरवी वेलची (छोटी/हिरवी इलायची) ची तासीर थंड मानली जाते. आयुर्वेदानुसार शीत असणारी वेलची पित्त दोष शांत करते, पोटातील उष्णता/अॅसिडिटी कमी करते आणि शरीराला थंडावा देते. म्हणूनच उन्हाळ्यात वेलचीचे सरबत किंवा पाणी पचनासाठी आणि थंडावा देण्यासाठी खूप वापरले जाते.

हिरवी वेलची शरीरासाठी थंड असते, जी पोटातील उष्णता कमी करण्यास आणि पचन सुधारण्यास मदत करते याउलट काळी वेलची गुणाने उष्ण असते, जी सहसा स्वयंपाकात गरम मसाला म्हणून वापरली जाते. हिरवी वेलची थंड आणि काळी/मोठी वेलची उष्ण असे स्पष्ट केले जाते. तुम्ही रोजच्या वापरात जी हिरवी वेलची (चहा, मिठाई, मुखवासात) घेता, ती थंडच आहे.

दिवसातून किती वेलची खावी?

सामान्य निरोगी व्यक्तीसाठी दिवसातून २ ते ३ वेलची (किंवा १-२ दाणे सकाळी आणि १-२ संध्याकाळी/रात्री) खाणे पुरेसे आणि सुरक्षित आहे.

जेवणानंतर १-२ वेलची चघळून खाल्ल्यास पचन चांगले होते, तोंडाचा वास दूर होतो आणि गॅस/अॅसिडिटी कमी होते.

अनेक आयुर्वेदिक/हेल्थ एक्सपर्ट्स रोज २ वेलची (विशेषतः रात्री झोपण्यापूर्वी) १५ दिवस खाण्याची शिफारस करतात – याने पचन, नींद आणि तोंडाची स्वच्छता सुधारते.

जास्त प्रमाणात (उदा. ८-१० पेक्षा अधिक) खाल्ल्यास काहींना पोटदुखी, अस्वस्थता किंवा ऍलर्जी होऊ शकते, म्हणून मर्यादा ठेवावी.

गरोदर महिला, लहान मुले किंवा किडनी/लिव्हरच्या समस्या असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

कशी खावी? 

तुम्ही ती चहामध्ये, जेवणानंतर मुखवास म्हणून किंवा कोमट पाण्यासोबत घेऊ शकता.

फायदे

तोंडाची दुर्गंधी दूर होते.

मानसिक तणाव कमी करण्यास मदत करते.

शरीरातील विषारी द्रव्ये (Toxins) बाहेर काढते.

खबरदारी

अतिसेवनामुळे काही लोकांना त्वचेची ॲलर्जी होऊ शकते.

पित्ताशयाचे खडे असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावी.

जास्त प्रमाणात खाल्ल्याने अतिसार होऊ शकतो.

अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.