जाणून घ्या एखादी व्यक्ती किती सोने ठेवू शकते, ज्यावर कर अधिकारी प्रश्न उपस्थित करू शकत नाहीत

Publish: Tue, 2 Nov 2021 (16:27 IST) Updated: Tue, 2 Nov 2021 (16:29 IST)

सोन्याचे दागिने खरेदी करणे ही भारतीय घराघरांत शतकानुशतके जुनी परंपरा आहे. काही लोक वैयक्तिक वापरासाठी तर काही लोक गुंतवणुकीसाठी खरेदी करतात. भारतात, विशेषतः लग्नसोहळ्यांसारख्या कार्यक्रमात भेटवस्तू देण्यासाठी सोन्याची खरेदी केली जाते. याशिवाय धनत्रयोदशी, दिवाळी आणि अक्षय्य तृतीया या प्रसंगी सोने खरेदी करणे शुभ मानले जाते. भारतातील बहुतेक घरे सोने खरेदी करतात, परंतु त्यांना हे देखील माहित असले पाहिजे की एक व्यक्ती भारतात कायदेशीररित्या किती सोने ठेवू शकते.

जादा सोने बाळगल्याबद्दल आयकर विभागाकडून तुमची चौकशी केली जाऊ शकते. त्यामुळे तुम्हाला सोने ठेवण्याशी संबंधित कायद्यांची माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. आयकर तज्ञांच्या मते, जर सोन्याचा स्त्रोत कायदेशीर असेल आणि व्यक्तीच्या उत्पन्नाच्या पातळीनुसार असेल तर काळजी करण्यासारखे काहीच नाही.

येथे हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की आयकर कायदा, 1961 च्या कलम 132 नुसार, जर तुम्ही त्याचे स्त्रोत योग्यरित्या स्पष्ट करू शकत नसाल तर, शोधाच्या वेळी सापडलेले कोणतेही दागिने किंवा मौल्यवान वस्तू कर अधिकारी जप्त करू शकतात.

आयकर नियमांनुसार, एखाद्या व्यक्तीकडे असलेला सोन्याचा स्त्रोत वैध असेल आणि त्याचे स्पष्टीकरण देता येत असेल, तर सोन्याच्या रकमेवर मर्यादा नाही. तुम्ही असे सोने विकत घेतल्यास, तुम्ही मूळ बीजक दाखवू शकता किंवा तुम्हाला तुमच्या कुटुंबाकडून सोने वारसाहक्काने मिळाले असल्यास, तुम्ही मृत्युपत्र किंवा कौटुंबिक सेटलमेंट डीडची प्रत सादर करू शकता. जर दागिने भेट म्हणून मिळाले तर तुम्ही गिफ्ट डीड सादर करू शकता.

सेंट्रल बोर्ड ऑफ डायरेक्ट टॅक्सेस (CBDT) ने 1 डिसेंबर 2016 रोजी एका प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे स्पष्ट केले होते की सोन्याचे दागिने वारसाहक्कासह नमूद केलेल्या स्त्रोतांकडून प्राप्त झाल्यास त्याच्या ताब्यात कोणतीही मर्यादा नाही.

सीबीडीटीने जारी केलेल्या स्पष्टीकरणानुसार, कोणताही व्यक्ती कोणत्याही प्रमाणात सोने ठेवू शकते, जर त्याचा स्रोत सांगितला असेल, परंतु कर अधिकाऱ्यांना निवासी परिसरात किंवा बँक लॉकरमध्ये ठेवलेल्या सोन्याच्या स्त्रोताचा शोध घेण्याचा किंवा त्यावर प्रश्न विचारण्याचा अधिकार आहे. कोणत्याही प्राप्तिकर तपासणीच्या बाबतीत, कर अधिकारी दागिने किंवा सोने जप्त करू शकतात, जर असे आढळून आले की सोने धारण करणार्‍याच्या मागील आयकर रिटर्नमध्ये नमूद केलेल्या उत्पन्नाच्या पातळीशी सुसंगत नाही.

तथापि, अर्थ मंत्रालयाने या संदर्भात स्पष्ट केले आहे की, थ्रेशोल्डच्या खाली असलेले दागिने प्रथमदर्शनी जरी करदात्याच्या उत्पन्नाच्या नोंदीशी जुळत नसले तरीही ते जप्त केले जाणार नाहीत. ही मर्यादा खालीलप्रमाणे आहे- 

विवाहित महिलांसाठी 500 ग्रॅम, 

अविवाहित महिलांसाठी 250 ग्रॅम 

आणि पुरुष सदस्यांसाठी 100 ग्रॅम.