पूनावाला, छोलेवाला, दारुवाला…पारशी लोकांची ही आडनावे इतकी वैशिष्ट्यपूर्ण का? जाणून घ्या यामागील इतिहास
भारतात अनेक प्रकारचे लोक राहतात. प्रत्येकाला आपला आपला धर्म आहे त्याप्रमाणे आडनावे आहे. प्रत्येक व्यक्तीचे आडनाव वेगळे असते. व त्या आडनावामागे काहीतरी इतिहास असतो. आज आपण पारशी समाजाची आडनावे व त्यांचा इतिहास आणि वैशिष्ट्ये जाणून घेणार आहोत.
पारशी लोकांमध्ये प्रामुख्यने पूनावाला, छोलेवाला, बाटलीवाला, सोडावाला, दारुवाला ही आडनावे प्रचलित आहे. तसेच यानावांमध्ये खूप मोठा अर्थ दडलेला आहे. त्यांचा इतिहास पारशी कुटुंबांमध्ये खोलवर रुजलेला आहे. ही नावे केवळ तयार केलेली नाहीत; त्यांना एक इतिहास आहे. ही नावे पारशी समाजाशी जोडलेली आहे, कारण काही आडनावे इतकी आकर्षक असतात की त्यांच्यामागील कथा जाणून घेणे महत्त्वाचे ठरते. या नावांचे वैशिष्ट्य केवळ त्यांचे वेगळेपण नाही, तर त्यांच्याशी संबंधित व्यवसाय, ठिकाणे आणि जुन्या टोपणनावांच्या कथाही आहे.
पंथीय बहमन कैकुबाद यांनी लिहिलेल्या १६व्या शतकातील पर्शियन कविता "किस्सा-ए-संजन" नुसार, पारशी समाजाला पूर्वी आडनाव नव्हते. ही परंपरा पर्शियातील (सध्याचा इराण) अरब-इस्लामिक राजवटीनंतर ७व्या शतकात सुरू झाली. असे म्हटले जाते की त्या काळात अनेक झोरोस्ट्रियन (पारशी) भारतात स्थलांतरित झाले आणि गुजरातमध्ये स्थायिक झाले. कालांतराने, त्यांनी पारशी बोलीभाषा आणि संस्कृती स्वीकारली, परंतु आपली धार्मिक ओळख जपली.
मूळतः, लोक एकमेकांना त्यांच्या पहिल्या नावाने ओळखत असत, परंतु ब्रिटिश राजवटीत भारतीय जनगणनेत आडनावांची नोंद केली जाऊ लागली. अशा परिस्थितीत, पारशी कुटुंबांनी स्वतःची ओळख पटवण्यासाठी विविध निकषांवर आधारित आडनावे स्वीकारण्यास सुरुवात केली. ही परंपरा सुरू झाली आणि अशी आडनावे लोकांच्या नावापुढे दिसू लागली.
विशेष म्हणजे, लोकांना त्यांच्या व्यवसायानुसार नावे दिली जाऊ लागली, उदाहरणार्थ, जर कोणी दारू विकत असेल तर त्याला दारुवाला म्हटले जाऊ लागले. त्याचप्रमाणे, वेगवेगळ्या व्यवसायांशी संबंधित लोकांनाही त्यांच्या उपजीविकेच्या आधारावर ओळखले जाऊ लागले. तथापि, प्रत्येक व्यावसायिक किंवा व्यापाऱ्याला असे आडनाव असणे आवश्यक मानले जात नव्हते.
पुण्यात राहणाऱ्या लोकांवरून 'पुनवाला' हे नाव आले, म्हणजेच काही पारशी आडनावे व्यवसायांऐवजी ठिकाणांशी जोडली जाऊ लागली. पुण्यात राहणाऱ्या काही पारशी कुटुंबांनी स्वतःची ओळख पटवण्यासाठी 'पुनवाला' हे नाव स्वीकारले. हे आडनाव त्यांच्या पूर्वजांच्या निवासस्थानाशी जोडलेले होते. त्याचप्रमाणे, इराणमध्ये राहणाऱ्यांना 'इराणी' आणि दिल्लीत राहणाऱ्यांना 'दिल्लीवाला' म्हटले जाऊ लागले.
Edited By- Dhanashri Naik
पंथीय बहमन कैकुबाद यांनी लिहिलेल्या १६व्या शतकातील पर्शियन कविता "किस्सा-ए-संजन" नुसार, पारशी समाजाला पूर्वी आडनाव नव्हते. ही परंपरा पर्शियातील (सध्याचा इराण) अरब-इस्लामिक राजवटीनंतर ७व्या शतकात सुरू झाली. असे म्हटले जाते की त्या काळात अनेक झोरोस्ट्रियन (पारशी) भारतात स्थलांतरित झाले आणि गुजरातमध्ये स्थायिक झाले. कालांतराने, त्यांनी पारशी बोलीभाषा आणि संस्कृती स्वीकारली, परंतु आपली धार्मिक ओळख जपली.
मूळतः, लोक एकमेकांना त्यांच्या पहिल्या नावाने ओळखत असत, परंतु ब्रिटिश राजवटीत भारतीय जनगणनेत आडनावांची नोंद केली जाऊ लागली. अशा परिस्थितीत, पारशी कुटुंबांनी स्वतःची ओळख पटवण्यासाठी विविध निकषांवर आधारित आडनावे स्वीकारण्यास सुरुवात केली. ही परंपरा सुरू झाली आणि अशी आडनावे लोकांच्या नावापुढे दिसू लागली.
पुण्यात राहणाऱ्या लोकांवरून 'पुनवाला' हे नाव आले, म्हणजेच काही पारशी आडनावे व्यवसायांऐवजी ठिकाणांशी जोडली जाऊ लागली. पुण्यात राहणाऱ्या काही पारशी कुटुंबांनी स्वतःची ओळख पटवण्यासाठी 'पुनवाला' हे नाव स्वीकारले. हे आडनाव त्यांच्या पूर्वजांच्या निवासस्थानाशी जोडलेले होते. त्याचप्रमाणे, इराणमध्ये राहणाऱ्यांना 'इराणी' आणि दिल्लीत राहणाऱ्यांना 'दिल्लीवाला' म्हटले जाऊ लागले.
ALSO READ: तुम्हाला माहित आहे का? ढगफुटी पर्वतीय प्रदेशातच का होते! यामागे काय कारण आहे चला तर जाणून घ्या....
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
