परमहंस टेंबे स्वामी महाराज समाधी 'श्री क्षेत्र गरुडेश्वर'

Download

Published By: धनश्री नाईक

Updated: Tue, 14 Jul 2026 (13:16 IST)

India Tourism : परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमद वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) महाराज यांनी २४ जून १९१४  रोजी गुजरातमधील नर्मदा नदीच्या काठी पवित्र 'श्री क्षेत्र गरुडेश्वर' येथे महासमाधी घेतली. यावर्षी स्वामी महाराजांची पुण्यतिथी १५ जुलै २०२६ बुधवार रोजी केली जात आहे. तसेच टेंबे स्वामी महाराज यांची पुण्यतिथी हिंदू दिनदर्शिकेनुसार दरवर्षी आषाढ शुक्ल प्रतिपदा (आषाढ शुद्ध प्रतिपदा) रोजी साजरी केली जाते.

या शुभप्रसंगी स्वामीजींच्या समाधीस्थळावर गरुडेश्वर, गुजरात येथे एक भव्य सोहळा आयोजित केला जातो. दत्त पंथाच्या अनुयायांसाठी हा दिवस अत्यंत पवित्र मानला जातो.  
तसेच श्री क्षेत्र गरुडेश्वर हे गुजरात राज्यातील नर्मदा जिल्ह्यात, नर्मदा नदीच्या काठावर वसलेले एक अत्यंत पवित्र आणि ऐतिहासिक तीर्थक्षेत्र आहे. हे प्रामुख्याने भगवान शिवाला समर्पित मंदिर आणि महान दत्त संप्रदायाचे संत परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमद् वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) महाराज यांच्या समाधीसाठी ओळखले जाते.

या पवित्र तीर्थक्षेत्राबद्दल काही प्रमुख तथ्ये:
नावाचा उगम आणि पौराणिक महत्त्व
गरुड देवांची तपश्चर्या: पौराणिक कथेनुसार, पक्षी राजा गरुडाने भगवान शिवाला प्रसन्न करण्यासाठी नर्मदा नदीच्या या काठावर कठोर तपश्चर्या केली.

भगवान शिवाचा आशीर्वाद: गरुड देवांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन, भगवान शिव येथे प्रकट झाले आणि त्यांनी त्याला आशीर्वाद दिला. त्यामुळे, येथे स्थापित देवतेला 'गरुडेश्वर महादेव' म्हटले जाते आणि संपूर्ण प्रदेशाचे नाव 'गरुडेश्वर' ठेवण्यात आले आहे.

श्रीमद् वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) महाराजांची समाधी
दत्त संप्रदायाचे मुख्य केंद्र: दत्त संप्रदायाच्या अनुयायांकडून या स्थानाला अत्यंत पूजनीय मानले जाते. स्वामी महाराजांना भगवान दत्तात्रेयांचा अवतार मानले जाते.

महासमाधी: स्वामीजींनी आपल्या आयुष्याचे शेवटचे दिवस या पवित्र स्थळी घालवले आणि १९१४ च्या आषाढ शुक्ल प्रतिपदा दिवशी नर्मदा नदीच्या काठावर महासमाधी घेतली.

समाधी मंदिर: गरुडेश्वर येथे त्यांचे एक सुंदर समाधी मंदिर बांधले आहे, जिथे देवतेच्या नावाचा अखंड जप, आरती आणि दत्त महाराजांची पूजा केली जाते.

प्रमुख आकर्षणे आणि उपक्रम
गरुडेश्वर महादेव मंदिर: हे एक शतकानुशतके जुने मंदिर आहे, जिथे गरुडजींनी पूजा केली होती.
टेंबे स्वामी समाधी मंदिर: जिथे भक्त ध्यान आणि दर्शनासाठी येतात.

नर्मदा स्नान आणि घाट: मंदिराच्या अगदी जवळ नर्मदा नदीचा एक सुंदर घाट आहे. येथे स्नान करणे आणि नर्मदा मैया आरतीमध्ये सहभागी होणे अत्यंत लाभदायक मानले जाते.

दत्त जयंती उत्सव: दरवर्षी, दत्त जयंती आणि स्वामी महाराजांच्या पुण्यतिथीनिमित्त येथे एक भव्य उत्सव आयोजित केला जातो, जो भारत आणि परदेशातून हजारो भाविकांना आकर्षित करतो.

'श्री क्षेत्र गरुडेश्वर' जावे कसे?
रस्त्याने: हे वडोदरापासून अंदाजे ७५ किमी अंतरावर आहे. नियमित बस आणि टॅक्सी उपलब्ध आहेत.
रेल्वेने: सर्वात जवळची रेल्वे स्थानके एकता नगर (केवडिया) आणि वडोदरा आहेत.
विमानाने: सर्वात जवळचा विमानतळ वडोदरा विमानतळ (BDQ) आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik