नागपूरच्या बससेवेत AI ची एंट्री! आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता करणार प्रवाशांची अचूक गणना
नागपूर महानगरपालिकेची 'आपली बस' सेवा पाच बसेसमध्ये एआय-आधारित स्वयंचलित प्रवासी गणना प्रणालीची चाचणी सुरू करणार आहे. ही सेवा अधिक पारदर्शक, तंत्रज्ञान-चालित आणि कार्यक्षम बनवणे, हे यामागील उद्दिष्ट आहे.
नागपूर महानगरपालिकेची आपली बस सेवा आतापर्यंत तोट्यात चालत असली तरी, आता ती केवळ खर्च कमी करण्याच्या दिशेनेच नव्हे, तर अधिक अत्याधुनिक प्रणालीच्या माध्यमातून सेवा आणि सुविधा अधिक निर्दोष बनवण्याच्या दिशेनेही पुढे पाऊल टाकणार आहे.
यावरून हे लक्षात येते की, प्रशासनाला अधिक कार्यक्षम, पारदर्शक, नागरिक-केंद्रित आणि तंत्रज्ञान-आधारित बनवण्याच्या उद्देशाने राज्य सरकारने स्वीकारलेल्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) धोरणांतर्गत महानगरपालिकेचा परिवहन विभाग आता एक मोठे पाऊल उचलणार आहे. आपली शहर बस सेवेमध्येही, ५ बसेसमध्ये प्रायोगिक तत्त्वावर AI-आधारित 'स्वयंचलित प्रवासी गणना प्रणाली' सुरू केली जाईल, अशी माहिती परिवहन समितीच्या अध्यक्षा मंगला खेकरे यांनी दिली.
तथापि, एआय आधारित एपीसी प्रणालीची स्थापना आणि अंमलबजावणीचा मूलभूत खर्च, निधीच्या उपलब्धतेनुसार आणि सक्षम प्राधिकरणाच्या पूर्व मंजुरीनंतर, महानगरपालिकेच्या अर्थसंकल्पीय तरतुदींमधून उचलला जाईल.
राज्य सरकारच्या एआय धोरणाच्या प्रभावी अंमलबजावणीच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. परिवहन समितीने मंगळवारी या महत्त्वाच्या विषयावर चर्चा केली, ज्यामध्ये शहर बस सेवेत ही प्रणाली लागू करण्यासाठी सविस्तर अहवाल तयार करणे, सल्लागाराची नियुक्ती करणे, निविदा प्रक्रिया राबवणे आणि आवश्यक प्रशासकीय प्रक्रियांना मंजुरी देणे यांचा समावेश होता. या प्रणालीच्या अंमलबजावणीमुळे शहराची सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था केवळ अधिक स्मार्टच नाही, तर अधिक पारदर्शक आणि आर्थिकदृष्ट्याही सक्षम होईल.
परिवहन विभागाच्या या प्रस्तावानुसार, ही नवीन एआय प्रणाली बस सेवेच्या विद्यमान इंटेलिजेंट ट्रान्सपोर्ट मॅनेजमेंट सिस्टीम आणि इलेक्ट्रॉनिक तिकीट मशीनमध्ये एकत्रित केली जाईल.
खेकरे म्हणाले की, सध्या बसमध्ये तिकीट नसलेल्या प्रवाशांना तपासण्यासाठी ५२ तपासनीस कामावर आहेत, ज्यावर वार्षिक लाखो रुपये खर्च होतात. ही प्रणाली लागू झाल्यावर या तपासनीसांची संख्या हळूहळू कमी केली जाईल.
स्वयंचलित गणना प्रणाली बसमध्ये चढणाऱ्या आणि उतरणाऱ्या प्रवाशांची आपोआप आणि अचूकपणे गणना करेल. तिकीट महसुलावरही अचूकपणे लक्ष ठेवता येईल आणि महसुलातील तोटा पूर्णपणे नियंत्रित करता येईल. मार्गानुसार प्रवाशांच्या मागणीचे विश्लेषण करणे सोपे होईल, ज्यामुळे बस ताफ्याचे अधिक कार्यक्षम आणि प्रभावी नियोजन करता येईल.
Edited By - Priya Dixit
