फुफ्फुसे मजबूत करण्यासाठी दररोज फक्त १० मिनिटे प्राणायाम करा, फायदे जाणून घ्या
आजकाल प्रदूषण, धूम्रपान, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि तणाव यांचा लोकांच्या श्वास घेण्याच्या सवयींवर परिणाम होत आहे. अशा परिस्थितीत, नियमितपणे प्राणायाम करणे फायदेशीर ठरू शकते.
प्राणायाम आपले लक्ष श्वास आत घेण्याच्या आणि बाहेर सोडण्याच्या प्रक्रियेवर केंद्रित करतो. यामुळे श्वासाचा वेग नियंत्रित करण्यास, श्वसन स्नायूंचा, विशेषतः मध्यपटलाचा (डायफ्रामचा) अधिक चांगला वापर करण्यास आणि श्वसन प्रक्रियेवर नियंत्रण मिळवण्यास मदत होते.
हळूहळू, अधिक सहजतेने आणि चांगल्या समन्वयाने श्वास घ्यायला शिकता येते. काही अभ्यासांमध्ये असेही आढळून आले आहे की नियमित योगाभ्यास आणि श्वासोच्छवासाचे व्यायाम केल्याने फुफ्फुसांच्या कार्यात किंचित सुधारणा होऊ शकते.
दररोज फक्त १० मिनिटांचा प्राणायाम ही सुद्धा एक चांगली सुरुवात आहे. अनुलोम-विलोम आणि डायफ्रामॅटिक ब्रीदिंगसारखे व्यायाम श्वासोच्छ्वास नियंत्रित करण्यास आणि श्वसन स्नायूंचा वापर सुधारण्यास मदत करू शकतात.
भ्रामरीसारखे व्यायाम तणाव कमी करण्यास आणि मन शांत करण्यास मदत करू शकतात. तथापि, केवळ १० मिनिटांच्या प्राणायामाने फुफ्फुसांच्या क्षमतेत त्वरित किंवा लक्षणीय बदलांची अपेक्षा करू नका. नियमित सरावाने हळूहळू फायदे मिळू शकतात.
हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की प्राणायाम फुफ्फुसांना प्रदूषणापासून पूर्णपणे वाचवत नाही, तसेच तो दमा, सीओपीडी किंवा इतर फुफ्फुसांच्या आजारांवरचा इलाजही नाही. श्वसनाचा आजार असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने हा सराव केवळ डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखालीच करावा. हळुवार आणि संथ श्वासाने सुरुवात करा. तज्ज्ञांच्या देखरेखीशिवाय श्वास रोखून धरणे किंवा जलद श्वास घेणे आवश्यक असलेले व्यायाम टाळा. प्राणायामासोबतच, नियमित शारीरिक हालचाल, धूम्रपानापासून दूर राहणे आणि प्रदूषणापासून संरक्षण हे फुफ्फुसांच्या आरोग्यासाठी तितकेच महत्त्वाचे आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

