Govats Dwadashi 2026 वसुबारस या दिवशी पूजा करताना हे मंत्र जपावे, सर्व अडथळे दूर होतील!
Govats Dwadashi Puja Mantra: सनातन धर्मात प्रत्येक तिथी आणि सणाला विशेष महत्त्व आहे. दिवाळीच्या अगदी एक दिवस आधी येणारी 'गोवत्स द्वादशी' अत्यंत पवित्र आणि पुण्यदायी मानली जाते. या दिवशी गाय आणि तिच्या वासराची पूजा करण्याची परंपरा आहे. असे मानले जाते की, या दिवशी पूर्ण श्रद्धेने पूजा केल्यास आणि विशिष्ट मंत्रांचा जप केल्यास जीवनातील सर्व अडथळे दूर होतात आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी येते.
आश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील द्वादशी तिथीला 'गोवत्स द्वादशी' असे म्हणतात. याला 'वसुबारस', 'नंदिनी व्रत' किंवा 'गो-पूजन दिवस' असेही संबोधले जाते. 'गो' म्हणजे गाय आणि 'वत्स' म्हणजे वासरू. सनातन धर्मात गाईला 'माता' मानले जाते; ‘गावो विश्वस्य मातरः’ (गाय ही संपूर्ण जगाची माता आहे) या वचनातून ही भावना व्यक्त होते. म्हणूनच गाय आणि वासराची पूजा करण्याची परंपरा आहे.
गोवत्स द्वादशीची कथा
पौराणिक कथेनुसार, गोकुळात असताना भगवान श्रीकृष्ण स्वतः गाईंची सेवा करत असत. ते अत्यंत प्रेमाने गाईंना स्नान घालत, त्यांना सजवत आणि त्यांची पूजा करत असत. या प्रसंगी श्रीकृष्णाने गोपाळांना सांगितले होते की, जो कोणी गाईची पूजा करतो, तो श्रीकृष्णाच्या हृदयाच्या अत्यंत जवळचे स्थान प्राप्त करतो. आणखी एका कथेनुसार, स्वर्गात 'नंदिनी' नावाची एक दिव्य गाय होती. एकदा काही देवतांनी तिची उपेक्षा केली, तेव्हा ती नाराज झाली आणि तिने असा आशीर्वाद दिला की, जो कोणी द्वादशीच्या दिवशी गाय आणि तिच्या वासराची पूजा करेल, त्याच्या आयुष्यातील सर्व संकटे दूर होतील. तेव्हापासून हा दिवस 'नंदिनी व्रत' आणि 'गोवत्स द्वादशी' म्हणून साजरा केला जाऊ लागला.
पूजेचे विधी
गोवत्स द्वादशीच्या दिवशी, सकाळी स्नान केल्यानंतर, घरी किंवा गोशाळेत गाय आणि तिच्या वासराची पूजा केली जाते.
गाय आणि वासराला स्नान घातले जाते आणि त्यानंतर त्यांना स्वच्छ वस्त्रे किंवा फुलांच्या माळांनी सजवले जाते. गाईच्या कपाळावर हळद, कुंकू आणि अक्षता लावून टिळा लावला जातो.
धूप आणि दिवे लावले जातात आणि गाईभोवती प्रदक्षिणा घातली जाते.
गाईला गूळ, हिरवे गवत, गहू, तसेच गूळ आणि हरभऱ्याचे मिश्रण अर्पण केले जाते.
शेवटी, गाय आणि वासराची आरती केली जाते आणि त्यासोबत विशेष मंत्रांचे पठण केले जाते.
गोवत्स द्वादशीसाठी विशेष मंत्र
या दिवशी पूजेच्या वेळी खालील मंत्रांचे पठण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
गो-पूजन मंत्र:
“ॐ सर्वदेवमये देवि लोकानां शुभदायिनि। मातर्गौः सर्वदेवेषु वन्द्यसे नित्यमेव हि॥”
अर्थ: हे मातृस्वरूपे गाई! तू सर्व देवतांचे रूप आहेस आणि जगासाठी कल्याणकारी आहेस. तू सदैव वंदनीय आहेस.
गो-स्तुती मंत्र:
“ॐ सुरभ्यै नमः, गोमाते नमः, नन्दिन्यै नमः।”
हा मंत्र मातृस्वरूपे गाईच्या दिव्यत्वाचे प्रतीक आहे. याचे पठण केल्याने घरात संपत्ती, समृद्धी आणि समाधान प्राप्त होते.
संकट निवारण मंत्र:
“ॐ गोमाते नमः, सर्वदुःख विनाशिन्यै नमः।”
असे मानले जाते की, या मंत्राच्या पठणामुळे जीवनातील अडथळे आणि दुःख-व्याधी दूर होण्यास मदत होते.
गोवत्स द्वादशी व्रताचे पालन
विशेषतः स्त्रिया या दिवशी उपवास (व्रत) पाळतात. सकाळी स्नान केल्यानंतर, उपवास करणारी व्यक्ती एक 'संकल्प' घेते: "मी गोवत्स द्वादशीचे व्रत पाळीन, गोमातेची पूजा करेन आणि माझ्या कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना करेन." दिवसभर केवळ सात्त्विक (शुद्ध आणि आरोग्यदायी) आहार घेतला जातो आणि संध्याकाळी गोमातेची आरती केल्यानंतर 'प्रसाद' ग्रहण केला जातो.
या दिवशी काय करावे आणि काय करू नये?
गायीला हिरवा चारा, गूळ आणि पाणी अर्पण करा.
वासरूंना प्रेमाने कुरवाळा.
गोशाळेत दान करा—उदा. चारा, धान्य किंवा वस्त्रे.
या दिवशी मांसाहार आणि मद्यपान करणे पूर्णपणे निषिद्ध आहे.
कोणत्याही गाईला काठीने मारू नका. संपत्ती किंवा अन्नाचा अपव्यय करू नका.
गोवत्स द्वादशीचे आध्यात्मिक महत्त्व
गोवत्स द्वादशी हा केवळ एक धार्मिक सण नाही; तर तो करुणा, सेवा आणि साधेपणाचे प्रतीक आहे. असे मानले जाते की, गायीमध्ये ३३ कोटी देवतांचा वास असतो; त्यामुळे गायीची सेवा केल्यास या सर्व देवतांचा आशीर्वाद आपोआप प्राप्त होतो. शास्त्रांत म्हटले आहे, "गावः सर्वस्य मातरः" — म्हणजेच, गाय सर्व सजीवांची माता आहे. जे लोक या दिवशी निष्ठेने गायीची सेवा करतात, त्यांची दुःखे, संकटे आणि आर्थिक अडचणी आपोआप दूर होतात.
गोवत्स द्वादशीचा सण आपल्याला शिकवतो की, गायीची सेवा करणे हे अत्यंत पुण्यकारक कार्य आहे. या दिवशी जेव्हा भक्त मंत्रोच्चार करत गाय आणि तिच्या वासराची पूजा करतात, तेव्हा ते केवळ एक धार्मिक विधी करत नसतात, तर निसर्गाप्रती आणि जीवनाच्या संतुलनाप्रती आपली कृतज्ञता व्यक्त करत असतात. जो व्यक्ती या दिवशी पूर्ण निष्ठेने उपवास करतो आणि “ॐ गोमाते नमः” या मंत्राचा जप करतो, त्याच्या आयुष्यातील सर्व अडथळे दूर होतात आणि सुखी व समृद्ध जीवनाचा मार्ग मोकळा होतो.
