नरक चतुर्दशीला काय करावे आणि काय करू नये? महत्त्वाचे नियम जाणून घ्या
दिवाळीच्या पाच दिवसांच्या भव्य उत्सवात नरक चतुर्दशीला विशेष महत्त्व आहे. ही रात्र छोटी दिवाळी, रूप चौदस आणि काली चौदस या नावांनीही ओळखली जाते. हिंदू धर्मात, हा दिवस वाईटावर चांगल्याचा विजय, शरीर आणि मनाची शुद्धी आणि अकाली मृत्यूच्या भीतीतून मुक्ती यांच्याशी संबंधित आहे. प्रार्थना आणि विधींसोबतच, नरक चतुर्दशीला काही विशेष नियमांचे पालन करणे देखील शुभ मानले जाते. सकाळी स्नान करण्यापासून ते संध्याकाळी दिवे लावण्यापर्यंत, या दिवशी अनेक परंपरा आहेत ज्यांचे स्वतःचे धार्मिक महत्त्व आहे. चला, नरक चतुर्दशीच्या काय करावे आणि काय करू नये याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया...
भगवान कृष्णाची उपासना
या दिवशी भगवान कृष्णाची उपासना करणे विशेष फलदायी मानले जाते. असे मानले जाते की भगवान कृष्णाने नरकासुराचा पराभव करून हजारो बंदिवान स्त्रियांची सुटका केली. म्हणूनच, या दिवशी त्यांची पूजा करणे हे अधर्मावर धर्माच्या विजयाचे प्रतीक आहे. पूजेदरम्यान, भगवान कृष्णाला फुले, धूप, दिवे, फळे आणि मिठाई अर्पण करा. यानंतर, कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि जीवनात सकारात्मकता टिकवून ठेवण्यासाठी देवाला प्रार्थना करा.
नरक चतुर्दशीला अभ्यंग स्नान
नरक चतुर्दशीचा सर्वात महत्त्वाचा विधी म्हणजे सूर्योदयापूर्वी अभ्यंग स्नान करणे. याला रूप चौदस स्नान असेही म्हणतात. या दिवशी शरीराला तिळाचे तेल लावून आणि लेपाने स्नान केल्याने पाप आणि नकारात्मकतेपासून मुक्ती मिळण्यास मदत होते. हे शरीर आणि मनाच्या शुद्धीकरणाचे प्रतीक मानले जाते. अभ्यंग स्नानाची वेळ स्थानिक पंचांग आणि सूर्योदयानुसार ठरवावी.
यमराजांच्या नावाने दिवा लावा
नरक चतुर्दशीला यमदीपदान करण्याची परंपरा देखील खूप महत्त्वाची आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी यमराजासाठी दिवा लावल्याने अकाली मृत्यूची भीती दूर होते आणि कुटुंबातील सदस्यांच्या दीर्घायुष्याची इच्छा पूर्ण होते. काही परंपरांमध्ये यमराजाच्या १४ नावांचा जप करणे आणि त्यांना पाणी अर्पण करणे यांचाही समावेश आहे. नरक चतुर्दशीच्या दिवशी घराच्या प्रत्येक कोपऱ्यात दिवे लावा.
नरक चतुर्दशीला छोटी दिवाळी असेही म्हटले जाते. या दिवशी घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर, पूजास्थानी, तुळशीच्या रोपाजवळ आणि घरातील इतर महत्त्वाच्या ठिकाणी दिवे लावण्याची परंपरा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, दिवे लावल्याने घरात सकारात्मकता येते आणि अंधकार दूर होतो.
गरजूंना दान करणे शुभ मानले जाते.
हिंदू धर्मात सणांच्या वेळी दानधर्माला विशेष महत्त्व दिले जाते. नरक चतुर्दशीच्या दिवशी, प्रत्येकाने गरीब आणि गरजू लोकांना शक्य तितकी मदत करावी. या दिवशी तुम्ही अन्न, वस्त्र, मिठाई आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तू दान करू शकता. गरजू व्यक्तीला भोजन देणे हे देखील एक पुण्यकर्म मानले जाते.
नरक चतुर्दशीला काय करू नये?
ज्याप्रमाणे या दिवशी काही कृती शुभ मानल्या जातात, त्याचप्रमाणे काही गोष्टी टाळण्याचा सल्लाही दिला जातो. नरक चतुर्दशीचा सण शांती, सलोखा आणि सकारात्मकतेचा संदेश देतो. त्यामुळे, या दिवशी कुटुंबातील सदस्यांशी किंवा इतर कोणाशीही वाद घालणे टाळावे. तसेच, अपमानास्पद भाषा वापरणे किंवा कोणाचाही अपमान करणे योग्य मानले जात नाही.
हिंदू धर्मात, सजीवांप्रति दया आणि करुणा यांना महत्त्वाचे मानले जाते. त्यामुळे, या दिवशी प्राणी आणि पक्ष्यांना त्रास देणे किंवा इजा करणे टाळावे. नरक चतुर्दशीच्या दिवशी स्वच्छतेला विशेष महत्त्व आहे. त्यामुळे, घरात कचरा साचू देऊ नका. पूजास्थान आणि मुख्य प्रवेशद्वार स्वच्छ ठेवा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
