रोजच्या स्वयंपाकात तेल किती वापरावे? आरोग्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची माहिती
रोजच्या स्वयंपाकात तेलाचा योग्य आणि संतुलित वापर आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. गरजेपेक्षा जास्त तेल वापरल्याने हृदयविकार, उच्च रक्तदाब (BP), लठ्ठपणा आणि कोलेस्ट्रॉल वाढण्याचा धोका असतो.
एका व्यक्तीने दिवसाला आणि महिन्यात किती तेल खावे?
दररोजचे प्रमाण: एका प्रौढ व्यक्तीने दिवसाला ३ ते ४ लहान चमचे (15 to 20 ml) पेक्षा जास्त तेल खाऊ नये.
महिन्याचे प्रमाण: एका व्यक्तीसाठी महिन्यात आधा लिटर (500 ml) तेल पुरेसे मानले जाते.
(उदा. घरात ४ व्यक्ती असतील, तर महिन्यात २ लिटर तेल स्वयंपाकासाठी पुरेसे आहे.)
आरोग्यासाठी कोणते तेल वापरावे?
एकाच प्रकारचे तेल वर्षभर वापरण्याऐवजी 'रिफाइन्ड' तेलांऐवजी लाकडी घाण्याचे तेल वापरणे जास्त हितकारक ठरते.
पारंपरिक व निसर्गसिद्ध तेले:
तिळाचे तेल व मोहरीचे तेल: हिवाळ्यात किंवा फोडणीसाठी उत्तम.
शेंगदाणा तेल व खोबरेल तेल: रोजच्या भाज्या आणि आमटीसाठी योग्य.
सूर्यफूल / करडई तेल: हलक्या आरोग्यासाठी फायदेशीर.
रोटेशन पद्धत: दर २-३ महिन्यांनी तेलाचा प्रकार बदलावा किंवा वेगवेगळ्या भाज्यांसाठी वेगळे तेल वापरावे, ज्यामुळे शरीराला सर्व प्रकारचे आवश्यक फॅटी ॲसिड्स (Omega-3 आणि Omega-6) मिळतात.
तेल वापरताना या ५ चुका टाळा
तळलेले तेल पुन्हा पुन्हा वापरू नका: एकदा तळण्यासाठी वापरलेले तेल पुन्हा वापरल्यास त्यात 'ट्रांस फॅट्स' आणि विषारी घटक तयार होतात, जे कर्करोग आणि हृदयाच्या आजारांना आमंत्रण देतात.
धूर निघेपर्यंत तेल तापवू नका: तेल खूप जास्त गरम केल्याने त्यातील पोषक घटक नष्ट होतात.
पेल्याने किंवा थेट बाटलीतून तेल ओतू नका: स्वयंपाक करताना नेहमी मापाच्या चमच्याचा वापर करा, जेणेकरून तेलाच्या प्रमाणावर नियंत्रण राहते.
नॉनस्टिक किंवा अप्पे पात्राचा वापर: फोडणीसाठी किंवा भाजी शिजवण्यासाठी १-२ चमचे तेल पुरेसे असते, त्यासाठी नॉन-स्टिक भांड्यांचा वापर करू शकता.
कमी तेलात स्वयंपाक करण्याचे सोपे उपाय
भाजी शिजवताना तेलाचे प्रमाण कमी ठेवून त्यावर झाकण ठेवून वाफेवर भाजी शिजवावी.
रस्सा किंवा आमटीमध्ये तेलाऐवजी चवीसाठी थोडे भाजलेले खोबरे, तीळ किंवा भाजलेल्या शेंगदाण्यांचा कूट वापरावा.
तोंडी लावण्यासाठी भाज्या वाफवून किंवा ग्रिल करून खाण्याची सवय ठेवावी.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
