Janmashtami Essay जन्माष्टमी निबंध

Publish: Sat, 16 Aug 2025 (06:20 IST) Updated: Sat, 16 Aug 2025 (08:13 IST)

भगवान श्रीकृष्णाचा जन्म श्रावण कृष्ण अष्टमी तिथीला रोहिणी नक्षत्रात झाला. म्हणून दरवर्षी या महिन्यात, कृष्ण पक्षातील अष्टमीच्या दिवशी भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मोत्सव किंवा जन्माष्टमी उत्सव साजरा केला जातो. संतान, दीर्घायुष्य, संपत्ती, सुख आणि समृद्धी देणारे भगवान श्रीकृष्ण हे देव आहेत. अष्टमीच्या दिवशी बालसदृश कान्हाची पूजा केल्याने प्रत्येक इच्छा पूर्ण होऊ शकते.

जन्माष्टमीवरील निबंध इथे वाचूया-

प्रस्तावना- दरवर्षी श्रावण कृष्ण अष्टमीच्या दिवशी श्रीकृष्ण जन्माष्टमी हा सण भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो. धार्मिक श्रद्धेच्या सणांमध्ये भारत देशप्रेमाने चिंब होतो. भगवान श्रीकृष्ण हे युगानुयुगे आपल्या श्रद्धेचे केंद्र राहिले आहेत. कधी ते यशोदा मैयेचे पुत्र तर कधी ते ब्रजचे खोडकर कान्हा.

केवळ भारतातच नाही तर परदेशात राहणारे भारतीयही जन्माष्टमी पूर्ण श्रद्धा आणि उत्साहाने साजरी करतात. जगभरात हा सण पूर्ण श्रद्धा आणि भक्तीभावाने साजरा केला जातो. जन्माष्टमीच्या व्रताची पूजा केल्याने मनुष्य मोक्ष प्राप्त करून वैकुंठधाम प्राप्त करतो, अशी मान्यता आहे.

कथा- जन्माष्टमी हा सण भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो, जो रक्षाबंधनानंतर अष्टमी तिथीला साजरा केला जातो. श्रावण महिन्यातील कृष्ण अष्टमीच्या दिवशी भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मदिवस मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो.

श्रीकृष्ण हा देवकी आणि वासुदेव यांचा आठवा मुलगा होता. मथुरा नगरीचा राजा कंस होता, जो अतिशय अत्याचारी होता. त्याच्या अत्याचारात दिवसेंदिवस वाढ होत होती. एकदा आकाशातून आवाज आला की त्याची बहीण देवकीचा आठवा मुलगा त्याला मारेल. हे ऐकून कंसाने आपली बहीण देवकी हिला पती वासुदेवसह अंधारकोठडीत ठेवले.

कंसाने कृष्णाच्या आधी देवकीच्या सात मुलांचा वध केला. जेव्हा देवकीने श्री कृष्णाला जन्म दिला तेव्हा भगवान श्री विष्णूंनी वासुदेवला कृष्णाला गोकुळात आई यशोदा आणि नंदबाबा यांच्याकडे आणण्याची आज्ञा केली, जिथे ते त्यांचे मामा कंसापासून सुरक्षित असतील. यशोदा माता आणि नंद बाबांच्या देखरेखीखाली श्रीकृष्णाचे पालनपोषण झाले. तेव्हापासून त्यांचा जन्म साजरा करण्यासाठी दरवर्षी जन्माष्टमीचा सण साजरा केला जातो.

कार्यक्रमाची तयारी- श्रीकृष्ण जन्माष्टमीच्या दिवशी मंदिरे विशेष सजवली जातात. जन्माष्टमीला दिवसभर उपवास करण्याचा नियम आहे. या दिवशी मंदिरांमध्ये झलक सजवली जाते आणि भगवान श्रीकृष्णाला झुलवले जाते आणि रासलीला आयोजित केली जाते.

अनेक घरांमध्ये बालकृष्णाची मूर्ती पाळणाघरात ठेवून दिवसभर भजन आणि कीर्तने गाऊन हा सण साजरा केला जातो. आणि सर्व प्रकारची हंगामी फळे, दूध, लोणी, दही, पंचामृत, धणे, पंजरी, ड्रायफ्रुट्स, हलवा, अक्षत, चंदन, रोळी, गंगाजल, तुळशीची डाळ, माखन-मिश्री, पंचामृत इत्यादी देवाला अर्पण करतात.

स्पर्धा आणि कार्यक्रम : जन्माष्टमीच्या दिवशी देशात अनेक ठिकाणी दही-हंडी स्पर्धेचे आयोजन केले जाते. दही-हंडी स्पर्धेत ठिकठिकाणी लहान मुले आणि गोविंदा सहभागी होतात. लोणी, दही इत्यादींनी भरलेले भांडे दोरीच्या साहाय्याने आकाशात टांगले जाते आणि बाल-गोविंदा ते भांडे फोडण्याचा प्रयत्न करतात. दही-हंडी स्पर्धेत विजेत्या संघाला योग्य बक्षीस दिले जाते. जो विजेता संघ मटकी फोडण्यात यशस्वी होतो तो बक्षीसाचा हक्कदार असतो. दही-हंडी किंवा मटकी फोडण्याचा कार्यक्रम मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.

निष्कर्ष- श्रीकृष्ण जन्माष्टमीच्या दिवशी व्रत करण्याची परंपरा आहे. आपल्या क्षमतेनुसार फळे खावीत. कोणताही देव आपल्याला उपाशी राहण्यास सांगत नाही, म्हणून आपल्या भक्तीप्रमाणे व्रत करा. दिवसभर उपवास करताना काहीही न खाल्ल्याने तुमच्या आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो.

महाभारताच्या वेळी भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाचे सारथी बनले आणि त्याला धर्माच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा दिली. म्हणून आपण आपल्या जीवनात श्रीकृष्णाचे संदेश अंगीकारले पाहिजेत. एवढेच नाही तर धार्मिक ग्रंथानुसार भगवान श्रीकृष्ण हे श्री हरी विष्णूचे आठवे अवतार असून जन्माष्टमीच्या दिवशी श्रीकृष्णाची जयंती साजरी केली जाते. त्यामुळे या दिवशी कृष्ण मंत्रांच्या जपाचे महत्त्व जास्त आहे. हा दिवस कृष्णाष्टमी, गोकुळाष्टमी, श्री कृष्ण जयंती आणि श्री जयंती इत्यादी नावांनी देखील ओळखला जातो.