वास्तुप्रमाणे पृथ्वीचे चुंबकीय वृत्त

Last Modified शुक्रवार, 16 नोव्हेंबर 2018 (00:08 IST)
वास्तुसाठी ज्या भुखंडाला निवडायचे आहे, तो पृथ्वीतत्वाचा एक रूप आहे. पृथ्वी एका मोठ्या चुंबकाप्रमाणे काम करते. तिचे चुंबकत्व आतल्या भागातून उत्पन्न होते. चुंबकाचे दोन समान ध्रुव असतात एक दक्षिण ध्रुव, दुसरे उत्तर ध्रुव. जमिनीची निवड करताना ज्या जमिनीवर घर बांधायचे आहे ती उत्तर व दक्षिण ध्रुवामध्ये किती अंशावर स्थित आहे या गोष्टी जाणून घेणे आवश्यक आहे. तसेच त्याच्याच आधारावर भूखंडाची दिशा ठरवली जाते. ज्या जमिनीच्या मध्यातून चुंबकीय वृत्त जाते, म्हणजे जी जमीन पूर्व-पश्चिम तसेच दक्षिण व उत्तरेकडून बरोबर मध्ये असेल ती चांगली जमीन असते.
चुंबकीय क्षेत्राच्या प्रत्येक अक्षांशावर वेगवेगळे प्रभाव पडतात. हा संशोधनाचा विषय आहे. अशी जमीन चुंबकीय वृत्ताच्या कोनात असेल तर (आग्नेय, नैऋत्य, वायव्य, ईशान्य) अशी जमीन घेऊ नये.

होका यंत्र : हल्ली चुंबकीय क्षेत्र जाणण्यासाठी होकायंत्र ( Magnetic Compass) वापरतात. ग्रंथात दिशा ओळखण्यासाठी दिवसा सूर्य आणि रात्री नक्षत्रांच्या मदतीने नियम दिले आहेत. पण याच्या आधारे दिशा ठरवणे सोपे नाही. त्यापेक्षा होकायंत्राने सोपे जाते. पूर्वी जहाजाची निश्चित दिशा ठरवण्यासाठी चुंबकीय सुई वापरत होते आणि त्या आधारावरच होकायंत्र बनवले गेले.
होकायंत्र कोणत्याही ठिकाणी उत्तर दिशा दाखवते. हे हातातल्या घड्याळाच्या डब्याच्या आकाराचे असते. यात चार मुख्य दिशा आणि चार उपदिशा असतात त्या 360 अंशात विभागलेल्या असतात. त्याच्यामधील चुंबकीय सुई दक्षिणोत्तर स्थिर असते. त्याच्या आधारे सर्व दिशा व उपदिशांना अंशासहित मोजता येते. त्याचबरोबरच गुरुत्व मध्य जमिनीच्या किती अंश सरळ अथवा वाकडा आहे ते कळते.

जमिनीच्या मध्ये होकायंत्राला सपाट जागी ठेवा. काही वेळातच सुई उत्तर दिशा दाखवेल. त्यावरून इतर दिशा ओळखून वास्तूची रचना करावी. इथे एक गोष्ट स्पष्ट करणे गरजेचे आहे ती म्हणजे सूर्य व चंद्राच्या दिशा नक्की का करता येत नाहीत? कारण ध्रुव तार्‍याशिवाय सूर्यमालेतील सर्व ग्रह व तारे आपली जागा बदलतात. सूर्यसुद्धा मूळ जागेपासून 23 1/2 अंश डिग्री दक्षिणेला सरकतो व पुन्हा हळूहळू आपल्या जागी येतो आणि तीन महिने उत्तरेला 231/2 अंश डिग्री सरकतो त्यामुळे दक्षिणायन व उत्तरायण काळ निश्चित वेगवेगळा आहे. म्हणूनच सूर्य आपल्या जागी स्थिर नसल्यामुळे त्याच्या आधारे आपण दिशा निश्चित करू शकत नाही.
पृथ्वीवरील चुंबकाप्रमाणे आकाशात ध्रुव तारा स्थिर आहे. त्याबरोबरच घर बांधण्याची जमिनही स्थिर रूपातच आहे. म्हणूनच उत्तर दिशेला प्रमाण मानून इतर दिशा व उपदिशा ज्ञात होतात व घर बांधले जाते.


यावर अधिक वाचा :

दैनिक राशिभविष्य

सर्व सिद्धी प्रदान करणारी सिद्धीदात्री

सर्व सिद्धी प्रदान करणारी सिद्धीदात्री
दुर्गा मातेची नववी शक्ती म्हणजे सिद्धीदात्री होय. ही सर्व प्रकारची सिद्धी देणारी देवी ...

दसऱ्याच्या दिवशी या 10 घटना घडल्या

दसऱ्याच्या दिवशी या 10 घटना घडल्या
आश्विन शुक्ल दशमीला साजऱ्या केल्या जाणाऱ्या सणाला दसरा आणि विजयादशमी असे म्हणतात. या ...

विजयादशमी 2020 : दसऱ्यावर राशीनुसार श्रीरामाचे नाव जपा

विजयादशमी 2020 : दसऱ्यावर राशीनुसार श्रीरामाचे नाव जपा
दसऱ्याच्या दिवशी आपल्या-आपल्या राशीनुसार देवांची पूजा केल्यानं जीवनाच्या प्रत्येक ...

Dussehra Essay विजयादशमी निबंध

Dussehra Essay विजयादशमी निबंध
दसरा किंवा विजयादशमीचा सण असत्यावर वर सत्याचा विजय म्हणून साजरा करतात. हा सण भारतीय ...

2020 मध्ये कधी आहे दसरा, खरेदी आणि पूजन शुभ मुहूर्त जाणून ...

2020 मध्ये कधी आहे दसरा, खरेदी आणि पूजन शुभ मुहूर्त जाणून घ्या
हिंदू पंचांगानुसार या वर्षी दसरा म्हणजेच विजयादशमी सण 25 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जाईल. ...

CSKच्या चाहत्यांनी धोनीला लिहिलं पत्र, कारण जाणून घ्या...

CSKच्या चाहत्यांनी धोनीला लिहिलं पत्र, कारण जाणून घ्या...
आयपीएलमध्ये (IPL 2020) चेन्नई विरुद्ध कोलकाता यांच्याच झालेला सामना CSKने 10 धावांनी ...

चिंता नको, आयडॉलच्या न होऊ शकलेल्या पुढील सर्व परीक्षा १९ ...

चिंता नको, आयडॉलच्या न होऊ शकलेल्या पुढील सर्व परीक्षा १९ ॲाक्टोबर २०२० पासून
तांत्रिक अडचणींमुळे आयडॉलच्या न होऊ शकलेल्या पुढील सर्व परीक्षा १९ ॲाक्टोबर २०२० पासून ...

हवाई दल दिनाच्या दिवशी मोदींनी देशातील शूर योद्ध्यांना सलाम ...

हवाई दल दिनाच्या दिवशी मोदींनी देशातील शूर योद्ध्यांना सलाम केला
नवी दिल्ली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गुरुवारी देशाच्या शौर्य योद्धांना 88व्या भारतीय ...

सीबीआयचे माजी संचालक अश्विनी कुमार यांची आत्महत्या

सीबीआयचे माजी संचालक अश्विनी कुमार यांची आत्महत्या
सीबीआयचे माजी संचालक व नागालँडचे माजी राज्यपाल अश्विनी कुमार (६९) यांचा मृतदेह सिमला ...

भाजप नेत्याविरुद्ध सुनेने केला विनयभंगाचा गुन्हा दाखल

भाजप नेत्याविरुद्ध सुनेने केला विनयभंगाचा गुन्हा दाखल
दौंडमधील भाजपचे नेते तानाजी संभाजी दिवेकर यांना विनयभंगाच्या प्रकरणात अटक करण्यात आली ...