Gaj Laxmi Vrat 2020 गजलक्ष्‍मी व्रत : गजलक्ष्मी कोण आहे, जाणून घ्या

या व्यतिरिक्त 8 अवतार सांगण्यात आले आहे-

महालक्ष्मी- वैकुंठात निवास करणारी

स्वर्गलक्ष्मी- स्वर्गात निवास करणारी

राधाजी- गोलोकमध्ये निवास करणारी

दक्षिणा- यज्ञमध्ये निवास करणारी 

गृहलक्ष्मी- घरात निवास करणारी

शोभा- प्रत्येक वस्तूंमध्ये निवास करणारी

सुरभी (रुक्मणी)- गोलोकात निवास करणारी

राजलक्ष्मी (सीता)- पाताल आणि भूलोकात निवास करणारी

1. समुद्र मंथनाची महालक्ष्मी : समुद्र मंथनाची उत्पन्न लक्ष्मीला धनाची देवी मानले गेले आहे. त्या लक्ष्मीच्या हातात स्वर्ण भरलेला कलश असतो ज्याद्वारे लक्ष्मी धनाचा वर्षाव करते. त्यांचा वाहन पांढरा हत्ती आहे. महालक्ष्मीचे 4 हात दर्शवले आहेत. ते 1 लक्ष्य आणि 4 प्रकृती (दूरदृष्टी, दृढ संकल्प, परिश्रम आणि व्यवस्था शक्ती) चे प्रतीक आहेत आणि महालक्ष्मी सर्व हाताने आपल्या भक्तांवर आशीर्वादाचा वर्षाव करते.

2. विष्णुप्रिया लक्ष्मी : ऋषी भृगु यांची पुत्री देवी लक्ष्मी होती. त्यांच्या आईचे नाव ख्याती होते. म‍हर्षी भृगु विष्णूंचे श्वसुर आणि शिवाचे मेव्हणे होते. महर्षी भृगु यांना देखील सप्तर्षींमध्ये स्थान मिळालेले आहेत. 

3. धनाची देवी : देवी लक्ष्मीचं देवराज इन्द्र आणि कुबेर यांच्याशी घनिष्ठ संबंध आहे. इन्द्र देवतांचे आणि स्वर्गाचे राज आहे आणि कुबेर देवतांच्या खजिन्याचे रक्षक पदावर आसीन आहे. देवी लक्ष्मी इन्द्र आणि कुबेर यांना वैभव, राजसी सत्ता प्रदान करते. देवी लक्ष्मी कमलवनात निवास करते, कमळावर विराजमान होते आणि हातात देखील कमळ धारण करते.

4. लक्ष्मीचे दोन रूप : लक्ष्मीला अभिव्यक्तीच्या दोन रूपामध्ये बघितलं जातं- 1. श्रीरूप आणि 2. लक्ष्मी रूप. श्रीरूपमध्ये त्या कमळावर विराजमान आहे तर लक्ष्मी रूपात प्रभू विष्णूंसोबत आहे. 

महाभारतात लक्ष्मीचे 'विष्णूपत्नी लक्ष्मी' आणि 'राज्यलक्ष्मी' असे दो प्रकार सांगितले गेले आहेत.

एक आणखी मान्यतेनुसार लक्ष्मीचे दोन रूप आहे- भूदेवी आणि श्रीदेवी. भूदेवी धराची देवी आहे तर श्रीदेवी स्वर्गाची देवी. भूदेवी उर्वराशी निगडित आहे तर श्रीदेवी महिमा आणि शक्तीसह. भूदेवी सरळ आणि सहयोगी पत्नी आहे जेव्हाकि श्रीदेवी चंचल आहे. विष्णूंना त्यांना प्रसन्न ठेवण्यासाठी सतत प्रयत्न करावे लागतात.